Voltaire (Wolter) - biografia

Wczesne życie i edukacja

François-Marie Arouet urodził się w 1694 roku w Paryżu jako syn zamożnego notariusza. Rodzina dysponowała silnymi arystokratycznymi koneksjami, co ułatwiło młodemu chłopakowi start w wyższych sferach. Edukację odebrał w elitarnej szkole jezuickiej Collège Louis-le-GrandPrestiżowa paryska szkoła średnia, kształcąca francuską elitę intelektualną i polityczną.. Szybko zdobył finansową niezależność. Majątek pozwolił mu na swobodne rozwijanie pasji literackich bez konieczności zabiegania o łaskę mecenasów.

Debiut i pierwsze dzieła

Ostry język i bezkompromisowość szybko wpędziły młodego twórcę w kłopoty. Trafił do BastyliiSłynne paryskie więzienie, symbol absolutnej i arbitralnej władzy królów Francji. za wiersz „Puero regnante”, w którym bezlitośnie wyszydzał obyczajowe skandale na dworze regenta Francji. Po wyjściu na wolność wystawił tragedię „Edyp”. Sztuka odniosła gigantyczny sukces, a publiczność okrzyknęła go nowym Racine’em.

Karierę przerwał kolejny pobyt w więzieniu w 1726 roku. Pisarz wdał się w słowną potyczkę z arystokratą de Rohan-Chabot, który w odwecie nasłał na niego zbirów. Wolter wyzwał napastnika na pojedynek. Wpływowa rodzina de Rohanów załatwiła królewski nakaz aresztowania, tak zwany lettre de cachetPismo opatrzone pieczęcią królewską, pozwalające na uwięzienie dowolnej osoby bez wyroku sądu.. Pisarz uniknął dłuższego odosobnienia tylko dzięki zgodzie na natychmiastową emigrację do Anglii.

Dojrzałość twórcza

Pobyt na Wyspach Brytyjskich całkowicie odmienił jego światopogląd. Poznał tam wybitnych twórców, takich jak Alexander Pope czy Jonathan Swift. Choć nie zdążył osobiście spotkać Isaaca Newtona, uczestniczył w jego pogrzebie. Fascynacja angielską nauką zaowocowała wydanym w 1738 roku traktatem „Elementy filozofii Newtona”.

Wcześniej, w 1734 roku, opublikował „Listy filozoficzne”. Dzieło to punktowało francuski absolutyzm, zestawiając go z angielskim modelem wolności obywatelskiej. Książka wywołała skandal, została potępiona, a Wolter musiał uciekać z Paryża. Schronienie znalazł w Lotaryngii, w zamku swojej wieloletniej partnerki intelektualnej i życiowej, markizy Émilie du ChâteletWybitna francuska matematyczka i fizyczka, tłumaczka dzieł Newtona na język francuski..

Kontekst historyczny

Po śmierci markizy w 1749 roku pisarz przyjął zaproszenie króla Prus, Fryderyka II. Na berlińskim dworze spędził kilka lat, pełniąc funkcję szambelana. Ostatecznie popadł w konflikt z władcą i w 1753 roku opuścił Prusy. W epoce, w której dominował absolutyzmForma rządów, w której cała władza spoczywa w rękach monarchy, niepodlegającego żadnym prawom., Wolter stał się głównym orędownikiem wolności słowa i wyznania.

Od 1760 roku osiadł w posiadłości Ferney na granicy francusko-szwajcarskiej. Miejsce to stało się nieformalną stolicą intelektualną Europy, a samego gospodarza zaczęto nazywać „patriarchą z Ferney”. To stamtąd prowadził głośne kampanie na rzecz ofiar nietolerancji religijnej i korespondował z władcami całej Europy.

Spuścizna i znaczenie

W 1778 roku, po niemal trzydziestu latach nieobecności, osiemdziesięcioczteroletni Wolter powrócił do Paryża. Mieszkańcy stolicy zgotowali mu owacyjne powitanie. Zmarł zaledwie kilka miesięcy później. W 1791 roku, na fali rewolucji francuskiej, jego prochy uroczyście przeniesiono do paryskiego Panteonu.

Filozof Wilhelm Dilthey nazwał go

najbardziej żywym ze wszystkich ludzi

Najważniejsze dzieła Woltera:

• „Listy filozoficzne” (1734) – zbiór esejów o społeczeństwie angielskim.
• „Zadig” (1747) – powiastka o poszukiwaniu sprawiedliwości.
• „Kandyd, czyli optymizm” (1759) – najsłynniejsza powiastka filozoficzna, krytykująca naiwny optymizm.
• „Traktat o tolerancji” (1763) – manifest przeciwko fanatyzmowi religijnemu.
• „Słownik filozoficzny” (1764) – alfabetyczny zbiór artykułów krytykujących dogmaty religijne i instytucje państwowe.
• „Prostaczek” (1767) – satyra na francuskie obyczaje i hipokryzję.