Chocholi taniec i jego symbolika - Wesele
Finałowa scena „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego wprowadza motyw chocholego tańca, który stanowi kluczową metaforę losów polskiego narodu. Słomiana kukła wprawia zgromadzonych w Bronowicach gości w stan hipnotycznego letargu, grzebiąc szanse na zbrojny zryw. Ten wieloznaczny symbol łączy w sobie pesymistyczną diagnozę ówczesnego społeczeństwa z ukrytą nadzieją na przyszłe odrodzenie niepodległościowe.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kim jest Chochoł i dlaczego pojawia się na weselu?
W dosłownym znaczeniu chochołSłomiana otulina chroniąca wrażliwe rośliny ogrodowe przed mrozem. to snop słomy ochraniający krzewy przed zimowym chłodem. Taka właśnie osłona okrywała krzak róży rosnący przed bronowicką chatą, w której toczy się akcja dramatu. W utworze Wyspiańskiego ten zwykły rolniczy rekwizyt ożywa i staje się postacią fantastyczną.
Pod koniec I aktu, zainspirowani poetycką wizją Racheli i Poety, Państwo Młodzi zapraszają słomianą kukłę na swoją uroczystość. Pan Młody rzuca w stronę ogrodu wyzwanie: „Dla nas samych dość za wiele; przyjdź, chochole, na Wesele!”. Zjawa zjawia się w izbie, jednak mała Isia natychmiast ją wypędza. W odwecie za to odrzucenie Chochoł rzuca na zgromadzonych czar, sprowadzając na wesele Osoby DramatuZjawy i duchy z przeszłości, które ukazują się konkretnym bohaterom, uosabiając ich lęki, marzenia i wyrzuty sumienia..
Motyw chochoła nie był wyłącznie wymysłem literackim. Stanisław Wyspiański, uczestnicząc w prawdziwym weselu Lucjana Rydla w Bronowicach w listopadzie 1900 roku, faktycznie widział przez okno chaty krzewy różane owinięte słomą. Ten zwykły element wiejskiego krajobrazu w wyobraźni malarza i poety przeobraził się w jeden z najpotężniejszych symboli polskiego modernizmu.
Chochola muzyka i finałowy letarg
W ostatniej scenie dramatu słomiana kukła przejmuje całkowitą kontrolę nad weselnikami. Za pomocą monotonnej muzyki wprawia gości w stan bezwładności. Didaskalia precyzyjnie opisują ten moment:
„słyszeć się daje jakby z atmosfery błękitnej idąca muzyka weselna, cicha a skoczna, swoja a pociągająca serce i duszę usypiająca, leniwa, w omdleniu a jak źródło krwi żywa, taktem w pulsach nierówna, krwawiąca jak rana świeża: - melodyjny dźwięk z polskiej gleby bólem i rozkoszą wykołysany.”
Uczestnicy wesela zaczynają tańczyć, jakby zapadli w głęboki sen. Wykonują mechaniczne, pozbawione logiki gesty. Bezwolnie poddają się melodii prowadzącej ich ku całkowitej bierności. Chochoł nakazuje Jaśkowi odebrać chłopom kosy i szable, rzekomo po to, by się nie pokaleczyli. Ten prosty zabieg ostatecznie grzebie szanse na zbrojne powstanie, którego inicjatorem miał być WernyhoraLegendarny ukraiński lirnik i wróżbita, symbolizujący w dramacie mit o zbrojnym czynie i solidarności stanów..
Symbolika chocholego tańca
Wymowa finałowej sceny opiera się na dwóch przeciwstawnych biegunach interpretacyjnych.
Aspekt negatywny
Chocholi taniec to brutalna diagnoza polskiego społeczeństwa przełomu wieków. Symbolizuje marazm, uśpienie i narodową niemoc. Polacy, nie widząc realnych szans na zrzucenie zaborczego jarzma, pogrążyli się w apatii. Weselnicy poruszający się w błędnym kole to obraz narodu niezdolnego do czynu, uwięzionego we własnych iluzjach i pustych gestach.
Aspekt pozytywny
Słomiana powłoka kryje w sobie jednak żywy krzak róży. Chochoł chroni roślinę tylko na czas zimy, by wiosną mogła ponownie zakwitnąć. Ta rolnicza metafora niesie ze sobą obietnicę odrodzenia. Uśpiony naród przetrwa najtrudniejszy czas niewoli. Idea niepodległościowa obudzi się z nową siłą w sprzyjających okolicznościach historycznych.