Ważne miejsca i instytucje obozu

Pieresylny

To obozowa baza transportowa i punkt rozdzielczy. Przebywali tam więźniowie oczekujący na przewiezienie do innych łagpunktówPodstawowa jednostka administracyjna w systemie sowieckich obozów pracy (Gułagu).. Miejsce to kojarzyło się z niepewnością i ciągłym lękiem przed przydziałem do jeszcze cięższego miejsca katorgi.

Trupiarnia

W teorii budynek ten miał służyć jako miejsce odpoczynku dla wycieńczonych więźniów, pozwalając im zregenerować siły przed powrotem do pracy. W obozowej praktyce kostnica stanowiła po prostu ostatni etap przed śmiercią. Trafiali tu ludzie nieuleczalnie chorzy i skrajnie wyczerpani.

Mieszkańców trupiarni dzielono na dwie kategorie:

• Aktirowka – więźniowie całkowicie zwolnieni z pracy.
• Słabosiłka – osoby przeznaczone do najlżejszych robót obozowych.

Ludzie z „aktirowki” nie budzili współczucia wśród pozostałych osadzonych. Byli traktowani z pogardą jako bezużyteczny balast. Inni więźniowie mówili o nich wprost:

Barachło, śmiecie, darmo jedzą chleb.

Izolator

Mały, murowany domek otoczony drutem kolczastym służył jako miejsce najsurowszych kar. Okna izolatora były zakratowane i całkowicie pozbawione szyb. Wewnątrz panował piekielny mróz, potęgowany przez fakt, że ukarany więzień nie otrzymywał na noc żadnego okrycia. Zesłanie do tego budynku często kończyło się śmiercią z wychłodzenia lub trwałym kalectwem.

Łaźnia

Więźniowie odwiedzali łaźnię raz na trzy tygodnie. Kąpiel połączona była z obowiązkowym odwszawianiem i dezynfekcją odzieży. Warunki higieniczne urągały ludzkiej godności. Każdy osadzony otrzymywał do dyspozycji jedynie mikroskopijny kawałek szarego mydła, jedno wiadro ciepłej i jedno wiadro zimnej wody.

Barak „Kawecze”

Oficjalna nazwa tego miejsca to barak chudożestwiennoj samodiejatelnosti, co w potocznym skrócie dawało „kawecze” (od kulturalno-wospitatielnaja czast'Wydział kulturalno-wychowawczy, element sowieckiej propagandy mający stwarzać pozory resocjalizacji.). Pełnił funkcję obozowego centrum rozrywki i propagandy. Znajdowała się tam biblioteka, a więźniowie z ogromnym zaangażowaniem przygotowywali w nim amatorskie przedstawienia teatralne. Pozwalało to na chwilę zapomnienia o brutalnej rzeczywistości.

Szpital

W realiach Jercewa szpital jawił się jako oaza szczęścia i luksusu. Aby przekroczyć jego próg, więzień musiał mieć temperaturę przekraczającą 39 stopni Celsjusza. Pacjenci otrzymywali leki przeciwgorączkowe, spali w czystej pościeli, a ich racje żywnościowe wzbogacano o margarynę i cukier.

Warunki te drastycznie kontrastowały z codziennością łagru. Zdesperowani więźniowie często decydowali się na celowe samookaleczenia (zostając tzw. samorubamiWięzień dokonujący samookaleczenia (np. odrąbania palców), aby uniknąć morderczej pracy i trafić do szpitala.), byle tylko dostać się na oddział i zyskać kilka dni wytchnienia.

Dom Swidanij

Skrzydło baraku przeznaczone na rzadkie widzenia więźniów z rodzinami. Miejsce to stanowiło sztuczną granicę między łagrem a wolnym światem. Uzyskanie zgody na spotkanie graniczyło z cudem i wymagało ogromnego heroizmu zarówno od osadzonego, jak i jego bliskich.

Sowiecka władza dbała o pozory. „Dom Swidanij” przypominał normalne mieszkanie – pokój był czysty, umeblowany, w oknach wisiały firanki, a na łóżkach leżała świeża pościel. Więźniowie przed spotkaniem byli specjalnie przygotowywani: strzyżono ich, myto i ubierano w czystą odzież. Obowiązywał ich bezwzględny zakaz wspominania o prawdziwych warunkach panujących w obozie.