Jak przebiegała bitwa w Panu Tadeuszu?
Bitwa w Soplicowie to punkt kulminacyjny dziewiątej księgi „Pana Tadeusza”, który diametralnie zmienia układ sił między bohaterami. Zbrojne starcie z rosyjskim garnizonem zmusza zwaśnione rody Sopliców i Horeszków do zjednoczenia sił przeciwko wspólnemu wrogowi. Przebieg walki obfituje w dramatyczne zwroty akcji, pojedynki oraz bohaterskie czyny, na czele z najwyższym poświęceniem księdza Robaka.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Plan bitwy o Soplicowo
- Moskale okrążają dwór w Soplicowie i zaskakują śpiących napastników.
- Szlachta zaściankowa zostaje zakuta w dybyDrewniane narzędzie kary, w którym zamykano ręce, nogi lub szyję więźnia..
- Major Płuta żąda okupu w wysokości 1000 rubli za każdego aresztowanego.
- Do dworu przyjeżdża ksiądz Robak wraz ze szlachcicami przebranymi za chłopów.
- Bernardyn upija rosyjskich żołnierzy podczas zorganizowanego naprędce poczęstunku.
- Pijany Płuta narzuca się Telimenie, a w jej obronie staje Tadeusz, wymierzając majorowi policzek.
- Wybucha strzelanina, która przeradza się w regularną bitwę.
- Uwolniona szlachta chwyta za broń ukrytą na wozach księdza Robaka.
- Ksiądz Robak zostaje ciężko ranny, zasłaniając własnym ciałem Hrabiego.
- Hrabia wyzywa na pojedynek kapitana Rykowa.
- Wojski z Protazym zwalają dach sernicy na broniących się Moskali.
- Ksiądz Robak w ostatniej chwili ratuje życie Gerwazemu.
- Kapitan Ryków poddaje się, a szlachta odnosi ostateczne zwycięstwo.
Opis bitwy o Soplicowo
Na śpiącą po udanym zajeździe szlachtę zaściankowąDrobna szlachta żyjąca w zaściankach, pracująca na roli, ale zachowująca przywileje herbowe. napadają rosyjscy żołnierze. Hałas budzi Gerwazego, lecz stary Klucznik jest bezsilny i szybko kończy skrępowany. Moskale szczelnie otaczają dwór. Hrabia trafia pod klucz, a Dobrzyńscy zostają zakuci w dyby. Z odsieczą dla Soplicowa przybywają krewni i znajomi Sędziego, ale sytuacja wydaje się beznadziejna.
Zaczyna padać deszcz. Sędzia, Telimena i Zosia próbują negocjować z rosyjskimi oficerami. Soplica chce załagodzić sprawę bez angażowania sądu. Kapitan Ryków, człowiek pragmatyczny i niechętny rozlewowi krwi, popiera ten pomysł i próbuje przekonać swojego przełożonego:
Panie Major! co nam z tych wszystkich niewolników?
Oddamy pod sąd? będzie szlachcie wielka bieda,
A Panu Majorowi nikt za to nic nie da.
Wiesz co, Major? ot, lepiej tę sprawę zagodzić,
Pan Sędzia Majorowi musi trud nagrodzić,
My powiemy, że my tu przyszli dla wizyty,
A tak i kozy całe, i wilk będzie syty.
Major Płuta pozostaje jednak nieugięty. Powołuje się na surowe ustawy wojenne i odrzuca prośby. Kiedy Sędzia grozi odwołaniem do wyższych władz, Płuta ripostuje, że Jankiel – dzierżawca karczmy Sopliców – jest powszechnie uważany za szpiega. Ostatecznie major stawia twarde warunki: żąda tysiąca rubliSrebrna lub złota moneta, podstawowa jednostka walutowa w Imperium Rosyjskim. od głowy za każdego uwolnionego buntownika.
Napiętą sytuację przerywa przyjazd księdza Robaka. Bernardyn zajeżdża na dziedziniec z kilkoma wozami. Towarzyszą mu przebrani za chłopów szlachcice: Maciej Kropiciel, Prusak, Zan i Mickiewicz. Robak gra rolę uniżonego mnicha – gratuluje Płucie schwytania Hrabiego, a Sędziemu nakazuje natychmiast podawać do stołu. Dba przede wszystkim o to, by rosyjskim żołnierzom nie zabrakło wódki.
Bitwa z Moskalami to moment przełomowy całej epopei. Przekształca prywatny, sąsiedzki spór o zamek w walkę narodowowyzwoleńczą. Bezpośrednią konsekwencją tego starcia jest konieczność emigracji głównych bohaterów (Tadeusza i Hrabiego) do Księstwa Warszawskiego, gdzie wstępują w szeregi wojsk polskich.
Plan upicia wroga działa bez zarzutu, aż do momentu, gdy pijany Płuta zaczyna natarczywie zalecać się do Telimeny. Próbuje ją pocałować. Wzburzony Tadeusz staje w obronie kobiety i wymierza majorowi potężny policzek. Wściekły Płuta wydaje rozkaz strzelania. Robak błyskawicznie rzuca Tadeuszowi broń. Młodzieniec strzela do majora, lecz chybia. Do ataku na Tadeusza rusza Ryków, ale Wojski powstrzymuje go celnym rzutem nożem. Wybucha chaos. Rozwiązana szlachta zaściankowa rzuca się na żołnierzy, chwytając za broń ukrytą wcześniej na wozach Bernardyna.
Szala zwycięstwa powoli przechyla się na stronę Polaków. Ryków broni się zaciekle i odrzuca wezwania Robaka do kapitulacji. Grozi nawet podpaleniem Soplicowa. Do walki włącza się Hrabia, szarżując na kapitana, jednak Ryków zabija jego konia. Młody arystokrata upada na ziemię i staje się łatwym celem dla rosyjskich strzelców. Z pomocą rzuca się Gerwazy, ale to ksiądz Robak jest szybszy. Zasłania Hrabiego własnym ciałem i przyjmuje na siebie śmiertelny strzał.
Padł koń Hrabi, spadł Hrabia; Klucznik krzycząc bieży
Na ratunek, bo widzi: jegryElitarna formacja lekkiej piechoty w armii rosyjskiej, szkolona do celnego strzelania. na cel wzięli
Ostatniego z Horeszków, chociaż po kądzieliPokrewieństwo ze strony matki, w linii żeńskiej..
Robak był bliższy, Hrabię ciałem swym zakrywa,
Ukryty za ścianą Tadeusz wyzywa Płutę na pojedynek. Tchórzliwy major odmawia i rozkazuje Rykowowi walczyć w jego imieniu. Z kolei Hrabia wyzywa Rykowa, chcąc pomścić poranny atak na zamek. W trakcie ich starcia Płuta podstępnie namawia jednego z żołnierzy do zastrzelenia Tadeusza. Ten zdradziecki strzał ponownie rozjusza szlachtę.
O losach bitwy przesądza fortel Wojskiego i Protazego. Starcy podcinają drewniane filary i zwalają ciężki dach sernicy prosto na głowy broniących się Moskali. Ostatni ocaleli wrogowie biorą na cel Gerwazego, ale ranny Robak resztką sił odciąga Klucznika z linii strzału. Pozbawiony wsparcia kapitan Ryków wreszcie się poddaje i godzi z Podkomorzym. Szlachta odnajduje ukrywającego się w pokrzywach Płutę. Zbrojne starcie dobiega końca.
„taki miał koniec zajazdZbrojny najazd w celu wyegzekwowania wyroku sądowego, często przeradzający się w samowolną egzekucję praw. ostatni na Litwie.”