Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Szkoła jakiej nie znamy

Syzyfowe prace to pierwsza powieść Stefana Żeromskiego, wydana w 1897 r. pod pseudonimem Maurycy Zych. Książka opowiada o dorastaniu polskiego szlachcica, Marcina Borowicza, w szkole w czasach zaborów. Szkoła, ukazana w tej książce, w niczym nie przypomina dzisiejszych placówek edukacyjnych. W szkole końca XIX wieku brakuje wszystkiego, do czego my współcześni jesteśmy przyzwyczajeni. Brakuje języka polskiego (jako przedmiotu oraz sposobu komunikacji), swobody opinii i poglądów, opieki nauczycieli nad uczniami, swobodnego dostępu do całej literatury i pomocy naukowych, stałej obecności i wsparcia rodziców, bezpiecznego kącika do odrabiania lekcji w rodzinnym domu i wielu podstawowych rzeczy.


Uczniowie gimnazjum w Klerykowie, o których pisze Żeromski, często głodują, nie mają ubrań, książek, muszą dorabiać korepetycjami, aby móc utrzymać się na stancjach. W szkole panuje zupełnie inna atmosfera niż dziś – nauczyciele stosują kary cielesne, uczniowie są zastraszani, obserwowani przez donosicieli, przeszukiwani w swoich stancjach. Wszystko to jest spowodowane rusyfikacją, czyli praktyką władz carskich, mającą na celu wyplenić w narodzie poczucie polskości, stworzyć społeczeństwo ślepo posłuszne carowi. Przygody i losy bohaterów Syzyfowych prac pozwalają na wyciągnięcie ciekawych wniosków dotyczących przeszłości Polski, a także – dzięki porównaniu obu okresów historycznych – aktualnej sytuacji.

Poza poznaniem realiów szkoły z lat 1872-1881 książka Żeromskiego daje nam wiele odpowiedzi na podstawowe pytania związane z dorastaniem. Doświadczenia Marcina Borowicza są pomocne w dojrzewaniu czytelników. Mimo że Marcin, fikcyjna postać z utworu Żeromskiego, przeżywa swoje dzieciństwo i pierwsze lata młodości w innej rzeczywistości, to jest on jednak postacią bliską wszystkim swoim rówieśnikom, niezależnie od czasów, w których żyją. Żeromski dokonał w swej powieści wnikliwego studium dorastania zarówno jednostki, jak i całej młodzieży. Syzyfowe prace to ponadto powieść autobiograficzna, z której dowiadujemy się o ewolucji małego chłopca z biednej rodziny, który po ciężkich perypetiach szkolnych stał się przecież po latach wielkim polskim pisarzem, publicystą i działaczem społecznym, jakim był Stefan Żeromski.

Bibliografia


1)Adamczewski St.: Syzyfowe prace. Objaśnienia i przypisy. Warszawa 1930
2)Borowy W.: Powieść o dorastaniu, Pion 1936
3)Borowy W.: Żeromski i świat książek w: Studia i rozprawy, Warszawa 1960
4)Chrzanowski B.: Szkoła w twórczości Stefana Żeromskiego, „Przyjaciel szkoły” 1926
5)Hutnikiewicz A.: Stefan Żeromski, Warszawa 1960
6)Jakubowski Z.: Wczesna twórczość Stefana Żeromskiego, w: Stefan Żeromski, Warszawa 1951
7)Piołun-Noyszewski St.: Stefan Żeromski. Dom, dzieciństwo, młodość, Warszawa 1928
8)Słodkowski Wł.: „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego na tle lektury Dzienników”, „Polonistyka” 1956
9)Wasylewski St.: Pod pierwszym urokiem Żeromskiego, „Tęcza” 1937

Mapa serwisu: