Kandyd - konteksty
„Kandyd” Woltera to powiastka filozoficzna głęboko zakorzeniona w realiach i dyskusjach intelektualnych osiemnastowiecznej Europy. Kluczowym wydarzeniem kształtującym pesymistyczną wymowę utworu była katastrofa naturalna, która zrujnowała stolicę Portugalii. Zrozumienie ówczesnych debat o naturze zła i boskiej opatrzności pozwala właściwie odczytać satyryczny atak autora na ślepy optymizm.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 1 min
Trzęsienie ziemi w Lizbonie
1 listopada 1755 roku potężne trzęsienie ziemi, a po nim niszczycielskie tsunami i pożary, zrównały z ziemią stolicę Portugalii. Żywioł pochłonął życie od 30 do 60 tysięcy mieszkańców.
Dla myślicieli oświeceniaEpoka w kulturze europejskiej (XVIII w.) kładąca nacisk na rozum, naukę i empiryzm. nie była to wyłącznie tragedia humanitarna. Kataklizm wywołał potężny wstrząs intelektualny. Brutalnie podważył popularną wówczas tezę Gottfrieda Wilhelma LeibnizaNiemiecki filozof i matematyk, twórca koncepcji optymizmu filozoficznego.. Niemiecki uczony przekonywał, że Bóg, będąc doskonałym, stworzył najlepszy z możliwych światów, a zło jest w nim jedynie koniecznym elementem większej harmonii.
Wolter przyjął wieści z Półwyspu Iberyjskiego z przerażeniem. Zareagował błyskawicznie. Już w 1756 roku opublikował słynny „Poemat o zagładzie Lizbony”, w którym otwarcie zaatakował naiwny optymizm. Kilka lat później rozwinął tę krytykę w „Kandydzie”, czyniąc z katastrofy lizbońskiej jeden z głównych punktów zwrotnych w podróży głównego bohatera.
W „Kandydzie” główny bohater i jego nauczyciel Pangloss trafiają do Lizbony dokładnie w momencie trzęsienia ziemi. Pangloss, wierny swojej absurdalnej filozofii, próbuje udowodnić, że katastrofa ma głęboki sens i służy wyższemu dobru, nawet gdy sam zostaje skazany przez inkwizycję na śmierć podczas auto-da-féUroczyste ogłoszenie i wykonanie wyroków inkwizycji, często połączone ze spaleniem skazańców na stosie..