słowniczek
Słowniczek pojęć związanych z dramatem Williama Szekspira wyjaśnia najważniejsze terminy literaturoznawcze niezbędne do analizy tego dzieła. Zestawienie obejmuje definicję postawy głównego bohatera oraz klasyczne reguły teatru antycznego, z którymi zerwał angielski dramaturg. Zrozumienie tych mechanizmów ułatwia interpretację warstwy psychologicznej utworu oraz docenienie jego nowatorstwa na tle epoki.
Hamletyzm
Hamletyzm to postawa życiowa charakteryzująca się ciągłym wahaniem, nadmiernym analizowaniem rzeczywistości i niezdolnością do podjęcia stanowczego działania. Człowiek dotknięty tym syndromem ucieka w świat myśli i refleksji, zamiast realizować powierzoną mu misję. W przypadku tytułowego bohatera dramatu Szekspira paraliż decyzyjny wynika z głębokiego konfliktu wewnętrznego.
Hamlet pragnie pomścić zamordowanego ojca, ale jednocześnie przeraża go brutalność świata i konsekwencje własnych czynów. Zbrodnia KlaudiuszaStryj Hamleta, który zabił swojego brata, aby przejąć tron i poślubić królową Gertrudę. i pospieszny ślub matki burzą jego dotychczasowy system wartości. Zamiast działać, książę mnoży wątpliwości. Kwintesencją tej postawy są jego rozbudowane monologi, na czele ze słynnym dylematem „być albo nie być”.
Zasada decorum
Zasada decorum, inaczej zasada stosowności, wymagała ścisłego dopasowania stylu i języka do uprawianego gatunku literackiego. W klasycznym teatrze tragediaGatunek dramatu obejmujący utwory o poważnym tonie, w których bohater staje przed nierozwiązywalnym konfliktem. jako gatunek wysoki musiała być pisana podniosłym stylem i opowiadać o losach wybitnych jednostek. Nie było w niej miejsca na żarty czy potoczny język.
Szekspir całkowicie zignorował to ograniczenie. Wprowadził do poważnego dramatu elementy komiczne, rubaszny humor i groteskę. Najlepszym tego przykładem jest scena z grabarzami na cmentarzu. Prowadzą oni trywialne, pełne czarnego humoru rozmowy tuż przed pogrzebem Ofelii. Takie zderzenie tragizmu z komizmem buduje niespotykane wcześniej napięcie i realizm.
Zasada trzech jedności
Zasada trzech jedności to fundament teatru antycznego, który rygorystycznie porządkował budowę sztuki. Obejmowała ona jedność czasu, miejsca i akcji. Zgodnie z tą regułą fabuła musiała stanowić jeden spójny wątek, bez pobocznych historii. Wszystkie wydarzenia rozgrywały się w jednej lokacji, a czas trwania akcji nie mógł przekroczyć dwudziestu czterech godzin.
Twórca „Hamleta” odrzucił ten schemat, tworząc nowoczesny dramat elżbietański. Akcja utworu obejmuje wiele miesięcy, a wydarzenia przenoszą się z zamkowych komnat na mury obronne, cmentarz, a nawet na statek. Pojawiają się też rozbudowane wątki poboczne, takie jak losy rodziny Poloniusza czy polityczne plany norweskiego księcia Fortynbrasa.
Odrzucenie klasycznych reguł przez Szekspira wynikało ze specyfiki teatru elżbietańskiego. Scena nie miała dekoracji, więc zmiana miejsca akcji była sygnalizowana wyłącznie w tekście wypowiadanym przez aktorów. Pozwalało to na błyskawiczne przenoszenie widzów w dowolne miejsce i czas, dając dramaturgowi ogromną swobodę twórczą.