Zemsta - motywy literackie
Komedia Aleksandra Fredry opiera się na wyrazistych motywach literackich, które napędzają całą akcję. Główną osią wydarzeń jest sąsiedzki spór, wokół którego narastają kolejne intrygi, kłamstwa i plany odwetu. Prawdziwa miłość dwojga młodych ludzi ostatecznie pokonuje chciwość i fałszywy honor starszego pokolenia.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Motyw kłótni i sporu
Spór o mur graniczny między Cześnikiem Raptusiewiczem a Rejentem Milczkiem to oś całej komediiUtwór o wesołej akcji i pomyślnym zakończeniu, który wyśmiewa wady bohaterów.. Obaj sąsiedzi mieszkają w jednym zamku, ale szczerze się nienawidzą. Rejent wynajmuje murarzy, aby naprawili zrujnowany mur. Cześnik z kolei wysyła swoich ludzi, by przegonili robotników i zburzyli to, co udało się zbudować.
Konflikt wciąga wszystkich domowników. Aleksander Fredro pokazuje, jak zwykły upór zamienia błahą sprawę w wielką wojnę.
Rozwiń: Motyw kłótni i sporu w „Zemście" (czas czytania: 1 min)Motyw pieniądza i chciwości
Decyzje dorosłych bohaterów wynikają z chęci zysku. Cześnik planuje ślub z Podstoliną, bo wierzy w jej wielki majątek. Kobieta chętnie przyjmuje oświadczyny, ponieważ sama szuka bogatego męża i ukrywa brak pieniędzy.
Rejent również traktuje małżeństwo syna jak interes. Chce ożenić Wacława z Podstoliną, aby zdobyć jej rzekome dobra i zrobić na złość sąsiadowi. Pieniądze niszczą relacje i obnażają prawdziwe intencje szlachtyStan społeczny w dawnej Polsce, posiadający ziemię i przywileje..
Rozwiń: Motyw pieniądza i chciwości w „Zemście" (czas czytania: 2 min)Motyw zemsty
Tytułowa zemsta przybiera zupełnie inny obrót, niż planuje to Cześnik. Raptusiewicz marzy o wielkim odwecie na Rejencie. Kiedy dowiaduje się, że Milczek chce ożenić Wacława z Podstoliną, postanawia pokrzyżować te plany.
Zmusza Wacława do ślubu ze swoją bratanicą, Klarą. Taki obrót spraw prowadzi do niespodziewanego pojednania obu rodzin. Tytuł utworu jest więc ironicznySprzeczność między dosłownym znaczeniem słów a ich właściwym, ukrytym sensem.. Pragnienie odwetu doprowadza do szczęśliwego zakończenia.
„Zemsta” to komedia intrygi. Oznacza to, że akcja opiera się na sprytnych planach i pułapkach, które bohaterowie zastawiają na siebie nawzajem.
Motyw miłości
Klara i Wacław darzą się szczerym uczuciem. Ich miłość rozwija się w cieniu wielkiego konfliktu opiekunów. Wacław potajemnie odwiedza ukochaną, a dziewczyna stanowczo odrzuca zaloty narzuconego jej Papkina.
Uczucie młodych staje się siłą, która ostatecznie łączy zwaśnione rody. Fredro przeciwstawia prawdziwą miłość chłodnym kalkulacjom starszego pokolenia.
Motyw fałszu i obłudy
Bohaterowie utworu często udają kogoś, kim nie są. Rejent Milczek nosi nazwisko znacząceNazwisko, które od razu zdradza główną cechę charakteru bohatera.. Na zewnątrz wydaje się cichy i pobożny, ale w rzeczywistości knuje podstępne plany.
Podstolina ukrywa brak majątku, aby złowić bogatego męża. Papkin gra rolę wielkiego wojownika, choć boi się własnego cienia. Prawda o każdym z nich ostatecznie wychodzi na jaw.
Motyw honoru
Szlachecki honor to dla bohaterów najważniejsza wartość, ale rozumieją ją bardzo opacznie. Cześnik traktuje ustępstwo w sprawie muru jako osobistą zniewagę. Papkin ciągle powołuje się na swój rycerski honor, uciekając jednocześnie przed każdym zagrożeniem.
Fredro pokazuje, że dawne ideały zamieniły się w puste słowa. Służą one bohaterom jedynie do usprawiedliwiania własnego uporu.
Bohaterowie „Zemsty” to typowi sarmaci. Sarmatyzm to kultura dawnej polskiej szlachty, która z czasem zaczęła kojarzyć się z pieniactwem, uporem i zamiłowaniem do procesów sądowych.
Motyw tchórzostwa
Józef Papkin to uosobienie komicznego tchórzostwa. Głośno chwali się swoimi wojennymi wyczynami i rzekomymi podróżami. Kiedy jednak Cześnik wysyła go do Rejenta, Papkin szuka wymówek i trzęsie się ze strachu.
W obliczu prawdziwego niebezpieczeństwa natychmiast zmienia stronę. Jego zachowanie buduje komizm postaciRozśmieszanie widza poprzez wyolbrzymienie wad, wyglądu lub zachowania bohatera.. Autor stworzył tę postać, aby wyśmiać typ szlachcica, który dużo mówi, a mało robi.
Motyw intrygi
Tajne plany i spiski napędzają całą fabułę. Rejent manipuluje dokumentami i zmusza murarzy do fałszywych zeznań. Podstolina gra na dwa fronty, przyjmując oświadczyny Cześnika, a potem zgadzając się na ślub z Wacławem.
Młodzi kochankowie ukrywają swój romans przed światem. Wszystkie te intrygi nakładają się na siebie w finale. Zamiast wielkiej tragedii, doprowadzają do zgody i wesela.