Motyw pieniądza i chciwości w „Zemście”
Pieniądze i chęć zysku to główne powody działań większości dorosłych bohaterów komedii Aleksandra Fredry. Majątkowe kalkulacje niszczą relacje sąsiedzkie i zamieniają plany małżeńskie w zwykłe transakcje handlowe. Jedynie młode pokolenie potrafi przeciwstawić się tej wszechobecnej chciwości, wybierając szczerą miłość.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Motyw w skrócie
W „Zemście” chciwość napędza całą fabułę i wpływa na każdą ważną decyzję. Bohaterowie głośno mówią o honorze i szlacheckiejStan społeczny w dawnej Polsce, posiadający ziemię i specjalne przywileje. dumie, ale w rzeczywistości kierują się chęcią zysku.
Pieniądze są dla nich ważniejsze niż uczciwość, sąsiedzka zgoda czy prawdziwe uczucia. Nawet plany założenia rodziny opierają się na chłodnym wyliczeniu, kto ile wniesie do małżeństwa.
Jak motyw się przejawia?
Walka o mur i wpływy
Konflikt o zrujnowany mur oddzielający dwie połowy zamku to tylko przykrywka. Rejent Milczek zatrudnia mularzy do naprawy, aby zrobić na złość sąsiadowi i przejąć pełną kontrolę nad majątkiem.
Rejent to dawny urzędnik sądowy, odpowiednik dzisiejszego notariusza. Znał się na prawie, co ułatwiało mu prowadzenie majątkowych sporów.
Kiedy robotnicy domagają się zapłaty, prawnik oszukuje ich i zmusza do fałszywych zeznań przeciwko Cześnikowi. Traktuje biedniejszych od siebie z pogardą, dbając wyłącznie o własny portfel.
Małżeństwo jako transakcja
Cześnik Raptusiewicz planuje ślub z PodstolinąKobieta nosząca tytuł po zmarłym mężu, który był podstolim (urzędnikiem dworskim)., ponieważ jest przekonany o jej wielkim bogactwie. Z kolei Hanna potajemnie szuka zamożnego męża, bo w rzeczywistości nie ma własnych pieniędzy.
Kobieta jedynie zarządza majątkiem należącym do jej krewnej, Klary. Oboje dorośli traktują ewentualny związek jak opłacalny interes, ukrywając przed sobą prawdę o swoich finansach.
Zerwanie zaręczyn dla zysku
Kiedy Rejent proponuje Podstolinie małżeństwo ze swoim synem Wacławem, wdowa bez wahania porzuca Cześnika. Milczek oferuje jej lepsze warunki finansowe i spisuje z nią specjalny kontrakt.
Dokument zakłada, że strona, która zerwie umowę, zapłaci ogromną karę w wysokości stu tysięcy. To czysta kalkulacja, w której nie ma miejsca na jakiekolwiek uczucia czy lojalność.
Funkcja motywu
Aleksander Fredro wykorzystał chęć zysku, aby obnażyć wady dawnego polskiego społeczeństwa. Ukazał obłudęNieszczerość, fałsz i udawanie kogoś lepszego, niż się jest w rzeczywistości. ludzi, którzy pod maską pobożności i tradycji ukrywają zwykłe skąpstwo.
Pieniądz niszczy w utworze relacje międzyludzkie i prowadzi do absurdalnych konfliktów. Ostatecznie jednak autor daje czytelnikowi nadzieję.
Pokazuje, że szczera miłość potrafi pokonać najgorszą chciwość. Intrygi oparte na kłamstwie i chęci zysku zawsze kończą się porażką.