Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Kompozycja powieści podporządkowana jest wymowie ideowej dzieła, która jest czynnikiem organizującym fabułę, przebieg akcji, układ wątków i poszczególnych motywów. Składa się ona z szeregu scen, mniej lub bardziej powiązanych ze sobą, które podporządkowane zostały realistycznemu obrazowi życia. Akcja „Syzyfowych prac” opiera się na zdarzeniach, związanych z biegiem lat szkolnych bohaterów i zamknięta została swoistą klamrą: ośmioletni Marcin Borowicz, który opuszcza dom rodzinny i jedzie do szkoły elementarnej w Owczarach w ostatnim rozdziale utworu jest młodzieńcem dziewiętnastoletnim, absolwentem gimnazjum, stojącym przed nowymi wyzwaniami – studiami w Warszawie i postanowieniem walki z uciskiem zaborcy. Miejsca akcji również zostały podporządkowane realistycznej koncepcji dzieła. Są nimi: dom rodzinny (Gawronki i Pajęczyn Dolny), szkoła (szkoła elementarna w Owczarach, progimnazjum w Pyrzogłowach i gimnazjum klasyczne w Klerykowie) oraz środowisko (uczniowie i nauczyciele, dwór ziemiański i folwark, miasto i wieś).

Osią kompozycyjną „Syzyfowych prac” jest chwila, w którym przecinają się drogi życiowe dwóch głównych bohaterów dzieła – Andrzeja Radka i Marcina Borowicza: syn szlachcica zaczyna poddawać się rusyfikacji, a w tym samym czasie do Klerykowa zmierza syn chłopca. Momentem zwrotnym akcji jest natomiast lekcja języka polskiego, na której młodzież polska zaczyna budzić się do świadomości narodowej i patriotycznej.
Początkowo pozornie luźno ze sobą powiązane sceny, podporządkowane dwóm głównym wątkom dzieła, nabierają znaczenia, jeśli rozważa się je w sensie ideowym powieści. Obraz z wabieniem głuszca na polowaniu zyskuje szczególną wymowę na lekcji języka polskiego. Marcin Borowicz, wsłuchujący się w słowa „Reduty Ordona”, przypomina sobie opowieść Nogi o powstańcu i dopiero wówczas rozumie jej sens.

Żeromski zastosował również realistyczną koncepcję uzasadnienia tematu powieści. Stopniowo nagromadzając motywy i zdarzenia, ukazał kolejno początek edukacji szkolnej Marcina w szkole elementarnej w Owczarach i pierwsze zetknięcie chłopca z metodami rusyfikacji, starania rodziców o przyjęcie dzieci do klasy wstępnej gimnazjum w Klerykowie, życie na stancji i problemy z nauką małego Borowicza, śmierć matki i poczucie osamotnienia, obraz życia chłopów na wsiach w pobliżu Gawronek, historię Andrzeja Radka, nasilenie rusyfikacji w klerykowskim gimnazjum aż do przełomu światopoglądowego i zmiany postawy młodzieży polskiej po lekcji języka polskiego. Ostatnie rozdziały utworu to walka z wynaradawianiem, podjęta na samokształceniowych, tajnych spotkaniach chłopców u Gontali.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij




  Dowiedz się więcej
1  Syzyfowe prace - streszczenie szczegółowe
2  Tomasz Walecki "Figa"
3  Syzyfowe prace na małym ekranie