Krzyżacy - motywy literackie
Powieść Henryka Sienkiewicza opiera się na wyrazistych motywach, które napędzają działania bohaterów. Najważniejsze z nich to miłość, zemsta oraz wierność rycerskim zasadom. Zrozumienie tych wątków pozwala lepiej pojąć historyczny i moralny sens całego utworu.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Miłość
Miłość w powieści ma dwa zupełnie różne oblicza. Zbyszko zakochuje się w Danusi od pierwszego wejrzenia. To uczucie przypomina bajkę. Młody rycerz składa ukochanej śluby i obiecuje zdobyć dla niej pawie czubyPióra z hełmu krzyżackiego rycerza. Zbyszko obiecał przynieść je Danusi jako dowód swojej odwagi..
Po tragicznej śmierci Danusi bohater wiąże się z Jagienką, córką Zycha ze Zgorzelic. Ta relacja jest dojrzała i opiera się na wzajemnym wsparciu. Sienkiewicz pokazuje w ten sposób, jak Zbyszko dorasta. Z porywczego chłopaka staje się odpowiedzialnym mężczyzną.
Rozwiń: Motyw miłości w „Krzyżakach" (czas czytania: 3 min)Zemsta i przebaczenie
Pragnienie zemsty mocno napędza akcję książki. Jurand ze Spychowa przez lata walczy z zakonem, mszcząc się za śmierć ukochanej żony.
Sytuacja zmienia się, gdy rycerz traci córkę i zostaje okrutnie okaleczony. Jego oprawcą jest komtur Zygfryd de LöweOkrutny i bezwzględny dostojnik krzyżacki, który kazał oślepić Juranda i obciąć mu język oraz ramię..
Kiedy Jurand ma okazję zabić bezbronnego wroga, decyduje się na przebaczenie. Pisarz udowadnia, że prawdziwa siła to pokonanie własnej nienawiści.
Rozwiń: Motyw zemsty i przebaczenia w „Krzyżakach" (czas czytania: 3 min)Honor i etos rycerski
Życiem bohaterów rządzi surowy kodeks honorowy. Zbyszko nie atakuje wroga z zaskoczenia, lecz zawsze rzuca mu oficjalne wyzwanie. Z kolei Maćko z Bogdańca dotrzymuje danego słowa nawet w obliczu śmierci.
Etos rycerski to zbiór zasad, którymi musiał kierować się idealny rycerz. Obejmował odwagę, wierność władcy, obronę słabszych i dotrzymywanie obietnic.
Polscy rycerze pod Grunwaldem walczą uczciwie. Przyjmują nawet prowokacyjne nagie miecze od krzyżackich posłańców. Zakonnicy stanowią ich całkowite przeciwieństwo, ponieważ oszukują i dręczą jeńców.
Rozwiń: Etos rycerski i obyczaje w „Krzyżakach" (czas czytania: 3 min)Ojczyzna i patriotyzm
Henryk Sienkiewicz pisał swoją książkę w czasach zaborów. Trwała wtedy silna germanizacjaZmuszanie Polaków do posługiwania się językiem niemieckim i przyjmowania niemieckiej kultury.. Dlatego walka o ojczyznę ma w powieści tak ogromne znaczenie.
Bitwa pod Grunwaldem to symbol wielkiego zwycięstwa nad potężnym wrogiem. Bohaterowie walczą nie tylko o własny honor, ale przede wszystkim o wolność Polski.
Pisarz chciał w ten sposób dodać otuchy swoim współczesnym czytelnikom. Przypominał im, że Polacy potrafią zjednoczyć się i wygrać.
Śmierć i przemijanie
Śmierć jest stałym elementem brutalnego, średniowiecznego świata. Najbardziej porusza tragiczny los Danusi. Dziewczyna umiera z wycieńczenia po długiej niewoli u Krzyżaków.
Na polach bitew giną też liczni rycerze z obu stron konfliktu, w tym wielki mistrz Ulrich von JungingenWielki mistrz zakonu krzyżackiego, który zginął podczas bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku.. Sienkiewicz pokazuje w ten sposób wysoką cenę wojny.
Walka o ojczyznę i honor wymaga ogromnych poświęceń. Ten motyw nadaje całej historii bardzo poważny, smutny ton.
Dobro i zło
Podział na dobrych i złych bohaterów jest w książce bardzo wyraźny. Polacy reprezentują odwagę, wierność i szlachetność.
Krzyżacy uosabiają kłamstwo, okrucieństwo i chciwość. Pisarz celowo stworzył tak mocny kontrast.
Dzięki temu czytelnik od razu wie, komu kibicować. Historia przypomina momentami baśń, w której jasność zawsze musi pokonać mrok.
Bóg i religia
Wiara towarzyszy bohaterom każdego dnia. Zbyszko modli się przed walką, a rycerze składają przysięgi na krzyż.
Zbrodnie zakonu oburzają podwójnie. Krzyżacy noszą na płaszczach znak Chrystusa, ale łamią wszystkie chrześcijańskie zasady.
Zakon krzyżacki powstał, by szerzyć wiarę i bronić chrześcijan. W powieści Sienkiewicza zakonnicy wykorzystują jednak religię jako wymówkę do podbojów i grabieży.
Prawdziwą wiarę widać w czynach, a nie w symbolach. Najlepszym tego dowodem jest miłosierny gest Juranda, który daruje życie swojemu oprawcy.
Droga i poszukiwania
Zbyszko z Bogdańca spędza większość czasu w siodle. Wyrusza po pawie czuby, a potem rozpaczliwie szuka porwanej Danusi.
Przemierza Mazowsze i niebezpieczne ziemie zakonne. Ta ciągła wędrówka to nie tylko świetna przygoda.
Podróż uczy bohatera cierpliwości i pokory. Każda wyprawa to kolejny krok w stronę dorosłości.