Dwanaście prac Herkulesa - problematyka
Zbiór opowiadań Agathy Christie z 1947 roku zestawia współczesne zbrodnie z mitologicznymi wyczynami antycznego herosa. Herkules Poirot rozwiązuje dwanaście zagadek kryminalnych, wykorzystując do tego wyłącznie swój bystry umysł. Tekst ukazuje skomplikowane motywy ludzkich działań oraz dylematy związane z wymierzaniem sprawiedliwości.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Warstwa symboliczna
Agatha Christie zaczerpnęła tytuły wszystkich opowiadań prosto z mitologii greckiejZbiór starożytnych opowieści o bogach i herosach, wyjaśniających świat i ludzkie losy.. Każda historia nawiązuje do jednej z prac legendarnego herosa. Autorka używa tych mitów jako lustra. Starożytny bohater zabijał potwory siłą mięśni. Jej detektyw, Herkules Poirot, pokonuje zbrodniarzy wyłącznie rozumem.
Najlepiej widać to w opowiadaniu o stajni Augiasza. W micie heros musiał wyczyścić góry gnoju. U Christie brudne stajnie oznaczają korupcjęWykorzystywanie stanowiska do własnych korzyści, często poprzez branie łapówek. i polityczny skandal. Poirot rozpracowuje tę sprawę i ujawnia wielką sieć kłamstw. Błoto symbolizuje tutaj moralny upadek, a nie zwykły brud.
Symbol to znak, który oprócz znaczenia dosłownego ma też ukryty sens. W tej książce fizyczne potwory z mitów symbolizują ludzkie wady i zbrodnie.
Ważnym symbolem jest sam Poirot. To starszy, zmęczony człowiek, który planuje emeryturę. Mimo to potrafi pokonać każdego lwa nemejskiego czy hydrę lernejskąW micie to potwór o wielu głowach. U Christie symbolizuje plotkę, która szybko się rozrasta.. Prawdziwa siła tkwi w umyśle i cierpliwości.
Powtarza się tu również motywPowtarzający się element w dziele literackim, który ma określone znaczenie. pułapki pozorów. Morderca często wygląda na osobę niewinną i szanowaną. Detektyw musi przebić się przez tę fałszywą maskę. Przypomina to pokonywanie kolejnych przeszkód przez antycznego herosa.
Budowa formalna
Książka składa się z dwunastu opowiadań. Tworzą one zamkniętą całość, zwaną cyklemSzereg utworów połączonych wspólnym bohaterem lub tematem.. Liczba ta dokładnie odpowiada zadaniom antycznego herosa. Każdą historię łączy postać detektywa i praca do wykonania.
- Zamknięta kompozycja | Każde opowiadanie zaczyna się od zagadki i kończy jej rozwiązaniem | Daje czytelnikowi poczucie porządku i pokazuje, że zbrodnia zawsze zostaje ukarana.
- Mitologiczne tytuły | „Lew Nemejski”, „Hydra Lernejska” | Tworzą ironięSprzeczność między dosłownym znaczeniem słów a ich właściwym sensem., zestawiając wielki mit ze zwykłą, współczesną zbrodnią.
- Narracja trzecioosobowaSposób opowiadania, w którym narrator stoi z boku i mówi o bohaterach w trzeciej osobie (on, ona). | Czytelnik wie tylko tyle, co Poirot | Buduje napięcie i pozwala wspólnie z detektywem szukać rozwiązania.
- Dialogi | Poirot głośno myśli i zadaje z pozoru błahe pytania | Odsłaniają tok rozumowania bohatera i pomagają w dedukcjiWyciąganie logicznych wniosków na podstawie zebranych śladów i faktów..
Przesłanie
Autorka nie traktuje morderców jak zwykłych złoczyńców. Zbrodnie wynikają z zazdrości, chciwości, strachu przed kompromitacją lub desperackiej miłości. W historii o klaczach Diomedesa powodem tragedii jest uzależnienie i zniszczona rodzina. Książka pyta wprost, czy każdy człowiek może zabić w określonych okolicznościach. Granica między zwykłym obywatelem a mordercą bywa bardzo cienka.
Poirot nie jest zwykłym policjantem. Działa jako niezależny detektyw. Pojawia się tu poważny problem moralny. Detektyw sam ocenia fakty i decyduje o losie sprawcy.
Dylemat moralny to sytuacja, w której trzeba dokonać trudnego wyboru między dwiema ważnymi wartościami, np. między prawem a współczuciem.
W kilku sprawach bohater świadomie pozwala winnemu uniknąć więzienia. Wybiera własne poczucie sprawiedliwości zamiast sztywnego prawa. Czasem ujawnienie prawdy zniszczyłoby życie niewinnych osób. Poirot musi wtedy zdecydować, czy lepiej powiedzieć wszystko, czy po prostu zamilknąć.
Ponadczasowość
Zbiór powstał tuż po drugiej wojnie światowej. Ludzie zobaczyli wtedy ogrom zła. Christie daje jednak nadzieję. Pokazuje, że do walki ze zbrodnią nie potrzeba armii. Wystarczy jeden odważny człowiek, który potrafi logicznie myśleć.
Przesłanie książki jest bardzo jasne. Zbrodnia zawsze zostawia ślad. Poirot nie ma magicznych mocy. Ma za to cierpliwość i potrafi uważnie obserwować otoczenie. Takie umiejętności może w sobie wyćwiczyć każdy z nas.
Książka pozostaje aktualna z wielu powodów. Motywy zbrodniarzy w ogóle się nie zmieniły od czasów starożytnych. Ludźmi nadal kieruje chciwość i strach. Wciąż żywe jest też pytanie o granicę między prawem a moralnością. Sztywne przepisy nie zawsze oznaczają sprawiedliwość.
Na koniec zostaje problem obowiązku wobec innych. Poirot chce odpocząć i zająć się uprawą warzyw. Za każdym razem ktoś jednak prosi go o pomoc. Trudno zamknąć oczy na krzywdę, gdy ma się wiedzę i narzędzia do działania.