Szatan z siódmej klasy - motywy literackie
Powieść Kornela Makuszyńskiego łączy w sobie cechy wciągającego kryminału, opowieści przygodowej i historii o dorastaniu. Główny bohater rozwiązuje zagadkę z czasów wojen napoleońskich, wykorzystując do tego wyłącznie swój bystry umysł. Książka porusza również codzienne problemy nastolatków, takie jak pierwsze zauroczenia, szkolne obowiązki i budowanie prawdziwych relacji.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Motyw detektywa i śledztwa
Adam Cisowski działa jak prawdziwy detektyw. Uważnie obserwuje otoczenie, zbiera poszlaki i wyciąga logiczne wnioski. Radzi sobie z problemami tam, gdzie dorośli rozkładają ręce. Już w warszawskiej szkole rozwiązuje trudne zagadki. Odkrywa, kto zjadł lody, odnajduje zagubione pióro i odzyskuje sto złotych ze szkolnej kasy.
Gdy przyjeżdża do majątku w Bejgole, śledztwo staje się znacznie poważniejsze. Chodzi o kradzież starych drzwi i ukryty od stu lat skarb. Powieść kryminalnaUtwór, w którym głównym tematem jest śledztwo i poszukiwanie sprawcy przestępstwa. zostaje tu przeniesiona w realia szkolne i wiejskie. Główną bronią bohatera jest rozum, a nie siła fizyczna.
Rozwiń: Motyw detektywa i śledztwa w „Szatanie z siódmej klasy" (czas czytania: 1 min)Motyw tajemnicy i zagadki z przeszłości
Skarb ukryty przez francuskiego żołnierza to oś całej fabuły. Dawne wydarzenia przez sto lat czekały na odkrycie. Teraz stają się przyczyną niebezpiecznych przestępstw w teraźniejszości. Zaszyfrowana wskazówka na starych drzwiach łączy dwie różne epoki.
Wojny napoleońskie to konflikty zbrojne z początku XIX wieku, w których wojska francuskie pod wodzą Napoleona Bonaparte walczyły w całej Europie. Wiele z nich przeszło przez ziemie polskie.
Tajemnica z przeszłości świetnie buduje napięcie. Makuszyński pokazuje w ten sposób, że historia nie jest nudną nauką. Dawne dzieje mogą bezpośrednio wpłynąć na życie współczesnych ludzi.
Rozwiń: Motyw tajemnicy i zagadki z przeszłości (czas czytania: 1 min)Motyw przyjaźni i lojalności
Adam pomaga rodzinie Gąsowskich całkowicie bezinteresownie. Nie oczekuje za to żadnej nagrody ani pochwał. Jego relacja z profesorem Gąsowskim szybko przestaje być tylko układem uczeń–nauczyciel. Przeradza się w prawdziwą więź między dwoma pokoleniami.
Chłopiec naraża się na niebezpieczeństwo ze strony szajki fałszywego malarza. Robi to, aby ratować majątek zupełnie obcych mu ludzi. Pisarz udowadnia, że prawdziwa przyjaźń to konkretne czyny, a nie tylko puste słowa.
Rozwiń: Motyw przyjaźni i lojalności (czas czytania: 2 min)Motyw pierwszej miłości
Uczucie Adasia do Wandy Gąsowskiej jest bardzo nieśmiałe. Chłopiec nie mówi o swoich emocjach wprost. Zamiast tego wykazuje się odwagą i chroni dziewczynę przed niebezpieczeństwem. To typowy sposób, w jaki nastolatek pokazuje uczucia, gdy nie potrafi ich jeszcze nazwać.
Ten wątek obyczajowyCzęść fabuły skupiająca się na codziennym życiu bohaterów, ich relacjach i uczuciach. łagodzi napiętą atmosferę kryminału. Nadaje całej powieści znacznie cieplejszy ton.
Rozwiń: Motyw pierwszej miłości (porywów serca) (czas czytania: 2 min)Motyw dworku szlacheckiego
Dworek Gąsowskich w Bejgole to główne miejsce akcji. Budynek jest symbolem dawnej świetności i obecnego upadku polskiej szlachtyDawna warstwa społeczna, która posiadała własne herby, majątki ziemskie i liczne przywileje.. Zaniedbany majątek boryka się z ogromnymi długami.
Przestrzeń dworku jest pełna tajemniczych zakamarków i starych mebli. To właśnie tam ukryte są zaszyfrowane wskazówki, które napędzają fabułę. Miejsce to ma bogatą historię i budzi w bohaterach silne emocje.
Rozwiń: Motyw dworku szlacheckiego (czas czytania: 1 min)Motyw szkoły i relacji uczeń–nauczyciel
Szkoła to przestrzeń, w której Adam po raz pierwszy udowadnia swój talent. Relacja z profesorem Gąsowskim wykracza daleko poza szkolną klasę. Ten roztargniony, ale bardzo życzliwy nauczyciel historii staje się przyjacielem chłopca. Ich więź opiera się na wzajemnym szacunku i zaufaniu.
Makuszyński pokazuje przedwojenne gimnazjumDawny typ szkoły średniej, w której panowały surowe zasady, a uczniowie nosili mundurki. jako miejsce surowych reguł. Jednocześnie udowadnia, że szkolne znajomości mogą przetrwać poza murami budynku.
Rozwiń: Motyw szkoły i relacji uczeń–nauczyciel (czas czytania: 1 min)Motyw sprytu i inteligencji jako broni
Adam Cisowski przez całą powieść mierzy się z dorosłymi przestępcami. Są oni od niego fizycznie silniejsi i bardziej doświadczeni. Chłopiec wygrywa z nimi wyłącznie dzięki bystrości umysłu. Potrafi przewidzieć ich ruchy i zastawiać sprytne pułapki.
Świetnie interpretuje wskazówki, które dla innych są zupełnie bez znaczenia. Autor stawia jasną tezę. Inteligencja i logiczne myślenie dają realną przewagę nad brutalną siłą. To bardzo ważne przesłanie dla młodego czytelnika.
Motyw skarbu
Ukryty skarb to klasyczny element powieści przygodowejKsiążka, w której bohaterowie dużo podróżują, przeżywają niebezpieczne sytuacje i rozwiązują zagadki.. Makuszyński nadaje mu jednak dodatkowe znaczenie. Kosztowności nie są dla Adasia celem samym w sobie. Ich odnalezienie ma uratować rodzinę Gąsowskich przed bankructwem i utratą rodowego majątku.
Skarb łączy wątek historyczny z obyczajowym i kryminalnym. Dzięki temu motyw ten spaja wszystkie główne wydarzenia w książce.
Motyw dobra i zła
Podział na dobrych i złych bohaterów jest w powieści bardzo wyraźny. Adam, rodzina Gąsowskich i profesor reprezentują uczciwość oraz bezinteresowność. Z kolei fałszywy malarz i jego szajka to uosobienie chciwości.
Taki jasny podział postaci na dobre i złe jest charakterystyczny dla literatury młodzieżowej. Ułatwia on czytelnikowi ocenę zachowania bohaterów.
Makuszyński nie komplikuje tego podziału moralnego. Dobro ostatecznie triumfuje nad złem. Zwycięża jednak nie przez przypadek, ale dzięki aktywnej postawie Adasia. Chłopiec nie czeka, aż sprawiedliwość sama się dokona.