Skąpiec - konteksty
Zrozumienie „Skąpca” wymaga spojrzenia na realia siedemnastowiecznego teatru oraz życiorys samego Moliera. Utwór czerpie z antycznych wzorców, jednocześnie wprowadzając nowatorską formę prozatorską, która początkowo zdezorientowała paryską publiczność. Osobiste doświadczenia autora, w tym lata spędzone z wędrowną trupą i walka o mecenat, bezpośrednio ukształtowały ostre, satyryczne spojrzenie na ludzkie wady.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Geneza utworu
Premiera „Skąpca” odbyła się 9 września 1668 roku w paryskim teatrze Palais-Royal. Molier osobiście wcielił się w tytułową rolę Harpagona. Bezpośrednią inspiracją do napisania sztuki była antyczna komedia PlautaRzymski komediopisarz z przełomu III i II w. p.n.e., mistrz intrygi i komizmu sytuacyjnego. zatytułowana „Aulularia” (Komedia o garnku). W rzymskim oryginale skąpiec Euklio ukrywał swój skarb w glinianym naczyniu, które francuski dramaturg zastąpił słynną szkatułką.
Molier nie ograniczył się do skopiowania starożytnego tekstu. Rozbudował intrygę, dodał wątki miłosne i przeniósł akcję w realia XVII-wiecznego Paryża. Początkowe przyjęcie sztuki było chłodne. Paryska publiczność, przyzwyczajona do rymowanych tekstów, czuła się zdezorientowana. Pięcioaktowa komedia napisana w całości prozą stanowiła wówczas radykalne nowatorstwo. Widzom brakowało rytmiczności wierszowanych dialogów. Z czasem jednak utwór zyskał status klasyka i wszedł do żelaznego repertuaru teatrów w całej Europie.
Rozwiń: Geneza „Skąpca” (czas czytania: 0 min)Biografia Moliera
Jean-Baptiste Poquelin (1622–1673), znany pod pseudonimem Molier, urodził się w zamożnej paryskiej rodzinie królewskiego tapicera. Miał przed sobą perspektywę kariery prawniczej i dostęp do dworu, jednak porzucił to wszystko dla teatru. W XVII wieku taka decyzja oznaczała drastyczną degradację społeczną. Aktorzy byli powszechnie potępiani i wykluczeni z przyjmowania sakramentów przez Kościół katolickiW XVII-wiecznej Francji aktorów uznawano za grzeszników wykonujących niegodny zawód, odmawiano im ślubów kościelnych i pochówku w poświęconej ziemi..
Pseudonim „Molier” (Molière) został przybrany przez Poquelina najprawdopodobniej po to, aby oszczędzić ojcu wstydu związanego z wykonywaniem przez syna potępianego społecznie zawodu aktora.
Przez kilkanaście lat prowadził wędrowną trupę teatralną, zmagając się z biedą i długami. Przełom nastąpił w 1658 roku, kiedy zdobył protekcję Ludwika XIV i otrzymał stałą scenę w Paryżu. Własne doświadczenia z trudnym życiem zawodowym, konfliktami z duchowieństwem i arystokracją nadały jego komediom wyjątkową ostrość. Pisząc „Skąpca”, doskonale rozumiał niszczącą siłę pieniądza oraz mechanizmy finansowej zależności, które bezlitośnie obnażył na scenie.