Znaczenie tytułu powieści „Krzyżacy”
Tytuł powieści Henryka Sienkiewicza odnosi się bezpośrednio do głównego, zbiorowego wroga Polaków i Litwinów. Wybór nazwy zakonu na tytuł dzieła podkreśla skalę zagrożenia oraz hipokryzję rycerzy z czarnym krzyżem na płaszczach. Sienkiewicz ukrył w tym zabiegu również przesłanie patriotyczne, skierowane do czytelników poddanych pruskiej germanizacji.
Henryk Sienkiewicz zrezygnował z zatytułowania powieści imieniem głównego bohatera lub nazwą wielkiej bitwy. Wybór padł na „Krzyżaków”. Ten zabieg od razu ustawia perspektywę czytelnika – na pierwszy plan wysuwa się potężny, bezwzględny wróg, z którym musi zmierzyć się całe społeczeństwo.
Wróg historyczny i zbiorowy
Tytuł wskazuje wprost na Zakon Krzyżacki. Akcja powieści toczy się za panowania Władysława Jagiełły, w latach poprzedzających wielkie starcie pod Grunwaldem w 1410 roku. Sienkiewicz nie skupia się na jednym antagoniście. Losy Zbyszka z Bogdańca, Maćka, Juranda ze Spychowa i Jagienki łączy wspólne zagrożenie.
To właśnie zakonnicy niszczą ich życie – porywają i doprowadzają do śmierci Danusię, a także bestialsko torturują Juranda. Tytuł uwypukla fakt, że konflikt nie ma charakteru prywatnego sporu. Jest to walka o przetrwanie całego narodu.
Symbolika czarnego krzyża i hipokryzja
Zakon Krzyżacki w powieści to uosobienie zakłamania. Rycerze noszący na płaszczach znak krzyża w teorii powinni szerzyć wiarę i stanowić wzór cnót chrześcijańskich. W rzeczywistości cechuje ich okrucieństwo, chciwość i bezwzględność wobec Polski oraz Litwy.
Sienkiewicz buduje potężny kontrast moralny. Prawdziwe chrześcijańskie miłosierdzie okazuje nie zakonnik, lecz skrzywdzony przez Zakon Jurand ze Spychowa. Ślepy, pozbawiony języka i prawej dłoni polski rycerz darowuje życie swojemu oprawcy, Zygfrydowi de Löwe.
Przesłanie do współczesnych Sienkiewiczowi
Powieść powstawała pod koniec XIX wieku, gdy Polska znajdowała się pod zaborami. Szczególnie dotkliwa była polityka germanizacyjnaGermanizacja Przymusowe narzucanie języka i kultury niemieckiej narodom podbitym, w tym Polakom w zaborze pruskim. prowadzona przez władze pruskie.
Pisząc o dawnych zbrodniach Krzyżaków, Sienkiewicz wysyłał czytelnikom czytelny sygnał. Przypominał czasy, gdy zjednoczony naród potrafił pokonać potężnego, germańskiego najeźdźcę. Tytuł przypominający o historycznym wrogu idealnie realizował hasło pisania „ku pokrzepieniu serc”. Książka nazwana od imienia oprawców w ostatecznym rozrachunku opowiada o wielkim triumfie Polaków.