Fantastyczne osoby Wesela
„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego ożywa dzięki postaciom fantastycznym, które nawiedzają weselników w bronowickiej chacie. Każda zjawa jest symbolicznym odbiciem lęków, marzeń i wyrzutów sumienia konkretnego bohatera, z którym rozmawia. Ich pojawienie się służy głębszej diagnozie stanu polskiego narodu na progu XX wieku, obnażając jego słabości i ukryty potencjał.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Chochoł
Pojawia się na żartobliwe zaproszenie Panny Młodej i Poety, którzy proszą go, by sprowadził na wesele duchy. To on, słomiany stróż, otwiera korowód zjaw, ukazując się najpierw małej Isi. Chochoł jest postacią dwoistą: z jednej strony symbolizuje marazm, uśpienie i narodową niemoc. Z drugiej jednak, jego słomiana otulina chroni krzak róży – symbol życia i nadziei na odrodzenie, które nadejdzie wiosną. W finale dramatu to właśnie on rzuca na weselników hipnotyczny czar, prowadząc ich w somnambulicznym, beznadziejnym tańcu.
Widmo
Duch malarza Ludwika de Laveaux, zmarłego na gruźlicę dawnego narzeczonego Marysi, która ostatecznie wyszła za chłopa, Wojtka. Jego postać to żywe nawiązanie do ballady „Romantyczność” Adama Mickiewicza, ale Wyspiański odwraca jej sens. W przeciwieństwie do mickiewiczowskiej Karusi, Marysia boi się zjawy, odpycha ją i nie chce wspominać przeszłości. Dopiero po zniknięciu Widma czuje tęsknotę. Symbolizuje on utracone marzenia o miłości i życiu w innym, być może lepszym świecie, a także sentymentalizm, który nie przystaje do twardej rzeczywistości.
Stańczyk
Legendarny błazen królewski, znany z obrazów Jana Matejki, uosabiający mądrość polityczną i troskę o losy państwa. Ukazuje się Dziennikarzowi, przedstawicielowi konserwatywnego stronnictwa z Krakowa. Stańczyk jest jego sumieniem – oskarża go o bierność, usypianie narodu i rezygnację z walki o niepodległość. Wręcza mu kaduceusz– laska błazeńska; w dramacie symbolizuje mącenie w głowach, sianie zamętu i propagandę zamiast wzywania do czynu., symbolizujący jego rolę jako siewcy narodowego marazmu. Błazen wskazuje też na jedyną siłę zdolną poruszyć serca Polaków – potęgę tradycji i historii, której symbolem jest bicie Dzwonu Zygmunta.
Stańczyk był symbolem ugrupowania politycznego znanego jako Stańczycy– konserwatywne stronnictwo polityczne działające w Galicji pod koniec XIX wieku. Opowiadali się za lojalnością wobec Austro-Węgier i pracą organiczną, odrzucając ideę zbrojnych powstań.. Dziennikarz, Rudolf Starzewski, był w rzeczywistości redaktorem naczelnym związanego z nimi krakowskiego dziennika „Czas”.
Rycerz
Potężna postać Zawiszy Czarnego z Garbowa, najsłynniejszego polskiego rycerza i symbolu potęgi militarnej z czasów bitwy pod Grunwaldem. Ukazuje się Poecie, pogrążonemu w dekadentyzmie– nurt w sztuce i literaturze końca XIX wieku, charakteryzujący się poczuciem schyłku, apatią, brakiem wiary w przyszłość i przekonaniem o kryzysie kultury. i niemocy twórczej. Rycerz jest ucieleśnieniem jego tęsknoty za siłą, działaniem i wielkością. Zarzuca Poecie, że jego sztuka jest słaba i bezużyteczna dla narodu. Wzywa go do tworzenia poezji zagrzewającej do walki, która mogłaby obudzić w Polakach ducha bojowego. Poeta jednak okazuje się zbyt słaby, by podjąć to wyzwanie.
Hetman
Zjawa hetmana Franciszka Ksawerego Branickiego, jednego z przywódców konfederacji targowickiej– spisek magnacki z 1792 roku, zawiązany w celu obalenia Konstytucji 3 Maja. Jego przywódcy zwrócili się o pomoc do Rosji, co doprowadziło do wojny i II rozbioru Polski. Symbol zdrady narodowej. i symbolu zdrady narodowej. Ukazuje się Panu Młodemu, by z pogardą zarzucić mu zdradę własnego stanu poprzez ślub z chłopką. To spotkanie jest pełne ironii – największy zdrajca w historii Polski oskarża inteligenta o mezalians. Hetman, skąpany w smole i cierpiący piekielne męki za swoje grzechy, symbolizuje pychę i egoizm polskiej arystokracji, która dla prywatnych korzyści poświęciła ojczyznę.
Upiór
Duch Jakuba Szeli, przywódcy krwawej rabacji galicyjskiej– powstanie chłopskie w Galicji w 1846 roku, skierowane przeciwko szlachcie. Było inspirowane przez austriackich zaborców, którzy wykorzystali antagonizmy społeczne do stłumienia polskiego powstania narodowego. z 1846 roku. Cały we krwi, zjawia się przed Dziadem, który jako jedyny z weselników pamięta tamte wydarzenia. Upiór jest ucieleśnieniem wciąż żywej, historycznej traumy i wzajemnej nienawiści między chłopami a szlachtą. Jego obecność to mroczne ostrzeżenie dla inteligencji marzącej o sojuszu z ludem. Przypomina, że pod weselnymi pozorami kryje się głęboka, niezabliźniona rana, która w każdej chwili może się otworzyć.
Wernyhora
Legendarny lirnik– wędrowny śpiewak na dawnej Ukrainie, wykonujący pieśni historyczne i dumki przy akompaniamencie liry korbowej. Wernyhora jest postacią na wpół mityczną. i wieszcz z XVIII wieku, prorokujący przyszłość Polski i zwiastun polsko-ukraińskiego pojednania. Przybywa do Gospodarza jako wysłannik niosący nadzieję i konkretny plan działania. Wernyhora reprezentuje ideę niepodległościowego zrywu, który połączy wszystkie stany. Zostawia Gospodarzowi rozkazy: rozesłać wici i zgromadzić lud pod Krakowem o świcie. Daje mu też złoty róg, którego dźwięk ma być sygnałem do rozpoczęcia powstania. Jego misja jest jednak ostatnią zaprzepaszczoną szansą w dramacie.