Znaczenie tytułu „W pustyni i w puszczy”
Tytuł powieści Henryka Sienkiewicza dosłownie opisuje trasę ucieczki Stasia i Nel przez Afrykę. Pustynia i puszcza to dwa zupełnie różne środowiska, które zmuszają głównego bohatera do szybkiego dorastania. Kolejność słów w tytule odzwierciedla etapy podróży oraz wewnętrzną przemianę chłopca z ucznia w odpowiedzialnego przywódcę.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Dosłowne znaczenie tytułu
Tytuł powieści wskazuje na dwa konkretne środowiska geograficzne. Wyznaczają one trasę ucieczki Stasia i Nel. Pustynia to rozległe, spalone słońcem tereny Sudanu i Sahary. Dzieci zmagają się tam z piaskiem, brakiem wody i ogromnym skwarem.
Akcja powieści toczy się w Afryce pod koniec XIX wieku. Bohaterowie przemierzają kontynent od Egiptu, przez pustynny Sudan, aż po tropikalne lasy wschodniej Afryki.
Puszcza to z kolei gęste, nieprzebyte lasy afrykańskie w okolicach Wielkich Jezior. Kolejność słów w tytule odzwierciedla trasę wędrówki. Najpierw jest pustynia. To przez nią Idrys i Gebhr prowadzą porwane dzieci. Dopiero później uciekinierzy trafiają na tereny zielone i wilgotne. Tytuł działa więc jak mapa całej przygody.
Pustynia, czyli walka o przetrwanie
Pustynia w powieści nie jest tylko zwykłym tłem wydarzeń. Działa jak aktywna przeszkoda. Upał odbiera siły, a brak wody grozi śmiercią. Nel prawie ginie z pragnienia i wyczerpania. Staś musi podejmować decyzje, które przekraczają jego wiek.
Surowe warunki obnażają słabości, ale też mocno hartują charakter. To właśnie na pustyni Staś po raz pierwszy samodzielnie dba o życie swojej przyjaciółki. W suchym wadiSuche koryto rzeki na pustyni, które wypełnia się wodą tylko po ulewnych deszczach. zabija Gebhra i pozostałych porywaczy. Ratuje w ten sposób Nel przed okrucieństwem. Pustynia wymusza na nim natychmiastową dorosłość.
Puszcza i sprawdzian z odpowiedzialności
Kiedy dzieci docierają do terenów leśnych, sytuacja wydaje się lepsza. Mają dostęp do wody, jedzenia i cienia. Puszcza przynosi jednak zupełnie nowe zagrożenia. Wokół krążą lwy i słonie, a Nel zapada na febręInaczej malaria. Groźna choroba tropikalna przenoszona przez komary, objawiająca się wysoką gorączką i dreszczami..
W tym zielonym świecie Staś staje się prawdziwym przywódcą. Buduje bezpieczne schronienie w pniu ogromnego baobabu. Oswaja uwięzionego w wąwozie słonia Kinga. Przejmuje też pełną odpowiedzialność za uwolnionych wcześniej niewolników – Kaliego i Meę. Puszcza to miejsce, w którym chłopiec uczy się opiekować całą grupą.
Symboliczne dno tytułu
Oba człony tytułu oznaczają etapy wewnętrznej przemiany głównego bohatera. Pustynia to brutalna próba przetrwania. Liczy się tam instynkt i fizyczna odwaga. Puszcza to z kolei test z przywództwa i mądrego planowania.
Słowa „pustynia” i „puszcza” mają też znaczenie symboliczneMotyw w literaturze, który oprócz znaczenia dosłownego ma ukryty, głębszy sens.. Oznaczają trudne przestrzenie, przez które każdy człowiek przechodzi w życiu. Henryk Sienkiewicz pokazuje, że charakter kształtuje się w trudnych warunkach, a nie w wygodzie.
Przyimek „w” powtarza się w tytule dwukrotnie. Podkreśla on całkowite zanurzenie w tych niebezpiecznych miejscach. Staś i Nel nie omijają pustyni i puszczy. Tkwią w nich głęboko i nie mają łatwej drogi ucieczki.