Czy rewolucja zawsze pożera własne dzieci? Rozważ problem na podstawie „Szewców” S. I. Witkiewicza

Temat i teza

Temat: Czy rewolucja zawsze pożera własne dzieci? Rozważ problem na podstawie „Szewców” S. I. Witkiewicza.

Teza: Rewolucja w dramacie Witkiewicza to mechanizm samozniszczenia, w którym każda siła obalająca stary porządek natychmiast staje się celem kolejnego przewrotu. Logika buntu nie zna ostatecznych zwycięzców, a inicjatorzy zmian kończą upodleni lub fizycznie unicestwieni przez system, który sami stworzyli.

Rewolucja przypomina żywioł. Trawi stary porządek, ale ostatecznie pochłania również tych, którzy podłożyli ogień. To historyczna prawidłowość, której doświadczyli zarówno jakobini gilotynowani przez swoich dawnych towarzyszy, jak i komuniści mordowani w stalinowskich łagrach. Stanisław Ignacy Witkiewicz w dramacie „Szewcy” przekształca scenę teatralną w katastroficznyPoczucie schyłku cywilizacji, nieuchronnej zagłady tradycyjnych wartości i kultury, charakterystyczne dla literatury dwudziestolecia międzywojennego. model każdego przewrotu społecznego. Przez losy prokuratora Scurvy'ego, Sajetana Tempego i ostateczny triumf technokratów autor udowadnia, że machina historii nie ma litości. Zawsze niszczy swoich twórców.

Pierwszym przykładem tej niszczycielskiej logiki jest los Roberta Scurvy'ego. Reprezentuje on stary porządek, prawo i mieszczański kapitalizm. Przerażony rosnącym buntem rzemieślników, postanawia uprzedzić ich ruch i sam dokonuje zamachu stanu. Powołuje faszyzującą organizację Dziarskich ChłopcówFikcyjna bojówka w dramacie Witkacego, parodiująca ruchy faszystowskie i narodowo-radykalne z lat 30. XX wieku. i zamyka szewców w obozie pracy przymusowej. Scurvy wierzy, że zapanował nad chaosem. Szybko jednak traci kontrolę nad stworzonym przez siebie systemem. Szewcy podnoszą bunt, obalają dyktatora, a jego samego spotyka całkowite upodlenie. Dawny prokurator zostaje ubrany w psi łeb, uwiązany na łańcuchu i zmuszony do uległości wobec Księżnej Iriny WsiewołodownejArystokratka, uosobienie dekadencji i wyuzdania, która płynnie dostosowuje się do każdej nowej władzy w dramacie.. Inicjator pierwszego przewrotu staje się żałosną ofiarą kolejnego.

Jeszcze dobitniej tytułową prawidłowość obrazuje historia Sajetana Tempego. Mistrz szewski to ideowy przywódca buntu klasowego. Przez lata znosił nędzę i upokorzenia, marząc o sprawiedliwym społeczeństwie. Kiedy wreszcie przejmuje władzę, jego triumf trwa zaledwie chwilę. Sajetan to idealista, który uwielbia wygłaszać wzniosłe przemówienia. Tymczasem nowa, brutalna rzeczywistość potrzebuje bezwzględnych wykonawców, a nie filozofów. Własni czeladnicy, Józek i Jędrek, uznają swojego mistrza za bezużyteczny relikt przeszłości. Mordują go, wbijając mu siekierę w głowę. Witkacy posługuje się tu ostrą groteskąKategoria estetyczna łącząca sprzeczności: komizm z tragizmem, realizm z fantastyką, absurd z logiką. – Sajetan z rozrąbaną czaszką nadal wygłasza swoje tyrady, dopóki ostatecznie nie zamilknie. Rewolucja dosłownie i brutalnie pożera swojego ideologicznego ojca.

Można by wysunąć kontrargument, że finał dramatu przynosi wreszcie stabilizację, która przerywa ten krwawy łańcuch. Na scenę wkraczają Hiper-Robociarz oraz Towarzysz X i Towarzysz Abramowski. Dokonują oni trzeciego, technokratycznego przewrotu. Wprowadzają ustrój oparty na zimnej kalkulacji, pozbawiony emocji i jednostkowych ambicji. Wydaje się, że ten zmechanizowany system nie musi już niszczyć swoich twórców, ponieważ opiera się na czystej efektywności. Taki wniosek jest jednak pułapką. Triumf technokracjiUstrój, w którym pełnię władzy sprawują eksperci, inżynierowie i urzędnicy, kierujący się wyłącznie pragmatyzmem i wydajnością. nie oznacza ocalenia rewolucjonistów – oznacza ostateczny koniec człowieczeństwa. Poprzedni buntownicy są już martwi lub całkowicie zepchnięci na margines. System nie pożera nowych dzieci tylko dlatego, że zamienił ludzi w bezwolne trybiki maszyny państwowej.

„Szewcy” to bezlitosne studium władzy. Witkiewicz odziera przewroty społeczne z jakiegokolwiek romantyzmu. Każda zmiana ustroju w dramacie pociąga za sobą ofiary, a pierwsi giną ci, którzy najgłośniej krzyczeli o potrzebie zmian. Scurvy i Sajetan Tempe to nie przypadkowe ofiary losu. To dowody na to, że rewolucja jest ślepym mechanizmem. Zawsze pożera własne dzieci, ponieważ jej jedynym prawdziwym celem jest nieustanna destrukcja.

Komentarz

Powyższy tekst to przykład świetnie skomponowanej rozprawki maturalnej. Autor precyzyjnie sformułował tezę we wstępie i konsekwentnie jej bronił w kolejnych akapitach. Argumentacja opiera się na konkretnych sytuacjach z lektury – przywołano losy Scurvy'ego oraz drastyczną scenę śmierci Sajetana, co udowadnia doskonałą znajomość treści „Szewców”. Wprowadzenie kontrargumentu i jego sprawne obalenie świadczy o dojrzałości analitycznej piszącego. Egzaminator z pewnością doceni również bogate słownictwo oraz płynne wplecenie kontekstu historycznego w tkankę wypracowania.