Geneza „Szatana z siódmej klasy”
Kornel Makuszyński napisał powieść o Adamie Cisowskim w 1937 roku, u szczytu swojej pisarskiej kariery. Autor zainspirował się ogromną popularnością kryminałów, ale przeniósł detektywistyczną zagadkę w polskie realia. Książka utrwala obraz przedwojennego dworku szlacheckiego oraz promuje harcerską zaradność wśród młodzieży.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kiedy i dlaczego powstała powieść
Książka ukazała się w 1937 roku. Kornel Makuszyński był wtedy bardzo znanym pisarzem. Miał na koncie dziesiątki felietonówKrótki, często żartobliwy tekst publicystyczny na aktualne tematy. i wierszy. Powieść o Adamie Cisowskim to jednak coś więcej niż zwykła lektura na wakacje. Pisarz połączył w niej szkolne życie, zagadkę kryminalną i klimat polskiego dworku.
Autor urodził się w 1884 roku w Stryju. Jego największe sukcesy przypadły na dwudziestolecie międzywojenneCzas między I a II wojną światową (1918–1939), kiedy Polska odzyskała niepodległość.. Wtedy literatura dla młodzieży bardzo się rozwijała. Makuszyński świetnie rozumiał, co ciekawi młodych czytelników.
Moda na detektywa
W latach trzydziestych XX wieku na świecie panowała moda na kryminały. Agatha Christie i Arthur Conan Doyle bili rekordy popularności. Polscy nastolatkowie czytali ich książki z wielkim zapałem. Makuszyński postanowił stworzyć podobną historię. Przeniósł ją jednak do Polski i napisał specjalnie dla młodzieży.
Głównym bohaterem został sprytny uczeń, a nie dorosły detektyw. Adam Cisowski rozwiązuje zagadkę, z którą dorośli zupełnie sobie nie radzą. To był strzał w dziesiątkę. Czytelnik mógł łatwo utożsamić się z bystrym chłopakiem w swoim wieku.
Harcerstwo i duch aktywności
Przed wojną w Polsce prężnie działało harcerstwo. Ten ruch uczył samodzielności i radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Adam Cisowski ma te cechy we krwi. Makuszyński nie napisał typowej książki harcerskiej. Duch zaradnego młodego człowieka jest tu jednak bardzo widoczny.
Adam nie czeka na pomoc dorosłych. Sam wchodzi na dach i śledzi fałszywego malarza. Sam też rozkłada całą intrygę na czynniki pierwsze. Taka aktywna postawa była wtedy wzorem dla młodzieży.
Polski dworek jako tło wydarzeń
Akcja toczy się w majątku rodziny Gąsowskich w Bejgole. To bardzo celowy wybór. Dworek szlacheckiTradycyjny wiejski dom polskiej szlachty, często symbolizujący spokój i patriotyzm. od lat był w literaturze symbolem polskiej tradycji. Makuszyński odświeżył ten motyw. Zamiast nudnej sielanki stworzył miejsce pełne starych pamiętników, skrytek i tajemnic.
Motyw dworku szlacheckiego pojawia się w wielu polskich lekturach, na przykład w „Panu Tadeuszu”. Zawsze kojarzy się z gościnnością, przywiązaniem do ziemi i bezpiecznym domem.
Rodzina Gąsowskich to barwna galeria postaci. Należy do niej profesor historii Paweł, jego brat Iwo, żona brata Ewa oraz ich córka Wanda. Makuszyński sam wychowywał się wśród inteligencjiWarstwa społeczna obejmująca ludzi wykształconych, na przykład nauczycieli, lekarzy czy pisarzy.. Znał takie domy z własnego doświadczenia. Realia starej biblioteki i rodzinnych tajemnic opisał bardzo wiarygodnie.
Dokument minionej epoki
Książka trafiła do księgarń w 1937 roku. Błyskawicznie zdobyła serca czytelników, którzy szukali wciągającej przygody. Makuszyński był uwielbiany, więc każda jego nowa powieść stawała się hitem.
Autor wydał tę historię zaledwie dwa lata przed wybuchem II wojny światowej. Tamta Polska bezpowrotnie zniknęła we wrześniu 1939 roku. Powieść zachowała obraz beztroskich wakacji i starych dworków. Dzisiaj czytamy ją nie tylko dla rozrywki. To także piękna pamiątka po czasach, których już nie ma.