Obyczajowość romantyczna - moda i życie codzienne

• 1774
  Cierpienia młodego Wertera

  Wydanie powieści Goethego wywołuje w Europie modę na błękitny frak i żółte kamizelki.

• 1813
  Giaur

  Publikacja poematu Byrona wprowadza na salony fascynację orientem i egzotyką.

• 1822
  Ballady i romanse

  Wydanie tomu poezji Mickiewicza wyznacza początek polskiego romantyzmu.

• 1834
  Pan Tadeusz

  Powstaje literacki pomnik polskiej obyczajowości szlacheckiej.

Moda jako manifest osobowości

W epoce oświecenia ubiór był wizytówką człowieka. Określał jego pochodzenie i przynależność klasową. Romantyzm całkowicie zmienił to podejście. Strój stał się środkiem wyrazu własnej osobowości. Ludzie poprzez ubranie manifestowali swoje poglądy. Moda uległa demokratyzacji. W XIX wieku cylinderWysokie, sztywne nakrycie głowy, najczęściej z czarnego jedwabiu, symbol XIX-wiecznej elegancji. czy frak przestały być zarezerwowane wyłącznie dla arystokratów. Każdy mógł przyozdobić marynarkę zegarkiem na złotym lub pozłacanym łańcuszku, albo spacerować z ażurową parasolką.

Prawdziwą rewolucję przeszedł strój męski. Największym hitem epoki stał się frakMęski strój wieczorowy z charakterystycznymi, długimi połami z tyłu, noszony do dziś na najelegantszych balach. zaczerpnięty z kultowej książki Johanna Wolfganga von Goethego – Cierpienia młodego Wertera. Kariera tego ubioru była błyskawiczna. Zaledwie kilka tygodni po publikacji tej powieści epistolarnejUtwór napisany w formie listów wymienianych między bohaterami, pozwalający na głęboki wgląd w ich psychikę., frak stał się strojem uniwersalnym. Nosili go arystokraci i biedacy. Mężczyzn w niebieskich marynarkach o szerokich ramionach i wąskiej talii, zestawionych z żółtymi spodniami, można było spotkać w parkach, teatrach i noclegowniach. Rolę wyznaczników trendów pełnili ówcześni literaccy celebryci: Goethe i George Byron.

Mężczyźni przykładali ogromną wagę do wyglądu swoich głów. Pierwsze objawy łysienia traktowali jako życiowy dramat. Trudno było upiąć modne loki z rzednących włosów. Powszechne stały się bokobrody, które wystawały z wysokiego, wywiniętego kołnierza koszuli. Na ulicach królował czarny, jedwabny cylinder.

Orient, gorsety i robótki ręczne

Swoistą metamorfozę przeszły stroje pań domu. Z mało praktycznych i niewygodnych zamieniły się w lepiej skrojone i mniej krępujące ruchy. Zamiast obszernych dekoltów panie wybierały wysokie kołnierze i długie rękawy. Nie oznacza to jednak całkowitego uwolnienia od dawnych rygorów. W użyciu wciąż pozostawały ciasne, utrudniające oddech gorsetySztywny element bielizny modelujący sylwetkę, często powodujący omdlenia z powodu ucisku na żebra. oraz pantalonyDługie, luźne gacie damskie noszone pod sukniami, chroniące przed zimnem i spojrzeniami..

Romantyczki były mistrzyniami w haftowaniu, wyszywaniu i dzierganiu. Spod ich palców wychodziły prawdziwe dzieła sztuki. Ozdabiały mankiety, kołnierze, pończochy, podwiązki i torebki. Z ich umiejętności korzystał cały dom, zyskując niepowtarzalne poduszki, serwety czy narzuty na łóżka.

Uczesania kobiet przypominały muzealne eksponaty. Włosy układano godzinami w malutkie loczki. Każdy z nich musiał pozostać w wyznaczonym miejscu. Całość upinano w wysoki węzeł na czubku głowy. Dla efektu wpinano w niego kokardy, grzebienie, perły, kwiaty, diademy zwisające na czoło, a nawet ogromne pawie pióra.

Główną inspiracją dla kobiet była egzotyka. Lektura Giaura Byrona zapoczątkowała modę na stylizowanie się na orientalne niewiasty. Panie zakładały na głowy turbanyWschodnie nakrycie głowy z długiego pasa materiału owiniętego wokół głowy, spopularyzowane przez fascynację kulturą arabską. i nosiły lejące się suknie, udając tragiczną Leilę. Czerpano także ze średniowiecza (spódnice z długim trenem) oraz odrodzenia (suknie z bufiastymi rękawami).

Życie codzienne i edukacja

Typowy przedstawiciel romantyzmu był dobrze wykształcony. Znał języki obce i systemy filozoficzne. Po etapie studiów spędzał kilka lat na podróżach po Europie. Tego wymagała moda i tego spodziewano się po przykładnym kawalerze. Kobiety miały znacznie mniejszy wybór. Uczyły się gry na skrzypcach, robótek ręcznych, języków i podstaw sztuki. Następnie wyjeżdżały z rodzicami w kilkutygodniową podróż po europejskich stolicach. Cel był jeden: zaprezentować się na balu i przyjąć oświadczyny dobrze zapowiadającego się oficera lub bankiera.

Najpełniejszą panoramą szlacheckich obyczajów jest Pan Tadeusz Adama Mickiewicza. Epos ukazuje szeroki wachlarz sposobów spędzania wolnego czasu: grzybobranie, polowanie, uczty. Definiuje kanon zachowań, od sposobu usadzania gości przy stole, po etapy zalotów i procedurę zaręczyn. Soplicowo to ostoja gościnności i szacunku dla tradycji. Jada się tam na talerzach przedstawiających sceny z Sejmu Czteroletniego, a stary zegar z kurantemMechanizm w starych zegarach wygrywający określoną melodię o pełnych godzinach. wygrywa melodię Mazurka Dąbrowskiego.

Romantyzm to epoka skrajnych sprzeczności. Z jednej strony postulowano przywiązanie do tradycji, z drugiej chciano zmieniać świat i zrywać z wiarą w racjonalne szkiełko mędrcaSymbol racjonalnego, naukowego poznania świata, krytykowany przez romantyków na rzecz czucia i wiary.. Mężczyźni jednego dnia chcieli być wrażliwymi Werterami, by nazajutrz przywdziewać maskę tajemniczych i niebezpiecznych giaurów.