Czy możliwa jest przyjaźń w sytuacjach skrajnych? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa.
W mieście zamkniętym przez zarazę, gdzie śmierć czyha na każdym kroku, z ich wspólnej walki rodzi się przyjaźń Rieux i Tarrou. Camus dowodzi, że w sytuacji skrajnej przyjaźń nie tylko jest możliwa, ale staje się warunkiem przetrwania i zachowania człowieczeństwa.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Krok 1: Gotowy konspekt do nauki
Camus dowodzi, że w sytuacjach skrajnych przyjaźń nie tylko jest możliwa, ale staje się niezbędnym warunkiem przetrwania i zachowania człowieczeństwa. Rodzi się ze wspólnej walki i podzielanych wartości, choć naznaczona bywa cierpieniem i stratą.
- Przyjaźń Rieux i Tarrou Więź zrodzona w walce z epidemią, oparta na wspólnym humanizmie; chwile ciszy, rozmowy i wspólna kąpiel w morzu pokazują jej głębię. Śmierć Tarrou dowodzi, że taka przyjaźń niesie też ból straty.
- Przyjaźń jako katalizator i pojednanie Relacja z Grandem wyzwala w nim siłę do działania, a z ojcem Paneloux — mimo różnic światopoglądowych — przeradza antagonizm we wzajemny szacunek.
- Cottard jako kontrast Niezdolny do przyjaźni egoista pozostaje samotny i wyobcowany nawet w obliczu wspólnego zagrożenia — co podkreśla, że to więź, a nie izolacja, ratuje człowieczeństwo.
„Dżuma" (1947) jako alegoria okupacji nazistowskiej i ruchu oporu we Francji — solidarność i przyjaźń bohaterów odpowiadają więziom rodzącym się w konspiracji wobec wspólnego wroga.
Zestawiając przyjaźń Rieux, Tarrou i Granda z izolacją Cottarda, Camus dowodzi, że w sytuacji skrajnej przyjaźń jest ostatnim bastionem człowieczeństwa — dającym siłę do stawiania oporu absurdowi istnienia.
„Dżuma" ukazała się w 1947 roku, krótko po wojnie, i była odczytywana jako alegoria okupacji. Więzi rodzące się między bohaterami w walce z zarazą odpowiadają przyjaźniom zawiązywanym w konspiracji — w obliczu wspólnego, śmiertelnego zagrożenia.
Uważaj na egzaminie! Błąd kardynalny z tej lektury
Najczęstszy błąd w tym pytaniu jest rzeczowy — a właśnie błędy rzeczowe komisja punktuje najsurowiej. Tarrou umiera pod koniec powieści, gdy epidemia już słabnie — to jedna z najboleśniejszych strat Rieux. Przedstawianie ich przyjaźni jako zakończonej szczęśliwie wypacza wymowę utworu.
Wskazówki do wypowiedzi
Najważniejsze, żeby ocenić problem, a nie streścić lekturę — komisja zna tekst i czeka na Twój sąd. Teza, którą warto postawić: Camus dowodzi, że w sytuacjach skrajnych przyjaźń nie tylko jest możliwa, ale staje się niezbędnym warunkiem przetrwania i zachowania człowieczeństwa. Poprowadź wypowiedź przez trzy filary: Przyjaźń Rieux i Tarrou, Przyjaźń jako katalizator i pojednanie oraz Cottard jako kontrast — każdy poprzyj konkretną sceną, a nie ogólnikiem.
Kontekst historyczny wpleć w argumentację, zamiast doklejać go na końcu. „Dżuma" (1947) jako alegoria okupacji nazistowskiej i ruchu oporu we Francji — solidarność i przyjaźń bohaterów odpowiadają więziom rodzącym się w konspiracji wobec wspólnego wroga. Pokaż, jak to tło tłumaczy postawy bohaterów, a nie tylko je wymienia. Na koniec wróć do tezy i domknij wywód jednym zdaniem, które wprost odpowiada na polecenie.
Dalszą część opracowania znajdziesz w e-booku
Powyżej masz konspekt — szkielet, który wystarczy, żeby zdać. W e-booku to samo pytanie dostajesz jako gotową wypowiedź na ponad 700 słów: z definicjami pojęć kluczowych, tezą alternatywną, kontekstami zamiennymi i kompletem ostrzeżeń polonistów.
- Pełny tekst wypowiedzi — do przeczytania na głos w 10 minut
- Cztery pytania dogrywki z wzorcowymi odpowiedziami
- Teza alternatywna i konteksty zamienne
- Wszystkie 76 pytań jawnych rozpisanych tym samym systemem
PDF do wydruku · dostęp od razu po zakupie
Strefa dogrywki — przykładowe pytania komisji
Pytanie egzaminatora: Co sprawia, że przyjaźń Rieux i Tarrou jest tak silna?
Zrodziła się ze wspólnej walki i podzielanych wartości — humanizmu i determinacji w niesieniu pomocy. To nie sympatia z wygody, lecz więź wykuta w obliczu śmierci.
W sytuacji skrajnej, jak mówi Camus, opadają społeczne fasady i ludzie poznają się naprawdę. Scena wspólnej kąpieli w morzu jest tego symbolem — chwilą czystej bliskości. Taka przyjaźń jest głębsza niż codzienna, bo sprawdzona w najtrudniejszych warunkach.
Komisja rzadko poprzestaje na jednym pytaniu. Przygotuj się też na te — wzorcowe odpowiedzi na wszystkie znajdziesz w e-booku:
- Dlaczego do tego tematu pasuje kontekst okupacji?
- Czy zgadzasz się, że prawdziwą przyjaźń poznaje się dopiero w sytuacjach skrajnych?
- Skoro przyjaźń niesie ból straty (śmierć Tarrou), czy mimo wszystko warto ją zawiązywać?
Ten motyw w innych utworach
- Literatura: Homer, Iliada (przyjaźń Achillesa i Patroklosa); I. Krasicki, Przyjaciele (fałszywa przyjaźń); G. Herling-Grudziński, Inny świat (przyjaźń w łagrze); E.M. Remarque, Na Zachodzie bez zmian (braterstwo frontu).
- Film: Skazani na Shawshank w reż. Franka Darabonta (przyjaźń w sytuacji uwięzienia).
Pobierz komplet 76 opracowań w jednym pliku
Nie szukaj każdego pytania osobno w Google. Wszystkie pytania jawne CKE na maturę ustną 2027, przygotowane przez polonistów, w jednym pliku PDF. Wydrukuj karty konspektów, przećwicz dogrywkę i wejdź na egzamin bez stresu.
Zobacz e-book „Matura ustna 2027"