Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Podczas czytania różnych powieści można zauważyć, że narrator i bohaterowie posługują się nieco innym językiem. Bohaterowie mówią w sposób charakterystyczny, specyficzny, podczas gdy narrator mówi zwykłą polszczyzną bez żadnych specyficznych naleciałości.

Czasami też zdarza się, że cała powieść napisana jest specyficznym językiem, choć jej autor raczej się takim nie posługuje lub nie posługiwał (np. powieści pisane specyficznym „starym” językiem). Takie nadawanie cech charakterystycznych całej powieści lub tylko jej fragmentom nosi nazwę stylizacji językowej. Co to jest, po co się ją stosuje i jakie stylizacje są najbardziej znane? Oto najważniejsze informacje. Na ostatniej podstronie znajduje się test.

Czym jest stylizacja językowa?



Stylizacja językowa to nadanie wypowiedzi cech specyficznych, które powodują, że używany język jest inny, odmienny, charakterystyczny. Najczęściej dzieje się tak, że autor danej wypowiedzi pisemnej stylizuje swój utwór na język, którym sam się nie posługuje. W jednym utworze może też wystąpić kilka różnych stylizacji (język prosty chłopów i górnolotny, dworski szlachty).

- Stylizacja najczęściej polega na tym, że wybiera się z danej gwary czy epoki cechy najbardziej charakterystyczne i na nich opiera się stylizację. Rzadko kiedy polega ona na zastosowaniu wszystkich elementów wybranego wzorca.

- Może odwoływać się do danej epoki historycznej, grupy społecznej, środowiska. Może też być dostosowana do specyfiki samego utworu literackiego.

- Jej celem jest wprowadzenie czytelnika w świat przedstawiony. Pomaga w stworzeniu atmosfery, klimatu zarówno miejsca, jak i czasu, który jest elementem świata przedstawionego. To również sposób na zaangażowanie czytelnika. Czytając utwór napisany specyficznym językiem znacznie bardziej i intensywniej włącza się mentalnie w czytaną powieść. Łatwiej jest też zrozumieć specyfikę i charakter postaci występujących w utworze. Używany przez bohaterów język bardzo wiele o nich mówi, jest jednym z elementów, który pozwala na scharakteryzowanie postaci.



- Stylizacje najczęściej stosowane są w powieściach. Mogą dotyczyć całego utworu lub wyłącznie jego fragmentów (listów, dialogów itp.).

W językoznawstwie i literaturoznawstwie wyróżnia się kilka rodzajów stylizacji. Oto one:

Archaizacja


Archaizacja jest to nadanie językowi cech z minionej epoki. Jest to wprowadzenie wyrazów, form gramatycznych, związków frazeologicznych i konstrukcji składniowych, które obecnie już nie są stosowane, ale uchodziły za poprawne w przeszłości.

Te elementy to archaizmy, a ich wprowadzenie powoduje, że w powieści tworzy się specyficzny klimat, a język dopasowany jest do bohaterów, jeżeli, oczywiście, powieść dotyczy czasów minionych. Archaizacja jest wówczas jednym ze sposobów kreowania świata przedstawionego. Pozwala go lepiej zrozumieć, wyobrazić sobie i łatwiej się w niego wczuć. Pomaga w bardziej realnym odtworzeniu minionej rzeczywistości.

Archaizacja może służyć takie wprowadzeniu tonu wzniosłego, patetycznego do powieści lub groteskowego, gdy archaizmy stosowane są celowo nie na miejscu.

Dialektyzacja


Dialektyzacja jest bardzo interesującym, a jednocześnie niezwykle trudnym rodzajem stylizacji językowej. Polega na wykorzystaniu elementów gwarowych, które charakterystyczne są dla różnych regionów kraju. Nieco inaczej mówią bowiem Ślązacy (hanysy), inaczej mazowszanie, a jeszcze inaczej mówią górale.

Zmiany polegają na stosowaniu specyficznych słów, czasem zmianie podlegają wyłącznie końcówki, a czasem zmieniony zostaje szyk zdania.

Trudność tej stylizacji polega na tym, że jej zastosowanie jest możliwe dopiero po dokładnym poznaniu gwary, która ma być wykorzystana. Ślązak nie zapyta bowiem „dokąd idziesz?”, tylko „kaj leziesz?”, co jest dla niego bardzo naturalnym zwrotem.

Wprowadzenie dialektyzacji do powieści, szczególnie gdy występują w niej bohaterowie pochodzący z różnych regionów wpływa na jej atrakcyjność. Taka powieść zyskuje bowiem walor poznawczy, edukacyjny. Jest barwniejsza, ciekawsza, a dialogi stają się bardziej interesujące, ponieważ każdy bohater posługuje się sobie specyficznym językiem.

Może też być tak, że pisarz z Mazowsza jest autorem powieści o Ślązakach. Wówczas wszystkie dialogi zostaną napisane w gwarze śląskiej, bo nią powinni się posługiwać bohaterowie, ale wstawki od narratora mogą być napisane zwyczajną polszczyzną.

Dialektyzacja wpływa na barwność utworu, oddaje koloryt regionu, w którym dzieje się akcja powieści lub jego mieszkańców, gdy stają się jej bohaterami. Wprowadza autentyczność i realizm do powieści, pozwala poznać bohaterów i wzbogaca utwór.

Stylizacja środowiskowa


Stylizacja środowiskowa również nie jest łatwa. Wymaga bowiem od autora wiedzy na temat poszczególnych, wprowadzonych do powieści, grup społecznych oraz języka, jakim się one posługują. To coś innego niż dialektyzacja, ponieważ język grup społecznych często jest językiem potocznym, a używane w nim zwroty są przyjęte na zasadzie swoistej umowy społecznej.

Język środowiskowy jest charakterystyczny dla grup społecznych, nie dla regionów. Występują w nim specyficzne wyrazy, zwroty, związki frazeologiczne oraz istnieją określone, choć nie spisane, reguły ich użytkowania. Takim językiem posługują się więźniowie, uczniowie czy przedstawiciele niektórych zawodów.

Stylizacja humorystyczna


Stylizacja humorystyczna wymaga od autora, który ją stosuje ogromnej świadomości językowej. Jej celem jest bowiem rozbawienie czytelnika, wprowadzenie elementów zabawnych, humorystycznych.

Zabieg polega na stosowaniu odpowiednich konstrukcji zdań, słów, zwrotów, które powodują u czytelnika uśmiech lub rozbawienie. To również umiejętność dobierania słów właściwych do danej sytuacji. Jednocześnie może polegać na takim przekręcaniu wyrazów czy ich nieprawidłowym używaniu, które jednak w całym kontekście wypowiedzi stają się zabawne.

Stylizacja humorystyczna może opierać się również na pewnym trywializowaniu zdarzeń poważnych lub nadawaniu nadmiernego znaczenia sytuacjom zwykłym. To również nieproporcjonalne dobieranie wymyślnych epitetów lub metafor do opisywania zjawisk zwyczajnych, przyziemnych. Trzeba przy tym być ostrożnym, by te zabiegi nie stały się karykaturalne.

Odmianą stylizacji humorystycznej może być parodia. Jest to zniekształcone naśladowanie stylu językowego pierwowzoru. Parodia jest prześmiewcza. Jest to żart z pierwowzoru. Dla jej pełnego zrozumienia konieczne jest zapoznanie się z oryginałem, który jest parodiowany.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Jak napisać dobry felieton?
2  Jak napisać dobry esej?
3  Jak napisać dobry reportaż?



Streszczenia książek
Tagi: