Terminologia łagrowa w „Innym świecie”

Kategorie więźniów

Społeczność obozowa posiadała własną, ściśle określoną hierarchię. Przynależność do konkretnej grupy decydowała o szansach na przetrwanie.

• urcy – pospolici przestępcy po wielokrotnej recydywiePowrót do przestępstwa po uprzednim odbyciu kary za podobny czyn.. Stanowili w obozie swoistą instytucję, zajmowali odpowiedzialne stanowiska i decydowali o przydatności robotników w brygadzie. Herling-Grudziński pisał o nich:

  Są to ludzie, którzy myślą o wolności z takim samym obrzydzeniem i lękiem, jak my o obozie.

• bezprizorni – małoletni przestępcy, najczęściej sieroty. Tworzyli w Rosji niezwykle groźną, półlegalną mafię, która trudniła się głównie kradzieżami.
• biełoruczki – więźniowie polityczni, zazwyczaj przedstawiciele inteligencjiWarstwa społeczna żyjąca z pracy umysłowej, często główny cel represji totalitarnych.. Nazwa nawiązuje do ich „białych rąk”, nieprzyzwyczajonych do ciężkiej pracy fizycznej.
• bytowiki – skazańcy odbywający karę za drobne przewinienia, takie jak spóźnienia do pracy, chuligaństwo czy uchybienia przeciwko dyscyplinie fabrycznej. Cieszyli się ogromnymi przywilejami. Mieszkali w celach przypominających normalne pokoje, mieli ustalone terminy widzeń z rodziną i pracowali na łagodniejszych warunkach.
• nacmeni – więźniowie pochodzący z azjatyckich republik ZSRR. Często nie znali języka rosyjskiego, co spychało ich na sam dół obozowej hierarchii.
• razwodczik – więzień odpowiedzialny za formowanie brygad i ich wymarsz do pracy.

Organizacja życia i praca w łagrze

Codzienność skazańców regulowały nie tylko oficjalne przepisy, ale również brutalne, niepisane prawa stanowione przez samych więźniów.

• zona – ogrodzony i strzeżony teren obozu.
• łagier – sowiecki obóz pracy przymusowej. Oficjalnie miał służyć resocjalizacji skazańców. W rzeczywistości był narzędziem terroru i darmowej siły roboczej, traktującym człowieka jak przedmiot wzbogacający gospodarkę ZSRRZwiązek Socjalistycznych Republik Radzieckich – państwo komunistyczne istniejące w latach 1922–1991..
• łagpunkt – pojedynczy punkt obozowy, filia większego kompleksu łagrów.
• etap – wyczerpujący transport więźniów między różnymi obozami lub więzieniami.
• proizwoł – nieformalne rządy terroru sprawowane przez urków od późnego wieczora do świtu, gdy strażnicy nie ingerowali w życie baraków.
• nocne łowy – brutalne polowania na kobiety organizowane nocą przez urków, zazwyczaj kończące się zbiorowymi gwałtami.
• wychodnoj djeń – teoretycznie dzień wolny od pracy. Zawsze rozpoczynał się szczegółową rewizją, a czas wolny podlegał surowym rygorom obozowego regulaminu.
• kawecze – obozowy wydział kulturalno-oświatowy. W teorii zajmował się edukacją, w praktyce szerzył sowiecką propagandę.
• lekpom – pomocnik lekarza w obozowym ambulatorium. Funkcję tę bardzo często pełnili donosiciele.

Pojęcia związane z pracą fizyczną

Praca stanowiła główne narzędzie eksterminacji więźniów. Przetrwanie zależało od umiejętności omijania morderczych norm.

• lesopował – wyznaczony obszar lasu, na którym więźniowie prowadzili wyrąb drzew.
• lesoruby – brygada skazańców pracujących przy wyrębie lasu. Wykonywali jedną z najcięższych i najbardziej wyniszczających prac w obozie.
• tufta – obozowy system oszustw pozwalający na sztuczne zawyżanie wyników pracy. Brygadierzy stosowali różne metody, na przykład specyficzne układanie drewnianych kloców, by stos wydawał się większy. Za odpowiednią opłatą dopisywano więźniom wyższe normy, co często ratowało ich przed śmiercią głodową.