Bohaterowie „Makbeta”
Zestawienie bohaterów „Makbeta” ukazuje galerię postaci uwikłanych w bezwzględną walkę o władzę w średniowiecznej Szkocji. Szekspir zderza tu szlachetne postawy z destrukcyjną ambicją, tworząc portrety psychologiczne ludzi niszczonych przez własne żądze. Analiza poszczególnych ról pozwala zrozumieć mechanizmy tyranii oraz wpływ sił nadprzyrodzonych na ludzkie decyzje.
Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek
Czas czytania: 6 min
Spis treści
Główni bohaterowie
Makbet
Tytułowy bohater to początkowo wzór rycerskich cnót. Jako tanW średniowiecznej Szkocji tytuł arystokratyczny, odpowiednik angielskiego hrabiego (earla). Glamis i bliski krewny króla Dunkana, dowodzi wojskiem w zwycięskiej wojnie szkocko-norweskiej. Wyróżnia się walecznością, a jego uczynki budzą powszechny podziw. Zamek Makbeta znajduje się w Inverness.
Sytuacja zmienia się diametralnie po spotkaniu z wiedźmami. Przepowiednia rozbudza w nim uśpioną, chorobliwą ambicję. Podsycany przez żonę, decyduje się na królobójstwo, aby przyspieszyć bieg wydarzeń. Od momentu zdobycia korony Makbet przeistacza się w paranoicznego tyranaWładca sprawujący rządy oparte na przemocy, terrorze i łamaniu praw, nieposiadający legalnego mandatu do władzy.. Rządzi za pomocą terroru, zlecając morderstwa dawnego przyjaciela Banka oraz bezbronnej rodziny Makdufa. Ginie w pojedynku, ponosząc ostateczne konsekwencje swoich zbrodni.
Lady Makbet
Żona głównego bohatera i główna inicjatorka zbrodni. To kobieta bezwzględna, opanowana i niezwykle inteligentna. Posiada ogromny wpływ na męża, potrafi nim manipulować, uderzając w jego męską dumę. W swojej przebiegłości precyzyjnie planuje morderstwo Dunkana i dba o zatarcie śladów.
Z czasem jej pozorna siła psychiczna ulega całkowitemu załamaniu. Pod ciężarem winy Lady Makbet popada w obłęd. Słynna scena somnambulicznaInaczej sennowłóctwo. Zaburzenie snu polegające na wykonywaniu złożonych czynności ruchowych w stanie głębokiego snu., w której próbuje zmyć z rąk niewidzialną krew, ukazuje jej całkowity upadek. Ostatecznie nie potrafi udźwignąć ciężaru swoich czynów i najprawdopodobniej popełnia samobójstwo.
Ofiary i przeciwnicy tyrana
Banko
Przyjaciel Makbeta i współdowódca wojsk szkockich. Podobnie jak główny bohater, zdobył sławę jako wybitny wojownik. Stanowi moralne przeciwieństwo Makbeta. Kiedy czarownice przepowiadają mu, że zostanie ojcem królewskiego rodu, zachowuje zdrowy rozsądek. Próbuje logicznie analizować sytuację i ostrzega przyjaciela przed zwodniczą naturą sił ciemności.
Banko twardo stąpa po ziemi. Podejrzewa, że zjawy mogą być wynikiem spożycia trujących roślin. W późniejszych scenach zachowuje lojalność wobec państwa, choć domyśla się winy Makbeta. Ginie w zasadzce zorganizowanej przez nowego króla, który panicznie boi się utraty władzy na rzecz potomków przyjaciela.
Postać Banka została przez Szekspira celowo wyidealizowana. Według ówczesnych kronik historycznych prawdziwy Banquo był wspólnikiem Makbeta w spisku na życie króla. Szekspir zmienił ten fakt, aby przypodobać się królowi Jakubowi I Stuartowi, który wywodził swój ród właśnie od Banka.
Dunkan
Prawowity król Szkocji. Władca sprawiedliwy, łagodny i hojnie nagradzający lojalność swoich poddanych. Za bohaterstwo na polu bitwy nadaje Makbetowi tytuł tana Kawdoru. Jednocześnie surowo karze zdrajców. Dunkan jest człowiekiem ufnym – nie podejrzewa zdrady ze strony swojego krewnego. Zatrzymuje się w Inverness, nieświadomy śmiertelnej pułapki. Jego morderstwo stanowi pogwałcenie świętego prawa gościnnościŚwięta i nienaruszalna zasada w wielu kulturach, nakazująca gospodarzowi zapewnienie absolutnego bezpieczeństwa osobie przebywającej pod jego dachem..
Makduf
Szkocki lord, tan Fajf. Jako jeden z pierwszych domyśla się prawdy o śmierci Dunkana i odmawia udziału w koronacji Makbeta. Zmuszony do ucieczki do Anglii, zostawia w kraju swoją rodzinę. Makduf jest narzędziem sprawiedliwości – to on ostatecznie pokonuje tyrana. Jego zwycięstwo jest możliwe dzięki specyficznym okolicznościom narodzin. Został wyjęty z łona matki przez cesarskie cięcieZabieg chirurgiczny, który w czasach Szekspira był rzadkością i sprawiał, że dziecko technicznie nie rodziło się w sposób naturalny., co wypełnia lukę w pozornie niemożliwej do spełnienia przepowiedni wiedźm.
Lady Makduf
Żona Makdufa. Kobieta skupiona na ognisku domowym, która nie rozumie zawiłości brutalnej polityki. Czuje się porzucona przez męża i nie potrafi pojąć jego nagłej ucieczki. Prowadzi wzruszającą, pełną naiwności rozmowę ze swoim małym synkiem, który wykazuje się zaskakującą dojrzałością. Lady Makduf ginie wraz z dziećmi z rąk płatnych morderców nasłanych przez Makbeta.
Malkolm i Donalbein
Synowie zamordowanego króla Dunkana. Po śmierci ojca wykazują się instynktem przetrwania – natychmiast uciekają z kraju, słusznie podejrzewając, że mogą być kolejnymi ofiarami spisku. Malkolm udaje się na dwór angielski, gdzie organizuje zbrojną interwencję przeciwko uzurpatorowiOsoba, która nielegalnie, często siłą lub podstępem, przejmuje władzę w państwie.. Jako prawowity następca tronu, reprezentuje powrót do ładu i sprawiedliwości. Po zwycięstwie zaprasza ocalałych lordów na swoją koronację do Skony.
Pozostali bohaterowie ludzcy
Fleance
Syn Banka. Udaje mu się zbiec z leśnej zasadzki, w której ginie jego ojciec. Jego ocalenie gwarantuje spełnienie się przepowiedni o królewskiej przyszłości rodu Banka.
Lennox, Rosse, Angus
Szkoccy lordowie. Początkowo lojalni wobec korony, z czasem dostrzegają szaleństwo i okrucieństwo Makbeta. Przechodzą na stronę Malkolma, aby walczyć o wyzwolenie ojczyzny spod jarzma tyrana.
Siward
Hrabia Northumberland i dowódca posiłków angielskich. Doświadczony żołnierz, który wspiera Malkolma w oblężeniu zamku Dunzynan. Przyjmuje śmierć swojego syna z godnością, ciesząc się, że zginął on śmiercią bohatera, z ranami na piersi.
Świat nadprzyrodzony
Trzy wiedźmy
Tajemnicze istoty, nazywane też Siostrami Przeznaczenia. Inicjują ciąg tragicznych wydarzeń, przepowiadając Makbetowi władzę królewską. Posługują się językiem pełnym paradoksówTwierdzenie logiczne prowadzące do zaskakujących lub sprzecznych wniosków, często używane przez Szekspira do budowania napięcia., dwuznaczności i mrocznych metafor. Nigdy nie zmuszają bohaterów do konkretnych działań – jedynie podsycają ich ukryte pragnienia. Ich słowa stają się niebezpieczną pułapką dla kogoś, kto interpretuje je wyłącznie na własną korzyść.
W oryginale Szekspir nazywa wiedźmy Weird Sisters. Słowo „weird” pochodzi od staroangielskiego „wyrd”, oznaczającego przeznaczenie lub los. Sugeruje to, że czarownice nie są zwykłymi wiedźmami, lecz uosobieniem sił determinujących ludzkie życie, podobnie jak antyczne Mojry.
Hekate
W mitologii greckiejZbiór mitów przekazywanych w starożytnej Grecji. Szekspir często wplatał motywy antyczne do swoich nowożytnych dramatów. bogini magii i ciemności, w dramacie – zwierzchniczka czarownic. Pojawia się, by zganić podwładne za samowolne igranie z losem Makbeta. Nazywa siebie mistrzynią ich czarów. Zapowiada ostateczną zgubę króla, wykorzystując jego pychę i fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Jak sama stwierdza:
Zadufanie, same wiecie – największy wróg śmiertelnych w świecie.
Więcej na temat interpretacji postaci wiedźm znajdziesz w artykule Problem zła w Makbecie.