Charakterystyka prokuratora Roberta Scurvy'ego

Wizytówka bohatera

• Imię i nazwisko: Robert Scurvy.
• Status społeczny: prokurator, przedstawiciel burżuazji i inteligencjiWarstwa społeczna żyjąca z pracy umysłowej, w literaturze polskiej często krytykowana za bierność i oderwanie od ludu..
• Rola w utworze: główny antagonista Sajetana Tempego, reprezentant starego porządku prawnego.
• Symbolika: uosabia degenerację elit, cynizm polityczny oraz zgubny wpływ niepohamowanego popędu, czyli witkacowskiej nienasyconościKategoria filozoficzna u Witkacego oznaczająca metafizyczny niepokój i niemożność zaspokojenia pragnień, prowadząca do destrukcji..

Wygląd i cechy zewnętrzne

Witkacy wprowadza Scurvy'ego jako człowieka wysoce reprezentacyjnego. Nosi eleganckie, świetnie skrojone ubrania, które ostro kontrastują z brudnym, przesiąkniętym zapachem skóry i potu warsztatem szewskim. Jego postawa emanuje chłodnym autorytetem urzędnika państwowego. Wchodzi do warsztatu nie jak zwykły klient z butami do naprawy, ale jak pewny siebie inspektor. Pod tą maską arogancji kryje się jednak narastający lęk przed utratą dotychczasowych przywilejów.

Portret psychologiczny

Arogancja i klasowa pogarda

Scurvy traktuje robotników z jawnym lekceważeniem. W rozmowach z Sajetanem Tempem używa skomplikowanego, prawniczego żargonu, próbując udowodnić swoją intelektualną wyższość. Nie potrafi zaakceptować faktu, że prosty rzemieślnik może posiadać głębokie przemyślenia filozoficzne. Ta ślepota wynika ze strachu przed rewolucją społecznąGwałtowna zmiana struktury politycznej i ekonomicznej, w dramacie Witkacego prowadząca do upadku indywidualizmu., która zrównałaby wszystkie stany i odebrała mu uprzywilejowaną pozycję.

Cynizm i polityczny pragmatyzm

Prokurator nie broni starego porządku z głębokiego przekonania, ale z czystego wyrachowania. Kiedy czuje, że dotychczasowy system upada, powołuje do życia Dziarskich ChłopcówFikcyjna organizacja paramilitarna w "Szewcach", parodiująca ruchy faszystowskie i autorytarne z dwudziestolecia międzywojennego.. Zmienia maskę stróża prawa na mundur wodza autorytarnej bojówki. Witkacy obnaża w ten sposób brak moralnego kręgosłupa elit, które dla utrzymania władzy chętnie sięgają po nagą przemoc i terror.

Niewolnik własnych popędów

Największą słabością Scurvy'ego jest jego destrukcyjna fascynacja Księżną Iriną Wsiewołodowną Zbereźnicką-Podberezką. Pożądanie całkowicie odbiera mu racjonalność i godność. W relacji z arystokratką prokurator zrzuca maskę twardego polityka, stając się uległą ofiarą jej perwersyjnych gierek. To właśnie erotyzm, a nie polityka, okazuje się siłą, która ostatecznie łamie jego psychikę.

Ewolucja bohatera

Scurvy przechodzi w dramacie drastyczną, trójetapową metamorfozę. W pierwszym akcie występuje jako pewny siebie prokurator, który w imię obrony kapitalizmu aresztuje buntujących się szewców. W drugim akcie, już jako Minister Sprawiedliwości i lider Dziarskich Chłopców, więzi rzemieślników, zmuszając ich do bezczynności. Ta wyrafinowana tortura obraca się jednak przeciwko niemu. Szewcy podnoszą bunt w samym więzieniu, a Scurvy traci kontrolę nad sytuacją.

Trzeci akt przynosi jego całkowity upadek, ukazany za pomocą brutalnej groteskiKategoria estetyczna łącząca elementy sprzeczne, np. tragizm z komizmem, często deformująca rzeczywistość.. Pozbawiony władzy i godności, Scurvy zostaje sprowadzony do roli człowieka-psa. Z łańcuchem na szyi szczeka i czołga się u stóp Księżnej Iriny. Kiedy ostatecznie triumfuje bezduszna rewolucja technokratówW dramacie reprezentowani przez Towarzysza X i Abramowskiego; uosabiają ostateczny triumf mechanizacji i zniszczenie ludzkich uczuć., dawny prokurator umiera z wycieńczenia i niespełnionego pożądania.

Ocena postaci

Uważam, że Robert Scurvy to jedna z najbardziej przerażających, a zarazem najtrafniejszych diagnoz społecznych w polskiej literaturze. Witkacy stworzył postać, która uosabia najgorsze cechy elit: hipokryzję, gotowość do zdrady własnych ideałów dla zachowania stołka oraz skłonność do autorytaryzmu. Patrząc na Scurvy'ego z dzisiejszej perspektywy, widzę w nim uniwersalny typ polityka-oportunisty. To człowiek, który potrafi ubrać każdą podłość w piękne, prawnicze słowa.

Jego ostateczna degradacja do poziomu zwierzęcia to brutalne, ale zasłużone podsumowanie życia opartego wyłącznie na żądzy władzy. Los Scurvy'ego idealnie wpisuje się w logikę witkacowskiego katastrofizmuNurt w literaturze i filozofii zakładający nieuchronny upadek cywilizacji europejskiej, jej kultury i wartości. - historia nie nagradza sprytu ani wykształcenia, a każda kolejna zmiana władzy przynosi jedynie nowe formy zniewolenia.