Plan wydarzeń - Zemsta
Spór o mur graniczny
Cześnik Raptusiewicz odkrywa, że Rejent Milczek wynajął mularzy do naprawy muru dzielącego zamek. To bezpośrednia przyczyna wybuchu otwartego konfliktu między sąsiadami.
Wezwanie Papkina
Cześnik zleca swojemu dworzaninowi misję negocjacyjną. Józef Papkin, choć w rzeczywistości jest tchórzem i bankrutem, ma oświadczyć się w imieniu Raptusiewicza i przepędzić robotników Rejenta.
Plan matrymonialny Cześnika
Raptusiewicz chce poślubić zamożną wdowę, Podstolinę. Liczy na jej rzekomy majątek, który pozwoliłby mu utrzymać dotychczasowy poziom życia.
Miłość Klary i Wacława
Bratanica Cześnika, Klara, potajemnie spotyka się z Wacławem. Młodzi wiedzą, że nienawiść ich opiekunów stanowi ogromną przeszkodę dla ich związku.
Papkin u Podstoliny i Klary
Papkin pomyślnie oświadcza się Podstolinie w imieniu Cześnika. Chwilę później sam próbuje zdobyć serce Klary, która prześmiewczo żąda od niego dowodu odwagi – schwytania krokodyla.
Rejent snuje własne plany
Milczek postanawia zrujnować plany Cześnika i przejąć majątek Podstoliny. Zamierza zmusić swojego syna, Wacława, do ślubu z wdową.
Podstolina i Wacław
Wacław, szukając sposobu na pozostanie w zamku, prosi o pomoc Podstolinę. Kobieta rozpoznaje w nim dawnego kochanka i z entuzjazmem przyjmuje jego zainteresowanie, błędnie interpretując intencje młodzieńca.
Klara odrzuca ucieczkę
Wacław proponuje Klarze potajemną ucieczkę, by uchronić ich miłość. Dziewczyna stanowczo odmawia, domagając się oficjalnego błogosławieństwa i rozwiązania sporu.
Papkin przyprowadza jeńca
Po awanturze przy murze Papkin przyprowadza do Cześnika Wacława, który dobrowolnie oddał się w niewolę. Młodzieniec podaje się za komisarza Rejenta, by móc przebywać blisko Klary.
Cześnik wyzywa Rejenta
Wściekły na poczynania sąsiada Raptusiewicz postanawia rozwiązać spór siłowo. Wysyła Papkina do domu Milczka z oficjalnym wyzwaniem na pojedynek.
Rejent fałszuje zeznania
Milczek zmusza pobitych mularzy do złożenia fałszywych zeznań obciążających Cześnika. Jednocześnie przygotowuje intercyzę ślubną dla Wacława i Podstoliny.
Papkin u Rejenta
Papkin zjawia się u Milczka, by przekazać wyzwanie na pojedynek. Przerażony chłodnym przyjęciem i poczęstowany winem, nabiera absurdalnego przekonania, że został otruty.
Pisanie listu i testamentu
Cześnik bezskutecznie próbuje podyktować Dyndalskiemu fałszywy list od Klary do Wacława. W tym samym czasie przerażony Papkin spisuje swój testament, rozdając wyimaginowany majątek.
Cześnik odkrywa zdradę
Raptusiewicz dowiaduje się z listu przyniesionego przez Papkina, że Podstolina zamierza poślubić Wacława. Wpada w furię i natychmiast obmyśla plan odwetu.
Nowy plan Cześnika - zemsta przez Klarę
Chcąc boleśnie upokorzyć Rejenta, Cześnik postanawia siłą ożenić Wacława ze swoją bratanicą. Nieświadomie realizuje w ten sposób największe marzenie zakochanych.
Zasadzka na Wacława
Słudzy Cześnika chwytają Wacława, który zakradł się do zamku. Raptusiewicz stawia mu brutalne ultimatum: albo natychmiastowy ślub z Klarą, albo lochy.
Zaskoczenie młodych
Wacław i Klara są zszokowani nagłym obrotem spraw. Groźby Cześnika okazują się dla nich wybawieniem, a kapłan czeka już w zamkowej kaplicy.
Rejent zjawia się w zamku
Milczek przychodzi do Cześnika w wyznaczonym czasie pojedynku. Zamiast walki, zastaje trwającą uroczystość zaślubin własnego syna z bratanicą wroga.
Pojednanie i ślub - finał wszystkich intryg
Klara deklaruje spłatę odszkodowania dla Podstoliny ze swojego majątku. Zaskoczeni obrotem spraw Cześnik i Rejent podają sobie ręce na znak zgody, kończąc wieloletni spór.
- Misja Papkina - oświadczyny w imieniu Cześnika kończą się sukcesem, ale wplątują Podstolinę w sam środek sąsiedzkiego sporu.
- Wyzwanie na pojedynek - gwałtowna decyzja Raptusiewicza o wysłaniu Papkina do Rejenta napędza spiralę nieporozumień.
- Zemsta przez małżeństwo - Cześnik zmusza Wacława do ślubu z Klarą, by zagrać na nosie Rejentowi, spełniając tym samym marzenie młodych.
- Zgoda buduje - w finale majątek Klary rozwiązuje problem intercyzy, a dawni wrogowie podają sobie ręce.