Co skłania człowieka do poświęceń? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa.
Gdy dżuma zamyka bramy Oranu, doktor Rieux i jego towarzysze dzień po dniu walczą z zarazą, choć wiedzą, że nie zwyciężą. Camus pokazuje, że do poświęceń skłania człowieka solidarność i poczucie obowiązku — a prawdziwy heroizm to rzetelna, codzienna praca na rzecz innych.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Krok 1: Gotowy konspekt do nauki
Camus pokazuje, że do poświęceń skłania człowieka poczucie solidarności i odpowiedzialności wobec innych. W obliczu absurdu i nieuniknionej śmierci działanie na rzecz wspólnoty nadaje życiu sens i godność, a prawdziwy heroizm polega na rzetelnym wypełnianiu obowiązku.
- Solidarność jako siła motywująca Doktor Rieux niesie pomoc chorym mimo braku szans na zwycięstwo, nie uważając się za bohatera, lecz za uczciwego człowieka. Tarrou, choć obcy w Oranie, organizuje ochotnicze oddziały sanitarne.
- Poświęcenie jako wybór i przemiana Rambert, początkowo szukający ucieczki, zostaje, bo czuje, że odejście byłoby egoizmem; Paneloux, widzący w dżumie karę bożą, po śmierci dziecka włącza się do walki.
- Absurd jako tło wyboru Według Camusa życie nie ma narzuconego z góry sensu — ale człowiek nadaje mu sens przez działanie; walka z dżumą, choć skazana na klęskę, staje się aktem godności.
Egzystencjalizm i Camusowska filozofia absurdu: człowiek jest wolny i odpowiedzialny za swoje wybory, a wobec bezsensu istnienia może nadać życiu wartość jedynie przez działanie i solidarność z innymi.
Camus dowodzi, że poświęcenie rodzi się z solidarności i odpowiedzialności, nie z nadziei na nagrodę. To właśnie wybór walki o innych — mimo absurdu — definiuje człowieczeństwo bohaterów.
Dopiero na końcu powieści okazuje się, że beznamiętnym narratorem-kronikarzem dżumy jest sam doktor Rieux. Jego powściągliwość jest więc świadoma — to skromność człowieka, który nie chce robić z własnego poświęcenia opowieści o bohaterstwie.
Uważaj na egzaminie! Błąd kardynalny z tej lektury
Najczęstszy błąd w tym pytaniu jest rzeczowy — a właśnie błędy rzeczowe komisja punktuje najsurowiej. Rieux wyraźnie odrzuca miano bohatera — dla Camusa heroizm to nie wielkie gesty, lecz „uczciwość", czyli wykonywanie swojej pracy. Przedstawianie Rieux jako tradycyjnego herosa wypacza sens powieści.
Wskazówki do wypowiedzi
Najważniejsze, żeby ocenić problem, a nie streścić lekturę — komisja zna tekst i czeka na Twój sąd. Teza, którą warto postawić: Camus pokazuje, że do poświęceń skłania człowieka poczucie solidarności i odpowiedzialności wobec innych. Poprowadź wypowiedź przez trzy filary: Solidarność jako siła motywująca, Poświęcenie jako wybór i przemiana oraz Absurd jako tło wyboru — każdy poprzyj konkretną sceną, a nie ogólnikiem.
Kontekst filozoficzny wpleć w argumentację, zamiast doklejać go na końcu. Egzystencjalizm i Camusowska filozofia absurdu: człowiek jest wolny i odpowiedzialny za swoje wybory, a wobec bezsensu istnienia może nadać życiu wartość jedynie przez działanie i solidarność z innymi. Pokaż, jak to tło tłumaczy postawy bohaterów, a nie tylko je wymienia. Na koniec wróć do tezy i domknij wywód jednym zdaniem, które wprost odpowiada na polecenie.
Dalszą część opracowania znajdziesz w e-booku
Powyżej masz konspekt — szkielet, który wystarczy, żeby zdać. W e-booku to samo pytanie dostajesz jako gotową wypowiedź na ponad 700 słów: z definicjami pojęć kluczowych, tezą alternatywną, kontekstami zamiennymi i kompletem ostrzeżeń polonistów.
- Pełny tekst wypowiedzi — do przeczytania na głos w 10 minut
- Cztery pytania dogrywki z wzorcowymi odpowiedziami
- Teza alternatywna i konteksty zamienne
- Wszystkie 76 pytań jawnych rozpisanych tym samym systemem
PDF do wydruku · dostęp od razu po zakupie
Strefa dogrywki — przykładowe pytania komisji
Pytanie egzaminatora: Na czym polega „heroizm" w rozumieniu Camusa?
To heroizm odbrązowiony — nie spektakularny czyn, lecz rzetelne wykonywanie obowiązku. Rieux nie dokonuje wielkich gestów, po prostu codziennie leczy chorych, choć wie, że nie zwycięży.
Camus celowo odbiera bohaterstwu patos. Mówi przez Rieux, że być „uczciwym" znaczy robić swoje. Taki heroizm jest dostępny każdemu i właśnie dlatego prawdziwy — polega na wytrwałości, nie na sławie.
Komisja rzadko poprzestaje na jednym pytaniu. Przygotuj się też na te — wzorcowe odpowiedzi na wszystkie znajdziesz w e-booku:
- Dlaczego do tego tematu pasuje kontekst filozofii absurdu?
- Czy zgadzasz się, że warto poświęcać się dla innych, nawet bez szans na sukces?
- Dlaczego Camus zestawia poświęcenie Rieux z egoizmem Cottarda?
Ten motyw w innych utworach
- Literatura: Pieśń o Rolandzie (poświęcenie i honor); H. Sienkiewicz, Potop (przemiana Kmicica); W. Szymborska, Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej; G. Herling-Grudziński, Inny świat (poświęcenie jako przejaw człowieczeństwa).
- Film: Lista Schindlera w reż. Stevena Spielberga (poświęcenie dla ratowania innych).
Pobierz komplet 76 opracowań w jednym pliku
Nie szukaj każdego pytania osobno w Google. Wszystkie pytania jawne CKE na maturę ustną 2027, przygotowane przez polonistów, w jednym pliku PDF. Wydrukuj karty konspektów, przećwicz dogrywkę i wejdź na egzamin bez stresu.
Zobacz e-book „Matura ustna 2027"