Wesele - plan wydarzeń

Akt I – Noc weselna

Akcja dramatu rozgrywa się w listopadową noc 1900 roku w chacie Włodzimierza Tetmajera we wsi Bronowice pod Krakowem. Trwa wesele poety Lucjana Rydla (Pana Młodego) z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną (Panną Młodą). Wśród gości są przedstawiciele krakowskiej inteligencjiWarstwa społeczna ludzi wykształconych, utrzymujących się z pracy umysłowej, odgrywająca w Polsce historycznie rolę przywódców duchowych i politycznych narodu. oraz miejscowi chłopi. Już pierwsze rozmowy odsłaniają głębokie podziały i wzajemne niezrozumienie.

Czepiec, wójt wsi, pyta Dziennikarza o politykę, pokazując, że chłopi interesują się sprawami kraju. Dziennikarz zbywa go protekcjonalnie. Z kolei Radczyni, ciotka Pana Młodego, próbuje rozmawiać z chłopami o rolnictwie, ale jej pytania zdradzają kompletną nieznajomość wiejskiego życia. To zderzenie dwóch światów, które mimo wspólnej zabawy, wciąż żyją obok siebie, a nie razem.

W tle toczą się weselne flirty i rozmowy. Poeta uwodzi Marynę, a Pan Młody nieustannie zachwyca się żoną i folklorem, co jest idealnym przykładem chłopomaniiZjawisko w sztuce i życiu społecznym Młodej Polski, polegające na fascynacji wsią i kulturą ludową przez artystów i inteligencję, często powierzchownej i wyidealizowanej.. Jego fascynacja jest jednak powierzchowna – nie rozumie prawdziwej natury wsi, jej dumy i ukrytych urazów.

Do izby wchodzą goście z zewnątrz: Żyd, karczmarz Mosiek, i jego córka Rachela. Żyd z dystansem komentuje wesele, nazywając je „szopką”, a jego rozmowa z Księdzem o długu pokazuje, że podziały społeczne są bardziej skomplikowane. Rachela, wrażliwa i uduchowiona, wprowadza do dramatu nastrój poezji i tajemnicy. To ona rzuca pomysł, by na wesele zaprosić duchy i zjawy. Podchwytują to Poeta oraz Młoda Para, która dla zabawy zaprasza do chaty Chochoła – słomianą kukłę okrywającą krzak róży.

Akt II – Noc duchów i symboli

Zaproszenie Chochoła otwiera drugą, fantastyczną część dramatu. Wraz z wybiciem północy w weselnej chacie zaczynają pojawiać się zjawy, będące ucieleśnieniem lęków, marzeń i wyrzutów sumienia bohaterów. Każda zjawia ukazuje się konkretnej osobie, prowadząc z nią symboliczny dialog.

• Widmo – duch zmarłego narzeczonego malarza – ukazuje się Marysi. Symbolizuje romantyczną, utraconą miłość i tęsknotę za przeszłością.
• Stańczyk – błazen Jagiellonów, symbol mądrości politycznej – przychodzi do Dziennikarza. Zarzuca mu bierność i usypianie narodu. Wręcza mu kaduceuszLaska błazeńska, symbol Stańczyka. W dramacie staje się symbolem usypiania narodu i bezczynności, w przeciwieństwie do dzwonu Zygmunta, który ma budzić do walki., czyli laskę błazeńską, i każe mu „mącić wodę narodową”.
• Rycerz (Zawisza Czarny) – zjawia się przed Poetą. Jest ucieleśnieniem mocy, honoru i dawnej potęgi Polski. Jego obecność demaskuje słabość i bezczynność poety, który potrafi tylko tworzyć piękne słowa, ale nie jest zdolny do czynu.
• Hetman (Franciszek Ksawery Branicki) – zdrajca narodu, ukazuje się Panu Młodemu. Symbolizuje pychę, egoizm i zdradę magnaterii. Jego postać przypomina o grzechach szlachty wobec ojczyzny.
• Upiór (Jakub Szela) – przywódca rabacji galicyjskiejPowstanie chłopskie w Galicji w 1846 roku, skierowane przeciwko szlachcie i urzędnikom dworskim. Jego przywódcą był Jakub Szela. – nawiedza Dziada. Jest krwawym wspomnieniem konfliktu między chłopami a szlachtą, dowodem na to, że pod weselną zgodą kryje się głęboka, historyczna rana.

Punktem kulminacyjnym aktu jest przybycie Wernyhory – legendarnego ukraińskiego wieszcza, który przepowiada odzyskanie niepodległości. Zjawia się u Gospodarza i daje mu konkretne zadanie: ma rozesłać wiciW dawnej Polsce: pęki łoziny rozsyłane jako wezwanie na wojnę lub pospolite ruszenie. W „Weselu” symbolizuje sygnał do rozpoczęcia powstania narodowego. i zgromadzić lud pod Krakowem. Jako znak i sygnał do walki wręcza mu złoty róg. Gospodarz, oszołomiony wizją, przekazuje róg parobkowi Jaśkowi, a sam idzie spać. Tymczasem Gospodyni znajduje złotą podkowę, którą zgubił koń Wernyhory, i chowa ją do skrzyni „na szczęście” – przedkładając prywatny interes nad sprawę narodową.

Akt III – Noc oczekiwania i niemocy

Nad ranem atmosfera w chacie gęstnieje. Chłopi, na czele z pijanym, ale gotowym do walki Czepcem, gromadzą się z postawionymi na sztorc kosami. Czekają na sygnał do powstania. Jednak panowie z miasta są senni, apatyczni i niezdolni do działania. Gospodarz, który miał przewodzić zrywowi, nic nie pamięta z nocnej wizyty Wernyhory. Chaos i niezdecydowanie paraliżują wszystkich.

Wzrasta napięcie. Goście obserwują dziwne znaki na niebie, słyszą tętent koni. Wszyscy wpatrują się w drogę, oczekując powrotu Jaśka ze złotym rogiem. Wreszcie Jasiek wpada do izby, ale bez najważniejszego symbolu. Zgubiony. Okazuje się, że schylając się po swoją czapkę z pawimi piórami – symbol prywatnej dumy i próżności – upuścił róg. Szansa na narodowy zryw została bezpowrotnie utracona.

Miałeś, chamie, złoty róg,
miałeś, chamie, czapkę z piór:
czapkę wicher niesie,
róg huka po lesie,
ostał ci się ino sznur.

Do izby wkracza Chochoł. Rzuca na zebranych czar, odbiera im wolę i pamięć. Goście weselni, chłopi i inteligencja, zaczynają lunatyczny, monotonny taniec w rytm muzyki granej przez słomianą kukłę. Ten chocholi taniec to ostateczny symbol marazmu, uśpienia i niemożności działania, w jakim pogrążony jest naród. Dramat kończy się symbolicznym obrazem zniewolenia, z którego nikt nie potrafi się wyrwać.