Szewcy na maturze – pytania jawne i zagadnienia

Bohaterowie jako symbole klas społecznych

Sajetan Tempe – więzień własnej kondycji

Sajetan Tempe to majster szewski, który nienawidzi swojego rzemiosła, a jednocześnie nie potrafi się od niego uwolnić. Człowiek ten buntuje się przeciwko swojej społecznej roli, ale właśnie ta rola go definiuje. Sajetan filozofuje, marudzi i dominuje nad czeladnikami. Nie jest to zwykły robotnik. To figura łącząca roszczenia klasy pracującej z bezsilnością intelektualną.

Księżna Irina i Prokurator Scurvy – upadek starych elit

Księżna Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka-Podberezka reprezentuje arystokrację skazaną na zagładę. Pełni funkcję erotyczną i polityczną. Jest obiektem pożądania mężczyzn oraz symbolem starego porządku, który rewolucja ma zmieść. Jej postać to celowo przerysowana, groteskowaKategoria estetyczna łącząca sprzeczności: komizm z tragizmem, absurd z logiką, piękno z brzydotą. arystokratka uosabiająca całą formację społeczną.

Z kolei Prokurator Robert Scurvy to przedstawiciel klasy rządzącej. Posługuje się prawem jako narzędziem dominacji, a jednocześnie sam ulega zwierzęcym żądzom. Witkacy demaskuje tu fasadę praworządności. Scurvy nie strzeże sprawiedliwości. Uczestniczy w brutalnej grze o władzę, w której plany erotyczny i polityczny są całkowicie nierozdzielne.

Hiper-Robociarz – absurd nowej władzy

Hiper-Robociarz to rewolucjonista doprowadzony do absurdu. Przejął władzę, ale nie ma pojęcia, co z nią zrobić. Witkacy odarł go z psychologicznego realizmuSposób kreowania postaci literackich polegający na wiarygodnym i pogłębionym ukazywaniu ich motywacji oraz przeżyć wewnętrznych.. To symbol, nie żywy człowiek. Jego triumf udowadnia, że kolejne przewroty nie przynoszą wyzwolenia, lecz instalują nowe formy zniewolenia.

Analiza formy i motywów

Groteska i Czysta Forma

Witkacy używa groteski do świadomej deformacji rzeczywistości. Szewski warsztat staje się areną wielkiej polityki. Filozoficzne wywody przy kobyłce i seksualne napięcia splatają się z rewolucyjnymi hasłami. Powaga nieustannie zderza się ze śmiesznością. Im bardziej absurdalne przedstawienie, tym celniejsza diagnoza społeczna.

Dramat realizuje założenia Czystej FormyTeoria Witkacego zakładająca, że sztuka ma wywoływać uczucia metafizyczne poprzez samą konstrukcję dzieła, a nie naśladowanie życia.. Sztuka ma wywoływać metafizyczny niepokój. Widać to w chaotycznej strukturze dramatycznej i językowych eksplozjach postaci. Bohaterowie mówią rzeczy, których normalny człowiek nigdy by nie wypowiedział. Te chwyty formalne służą wywołaniu wstrząsu u odbiorcy.

Mechanizm rewolucji i praca szewca

Kolejne przewroty tworzą ironiczny schemat. Każda rewolucja obiecuje wyzwolenie, a kończy się nową tyranią. Szewcy obalają arystokrację, po czym sami zostają zdominowani przez technokratówUstrój, w którym władzę sprawują specjaliści, inżynierowie i menedżerowie, kierujący się wyłącznie chłodną kalkulacją.. Historia to kołowrót, a nie postęp. Nowoczesność nieuchronnie zmierza ku uniformizacji. Społeczeństwo ogarnia entropiaW fizyce miara nieuporządkowania układu; u Witkacego metafora rozpadu indywidualności i staczania się społeczeństwa w szarą masę..

Samo szewskie rzemiosło funkcjonuje jako potężna metafora. Praca przy bucie jest mechaniczna, powtarzalna i degradująca. Napięcie między przyziemnym rzemiosłem a wielkimi ambicjami bohaterów obnaża pustkę ideologii. Wszyscy w gruncie rzeczy „naprawiają buty”, niezależnie od wzniosłości głoszonych haseł.

Konteksty interpretacyjne na maturze

KatastroficznePoczucie schyłkowości i nieuchronnej zagłady cywilizacji, kultury lub świata, popularne w dwudziestoleciu międzywojennym. diagnozy Witkacego idealnie łączą się z nastrojami dwudziestolecia międzywojennego. Lęk przed utratą indywidualności i totalitaryzmemSystem polityczny oparty na całkowitym podporządkowaniu jednostki państwu i kontroli wszystkich dziedzin życia. osadza ten tekst w konkretnej epoce. Na egzaminie ustnym wykorzystaj sprawdzone nawiązania:

• „Folwark zwierzęcy” lub „Rok 1984” George'a Orwella – ten sam schemat zastępowania jednego ucisku drugim.
• Filozofia Fryderyka Nietzschego – koncepcja woli mocyPojęcie z filozofii Nietzschego oznaczające naturalny, irracjonalny pęd do potęgi, dominacji i przezwyciężania własnych słabości. i nadczłowieka.
• Teatr absurduNurt w dramacie XX wieku ukazujący bezsens ludzkiej egzystencji, brak logiki w działaniu i rozpad komunikacji językowej. – Witkacy antycypował rozwiązania Samuela Becketta czy Eugène'a Ionesco. Stworzył dramat awangardowyZespół prądów w sztuce XX wieku odrzucających dotychczasowe style i poszukujących nowatorskich rozwiązań formalnych. na długo przed nimi.

Jak przygotować się do odpowiedzi ustnej?

Znaj dramat, a nie tylko jego streszczenie. Egzaminator szybko wyczuje braki. Wróć do kluczowych scen kolejnych przewrotów władzy i finałowego rozwiązania. Skup się na tym, jak są napisane.

Naucz się mówić o formie. Witkacy to autor, przy którym treść to zaledwie połowa sukcesu. Operowanie pojęciami takimi jak groteska, Czysta Forma czy kompozycja aktów zdecydowanie podnosi ocenę. Ćwicz nazywanie zabiegów formalnych i łączenie ich z sensem ideowym.

Nie uciekaj od pytań o pesymizm. „Szewcy” nie mają optymistycznej pointy. To ich największa siła. Jeśli padnie pytanie o wyjście z katastrofy, uczciwa odpowiedź brzmi: nie ma żadnego. Pokaż zrozumienie tej diagnozy, zamiast na siłę szukać pozytywnego przesłania.