Lekcja polskiego – recytacja Reduty Ordona przez Bernarda Zygiera

Przebieg lekcji języka polskiego

Lekcje języka polskiego z profesorem Sztetterem należały do najnudniejszych w całym klerykowskim gimnazjum. Uczniowie zazwyczaj na nich drzemali lub odrabiali zadania z innych przedmiotów. Nauczyciel bał się uczyć o polskiej literaturze, dlatego zajęcia polegały głównie na tłumaczeniu tekstów na język rosyjski.

Tego dnia Sztetter kazał jednemu z chłopców przetłumaczyć rosyjski wiersz. Uczeń chciał uniknąć odpowiedzi, dlatego sprytnie wspomniał, że w klasie jest nowy kolega. Bernard Zygier wstał i przedstawił się nauczycielowi. Wyjaśnił też historię swojego nazwiska, ponieważ jego ojciec i dziadek podpisywali się jako Sieger.

Sztetter zapytał, czy chłopak w ogóle chce chodzić na lekcje polskiego. Zygier odpowiedział twierdząco, dumnie podkreślając, że to jego język ojczysty. Następnie bezbłędnie przetłumaczył zadany wiersz. Poradził sobie również z trudnym rozbiorem gramatycznym zdań.

Zaskoczony profesor przyznał, że brakuje mu skali ocen dla tak zdolnego ucznia. Zaczął wypytywać Bernarda o przeczytane książki. Zygier przyznał wprost, że potajemnie czyta polską literaturę, a zwłaszcza dzieła romantykówPisarze tworzący w epoce romantyzmu, dla których najważniejsze były uczucia, bunt i walka o niepodległość..

Na pytanie o znajomość twórczości Adama Mickiewicza, nowy uczeń zaczął opowiadać o życiu poety. Wspomniał też o wybuchu powstania listopadowegoZryw niepodległościowy Polaków przeciwko Rosji, który wybuchł w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku. i ataku na Belweder. Przerażony nauczyciel natychmiast mu przerwał. Zapytał tylko, czy chłopak zna jakiś polski utwór na pamięć.

Recytacja „Reduty Ordona”

Bernard Zygier stanął na środku sali i zaczął recytować „Redutę Ordona”. Zmieszany Sztetter machał rękami, próbując go uciszyć, ale ostatecznie nie przerwał wystąpienia. W klasie zapadła grobowa cisza, a wszyscy uczniowie z uwagą wpatrywali się w nowego kolegę. Walecki stanął pod drzwiami, aby pilnować, czy korytarzem nie idzie rosyjski dyrektor.

„Mówił równo, ze spokojem i umiarkowaniem, ale jednocześnie z jakąś ukrytą w słowach wewnętrzną gwałtownością”.

Słowa wiersza brzmiały w szkolnej sali niczym oskarżenie rzucone zaborcom. Niektórzy chłopcy z wrażenia wstali ze swoich miejsc. Marcin Borowicz słuchał wystąpienia z ogromnym napięciem. Czuł, że skądś zna te obrazy, choć początkowo ogarniał go gniew i dziwny ból w klatce piersiowej.

Gdy Zygier deklamował ostatnie fragmenty utworu, Marcin zamknął oczy. Nagle przypomniał sobie historię opowiedzianą mu kiedyś przez strzelca Nogę. Była to opowieść o polskim powstańcu, którego zabito w pobliskim lesie.

„Serce Marcina szarpnęło się nagle, jakby chciało wydrzeć się z piersi, ciałem jego potrząsało wewnętrzne łkanie. Ścisnął mocno zęby, żeby z krzykiem nie szlochać. Zdawało mu się, że nie wytrzyma, że skona z żalu”.

Wzruszenie udzieliło się wszystkim zgromadzonym w sali. Nawet zastraszony profesor Sztetter siedział jak sparaliżowany, a po jego policzkach płynęły łzy.

Skutki recytacji dla uczniów z Klerykowa

Lekcja polskiego z udziałem Zygiera całkowicie zmieniła życie gimnazjalistów. W chłopcach gwałtownie obudziły się uśpione uczucia patriotyczne. Zrozumieli, że do tej pory żyli w kłamstwie, a rosyjscy nauczyciele celowo wymazywali ich narodową tożsamość.

RusyfikacjaPrzymusowe narzucanie Polakom rosyjskiej kultury, języka i obyczajów przez władze carskie. przestała na nich działać. Odwaga Bernarda zaimponowała uczniom i zmotywowała ich do działania. Chłopcy postanowili założyć tajne koło samokształceniowe.

Zaczęli regularnie spotykać się na stancji u Gontali, w miejscu nazywanym przez nich „górką”. Wspólnie czytali tam zakazane polskie książki i poznawali prawdziwą historię swojego kraju. Dzięki temu stali się świadomymi Polakami, odpornymi na manipulacje zaborców.