Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Jeśli ktoś ma trudność z zapamiętaniem, czym jest i do czego służy nam spójnik, zawsze proponujemy skojarzenie go sobie z klejem. Spójnik (tak samo jak klej), spaja, czyli skleja nam poszczególne wyrazy w zdaniu złożonym. Bez niego zdanie złożone po prostu nie ma sensu. Z uwagi na to, że językoznawcy wyróżnili kilka rodzajów spójników, omówimy sobie dziś je wszystkie na przykładach.

Spójnik – definicja, podstawowe informacje


Spójnik to nieodmienna i niesamodzielna część mowy, która w zdaniu łączy samodzielne wyrazy lub spaja zdania złożone. Są to więc wyrazy, takie jak: więc, i, w, ani, zatem i tak dalej. Co ciekawe, w języku polskim występują też spójniki złożone, które składają się z więcej niż jednego wyrazu, na przykład: to jest.

Gdzie stawia się spójnik? Zazwyczaj w punkcie zetknięcia dwóch elementów składowych (choć czasem spójnik znajduje się wewnątrz drugiego elementu).

Spójrz na poniższy przykład:
Była przepiękna pogoda, więc poszedłem na spacer.

Była przepiękna pogoda – pierwszy element składowy (zdanie nadrzędne)
więc – spójnik
poszedłem na spacer – drugi element składowy (zdanie podrzędne)

Podział spójników


Z uwagi na to, że spójniki mogą pełnić różnorodne funkcje, językoznawcy dokonali ich podziału na spójniki współrzędne oraz spójniki podrzędne. Niestety, żeby nie było nam zbyty łatwo, każdy z nich również dzieli się na kolejne rodzaje.

Spójniki współrzędne


Spójniki współrzędne pozwalają nam budować zdania współrzędnie złożone lub łączyć samodzielne wyrazy.
Dobrze wiedzieć
Zdanie współrzędnie złożone – zdanie, w którym poszczególne składowe nie określają się wzajemnie, a treść jednej nie wynika z treści drugiej, np. Jem obiad i czytam gazetę.

W grupie spójników współrzędnych możemy wyróżnić:
  • spójniki łączne (a, i, oraz, tudzież)
    Stałam tam i czekałam na ciebie.
  • spójniki rozłączne (albo, bądź, czy, lub)
    Wolisz dawać prezenty czy dostawać je?
  • spójniki wykluczające (ani, ni)
    Niczego nie widziałam ani nie słyszałam.
  • spójniki przeciwstawne (a, aczkolwiek, ale, jednak, lecz, natomiast, zaś)
    Nie mam żadnego pomysłu, aczkolwiek i tak idę na to spotkanie.
  • spójniki wyjaśniające (czyli, mianowicie, to jest)
    Wiem co to znaczy, to jest rozumiem treść tego zdania.
  • spójniki wynikowe (dlatego, i, przeto, tedy, więc, zatem, toteż)
    On źle się czuł, dlatego poszedł do domu.

Spójniki podrzędne


Spójniki podrzędne pozwalają nam budować zdania podrzędnie złożone.
Dobrze wiedzieć
Zdanie podrzędnie złożone – zdanie złożone z wielu zdań składowych, z których jedno (podrzędne) wynika z drugiego (nadrzędnego), np. Przyszedłem do szpitala, ponieważ źle się czułem.

W grupie spójników podrzędnych możemy wyróżnić spójniki:
  • aby
    Wyjechałem z Polski, aby studiować medycynę.
  • bo
    Nie lubię lodów, bo są dla mnie za zimne.
  • choć
    Wyjdę za niego, choć go nie kocham.
  • jeżeli
    Zjemy obiad, jeżeli pozwolisz nam bawić się na podwórku.
  • ponieważ
    On nie zna Anki, ponieważ nie był wtedy z nami na wakacjach.
  • że
    Mamy nadzieję, że wszystko się ułoży.

Spójniki a interpunkcja


Czytając powyższe przykłady użycia spójników, być może zacząłeś się zastanawiać nad tym, czy istnieją tu jakieś reguły dotyczące interpunkcji. To bardzo ciekawe zagadnienie!

Co do zasady, zdanie podrzędne w języku polskim musi być oddzielone przecinkiem od zdania nadrzędnego:
Pójdę do domu, jeśli skończysz już zrzędzić.

Co więcej, zdania współrzędne oraz części wyrażeń złożonych również należy oddzielić przecinkiem, gdy zostanie zastosowany spójnik przeciwstawny, wyjaśniający lub wynikowy. Przecinek stawiamy wtedy przed spójnikiem:
Nie wiedziałem, że przyjdziesz, aczkolwiek bardzo się cieszę. (spójnik przeciwstawny)
Znam polski, to jest potrafię pisać w tym języku. (spójnik wyjaśniający)
Wszystko jest jasne, zatem przejdźmy do zadania. (spójnik wynikowy)

Przecinek należy postawić też zawsze, kiedy człon zdania, który znajduje się po spójniku, ma charakter wtrącenia lub dopowiedzenia oraz gdy spójnik się powtarza:
Ani cię nie lubię, ani cię lubię.
Ni to kot, ni to pies.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Jak napisać dobre opowiadanie?
2  Orzeczenie – część zdania odpowiedzialna za czynności
3  Elipsa, czyli wyrzutnia – nie musisz mówić wszystkiego



Streszczenia książek
Tagi: