Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Już w XVI wieku, kiedy w wielu krajach Europy panował renesans, zaczęły budzić się do życia nowe tendencje w filozofii, sztuce i literaturze. Renesansowe poczucie swobody osobowości, zwrócenie uwagi na rozwój indywiduów oraz całych narodów – zaczęły wyczerpywać się. Wolnościowy prąd Odrodzenia tracił na sile, coraz mniej wpływał na kształt życia jednostki i zbiorowości. We Włoszech pierwsze sygnały „nowego” nastąpiły u schyłku XVI wieku, po czasach Michała Anioła. We Francji zwrot ów sytuuje się w tym samym czasie – tu epokę Renesansu zamykał Ronsard. W Niemczech, gdzie Odrodzenie utożsamia się z humanizmem i reformacją Lutra, bardzo szybko zrezygnowano z ideałów Renesansu (od 1516 r.).


Barok, jak później nazwano cały szereg tych procesów, rozwinął się w wieku XVII i w niektórych krajach (m.in. w Polsce) trwał jeszcze w pierwszej połowie XVIII stulecia. Przez wiele lat uważano ten okres za dziwaczny wyłom w europejskim humanizmie, za deformację sztuki, która – przed barokiem i po nim – była oparta na klasycznych normach estetycznych i moralnych. Jednak nowe odczytania dzieł barokowych – zarówno pisanych, jak też malowanych, rzeźbionych czy wybudowanych – dały inny obraz epoki.

Przede wszystkim należy zauważyć, że pozostałości baroku są w równym stopniu co spuścizna humanizmu renesansowego żywe do dziś. Współczesna myśl europejska opiera się nie tylko na postawieniu człowieka i jego spraw na pierwszym miejscu. Wyraźny jest nadal kult wyobraźni, który zawdzięczamy właśnie barokowi. Sam wiek XVII ściśle łączy się z poprzedzającym go renesansem i z następującym po nim oświeceniem. Z drugiej strony jest epoką oryginalną wśród okresów zwróconych ku ideałom Starożytności. Jest czasem odmiennym zarówno pod względem sztuki, jak i filozofii.

Barok kryje w sobie przede wszystkim różnorodność. Okres między schyłkiem Renesansu a Encyklopedystami pełen jest kontrastów, wojen, konfliktów społecznych, a jednocześnie stanowi okres rozwoju kultury angielskiej, hiszpańskiej, holenderskiej, francuskiej.

Bibliografia


OPRACOWANIA OGÓLNE

1. Alojzy Sajkowski, Barok, wyd. II, seria Biblioteka „Polonisty” pod red. B. Farona, WSiP, Warszawa 1987
2. Czesław Hernas, Literatura baroku, seria Dzieje Literatury Polskiej pod red. J. Ziomka, PWN, Warszawa 1987
3. Czesław Hernas, Barok, seria Historia Literatury Polskiej pod red. K. Wyki, PWN, Warszawa 1976
4. Literatura polska. Sztuka, muzyka, teatr, edukacja. Barok, pod red. M. Szulc, Wydawnictwo Pinnex, Kraków 2005.
5. Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, pod red. J. Krzyżanowskiego, PWN, Warszawa 1984.
6. Wybrane zagadnienia z literatury, część IV Barok. Inspiracje barokowe w literaturze, pod red. A. Krawczyk i M. J. Kowalczyk, seria Biblioteka Maturzysty, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce 1996
7. Roman Pollak, Od Renesansu do Baroku, PWN, Warszawa 1969
8. Janusz Pelc, Barok – epoka przeciwieństw, Czytelnik, Warszawa 1993
9. Anthony Kenny, Krótka historia filozofii zachodniej, przeł. W. J. Popowski i E. Bryll, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.


OPRACOWANIA POSZCZEGÓLNYCH UTWORÓW

1. Alicja Badowska, Wprowadzenie, [w:] Listy do Marysieńki, Siedmioróg, Wrocław 1997.
2. Roman Pollak, Samuel Twardowski i jego „Nadobna Paskwalina”, w: tegoż, Od renesansu do baroku, PWN, Warszawa 1969.
3. Paweł Stępień, Cykl jako droga do nieśmiertelności. O „Roksolankach” Szymona Zimorowica, [w:] Od Kochanowskiego do Mickiewicza. Szkice o polskim cyklu poetyckim, pod. red. B. Kuczery-Chachulskiej, Wyd. IBL PAN, Warszawa 2004.
4. Ludwika Ślękowa, Wstęp, [w:] Sz. Zimorowic, Roksolanki, wyd. II, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1983.

Mapa serwisu: