Charakterystyka Adeli
Adela to służąca w domu rodziny Józefa, która w opowiadaniach Brunona Schulza pełni funkcję strażniczki brutalnej, materialnej rzeczywistości. Jej postać stanowi absolutne przeciwieństwo uduchowionego, pogrążonego w mitach i eksperymentach Ojca. Młoda kobieta bezwzględnie niszczy jego fantazje za pomocą prozaicznych narzędzi: miotły, ścierki i własnej, obezwładniającej zmysłowości.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Wizytówka bohatera
- Imię: Adela.
- Rola w utworze: służąca w domu narratora (Józefa), uosobienie pragmatyzmu i biologizmu.
- Status społeczny: niższa klasa, pracownica fizyczna, która paradoksalnie przejmuje realną władzę nad chlebodawcą.
- Główny antagonistaPostać będąca głównym przeciwnikiem bohatera, wprowadzająca konflikt i krzyżująca jego plany.: Jakub (Ojciec), którego fantazje brutalnie sprowadza na ziemię.
Wygląd i cechy zewnętrzne
Bruno Schulz nie tworzy klasycznego, szczegółowego portretu fizycznego Adeli. Skupia się na jej przytłaczającej, zmysłowej obecności. To młoda, zdrowa kobieta o mlecznej cerze, emanująca niemal zwierzęcą witalnością. Jej atrybutami są przedmioty codziennego użytku: wiadro, ścierka, miotła oraz wysunięty pantofel. W świecie blaknącego, kurczącego się Ojca, Adela stanowi twardą, fizyczną bryłę. Pachnie kuchnią, mydłem i chłodem porannego sprzątania.
Portret psychologiczny
Władza i dominacja
Służąca rządzi domem z absolutną, niemal teatralną swobodą. W opowiadaniu Ptaki bez słowa wkracza do pokoju zamienionego przez Jakuba w ptasie królestwo i po prostu zaczyna sprzątać. Nie negocjuje. Ojciec natychmiast się kuli i wycofuje. Wystarczy jeden ruch jej nogi, jedno uniesienie pantofla, by zniszczyć autorytet głowy rodziny. Ten element garderoby staje się fetyszem i symbolem władzy. Adela nie musi nim grozić. Sama jego obecność paraliżuje Jakuba.
Biologizm i zmysłowość
W prozie Schulza ścierają się dwa porządki: sfera Ducha (wyobraźnia, demiurgiaProces twórczy, w którym jednostka kreuje nowe światy lub ożywia materię, naśladując boski akt stworzenia. Ojca) oraz sfera Ciała. Adela uosabia ten drugi świat. Narrator patrzy na nią z mieszaniną dziecięcego lęku i fascynacji. Jej zmysłowość nie polega na celowym uwodzeniu. Ona po prostu istnieje w sposób tak intensywny i fizyczny, że ściąga każdy lot wyobraźni z powrotem na twardą podłogę.
W interpretacjach twórczości Schulza Adela często utożsamiana jest z archetypemPierwotny, niezmienny wzorzec postaci, motywu lub symbolu, tkwiący w zbiorowej nieświadomości. Wielkiej Matki w jej niszczycielskim aspekcie. Reprezentuje twardą, nieubłaganą materię, która pochłania męskie, duchowe aspiracje. To starcie płci i postaw (biologia kontra metafizyka) napędza cały cykl opowiadań.
Pragmatyzm i niszczycielska skuteczność
Dziewczyna nie rozumie metafizycznych poszukiwań Jakuba. Kiedy on wygłasza swój Traktat o manekinachCykl miniesejów wplecionych w opowiadania Schulza, w których Ojciec wykłada swoją teorię ożywiania materii i wtórnej kreacji., ona ostentacyjnie ziewa lub wyciera kurz. Jej pragmatyzm nie wynika z okrucieństwa. To całkowita obojętność na świat idei. Niszczy fantazje Ojca mimochodem, przy okazji rutynowych porządków. Otwiera okno i wymiata ptaki miotłą, przywracając w domu normalność. Dla Jakuba ta normalność oznacza śmierć wyobraźni.
Pewność siebie i brak lęku
W rozchwianej, onirycznejKonwencja literacka polegająca na ukazywaniu rzeczywistości na kształt snu, pełnej alogicznych powiązań i zatarcia granic między jawą a fantazją. rzeczywistości Sklepów cynamonowych Adela stanowi jedyny stabilny punkt. Nie dręczą jej wątpliwości. Nie śni na jawie. Nie szuka ukrytych znaczeń w fakturze materii. Tam, gdzie Jakub popada w skrajne stany emocjonalne – od ekstazy po depresję – służąca po prostu gotuje obiad. Jej spokój jest prowokacyjny i niewzruszony.
Ocena postaci
Uważam Adelę za jedną z najciekawszych i najbardziej niejednoznacznych postaci w polskiej literaturze dwudziestolecia międzywojennegoEpoka literacka i historyczna obejmująca lata 1918–1939, charakteryzująca się m.in. awangardowymi eksperymentami w sztuce.. Z pozoru to tylko prosta służąca. W rzeczywistości pełni funkcję absolutnej władczyni domowego mikrokosmosu. Moim zdaniem jej siła tkwi w tym, że jako jedyna nie ulega iluzjom. Dla współczesnego czytelnika Adela może być symbolem twardego zderzenia marzeń z brutalną prozą życia. Zawsze fascynowało mnie, jak Schulz za pomocą tak banalnych rekwizytów jak miotła czy pantofel potrafił zbudować postać o niemal mitycznym wymiarze. Postać, która jednym gestem potrafi zburzyć najwspanialsze imperia wyobraźni.