Cechy bohatera romantycznego
Twórcy epoki romantyzmu wykreowali nowy typ postaci literackiej, która całkowicie odrzucała racjonalne zasady oświecenia na rzecz skrajnych emocji i buntu. Romantyczny indywidualista to najczęściej wybitna jednostka, zmagająca się z bólem istnienia, nieszczęśliwą miłością oraz poczuciem niezrozumienia przez społeczeństwo. Ewolucja tego wzorca obejmuje zarówno nieszczęśliwych kochanków, jak i bojowników o wolność narodu, przechodzących głęboką przemianę duchową.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Romantycy z hukiem odrzucili chłodny, oświeceniowy racjonalizm. Nowy bohater literacki poznawał świat, zawierzając wyłącznie intuicji i gwałtownym uczuciom. Był ponadprzeciętnie wrażliwy. Ta cecha napędzała jego działania, ale jednocześnie sprawiała, że każda porażka stawała się dla niego końcem świata. Towarzyszył mu nieustanny WeltschmerzZjawisko „bólu świata”, oznaczające apatię, melancholię i poczucie bezsensu wynikające z niedoskonałości rzeczywistości., który paraliżował wolę działania i prowadził do apatii.
Kluczowe cechy bohatera romantycznego
Bohater czuje się wybitny, wyrasta ponad tłum, ale przez to jest całkowicie wyobcowany. Przykładem jest Giaur z powieści poetyckiej Byrona - tajemniczy samotnik działający poza prawem.
Uczucie z góry skazane na porażkę, często prowadzące do samobójstwa lub szaleństwa. Idealnym uosobieniem tego motywu jest tytułowy bohater „Cierpień młodego Wertera” Goethego.
Niezgoda na niesprawiedliwość i cierpienie. Konrad z „Dziadów cz. III” Mickiewicza w Wielkiej Improwizacji żąda od Boga władzy nad duszami, posuwając się do bluźnierstwa.
Ewolucja od skupionego na sobie kochanka do patrioty. Jacek Soplica z „Pana Tadeusza” zmienia się z porywczego warchoła w pokornego emisariusza, księdza Robaka.
Ewolucja postaw: od kochanka do spiskowca
Postać romantyczna rzadko pozostawała statyczna. Literatura tej epoki wykreowała kilka wariantów bohatera, które zmieniały się wraz z sytuacją polityczną w Europie i Polsce.
- 1774Bohater werteryczny
Skupiony na własnym wnętrzu, sparaliżowany przez nieszczęśliwą miłość i ból istnienia („Cierpienia młodego Wertera”).
- 1813Bohater bajroniczny
Tajemniczy, dumny buntownik z mroczną przeszłością, łamiący normy społeczne („Giaur”).
- 1832Bohater prometejski
Jednostka poświęcająca własne zbawienie dla dobra narodu, walcząca z samym Bogiem („Dziady cz. III”).
Wielkie idee bohatera romantycznego miały porywać tłumy. W praktyce jednak jego plany często kończyły się fiaskiem. Przyczyną była niedojrzałość emocjonalna, pycha oraz przerost wyobraźni nad realnymi możliwościami. Tytułowy Kordian z dramatu Juliusza Słowackiego planuje zabić cara, ale w decydującym momencie mdleje pod drzwiami sypialni władcy, pokonany przez własne lęki - Strach i Imaginację.
Polski bohater romantyczny różni się od swojego zachodnioeuropejskiego odpowiednika. Po upadku powstania listopadowego (1831 r.) polscy twórcy zrezygnowali z opisywania wyłącznie rozterek miłosnych. Ich bohaterowie musieli wziąć na swoje barki odpowiedzialność za losy zniewolonej ojczyzny, stając się tyrtejskimiRodzaj poezji patriotycznej, wzywającej do walki w obronie ojczyzny i rozbudzającej nienawiść do wroga. bojownikami.
Romantyczny indywidualista to postać pełna sprzeczności. Z jednej strony to geniusz o bogatym życiu duchowym, z drugiej - człowiek niezdolny do odnalezienia się w zwykłej rzeczywistości. Jego tragizm polegał na tym, że nie dorastał do własnych, gigantycznych ambicji.