Czas i miejsce wydarzeń
Akcja dramatu Williama Szekspira rozgrywa się w XI-wiecznej Danii, choć tekst obfituje w liczne odwołania do realiów renesansowych. Fabuła łamie klasyczne reguły teatru, rozciągając się na kilka miesięcy z wyraźnymi przerwami między aktami. Główną areną wydarzeń jest zamek w Elsynorze, ale perspektywa geograficzna obejmuje niemal całą ówczesną Europę.
Czas akcji – średniowiecze z duchem renesansu
Szekspir umieścił akcję „Hamleta” w XI wieku. W tekście znajdziesz jednak liczne anachronizmyMotyw, pojęcie lub przedmiot niepasujący do epoki historycznej, w której toczy się akcja utworu.. Bohaterowie zachowują się i myślą jak ludzie z przełomu XVI i XVII wieku. Najlepszym przykładem jest uniwersytet w niemieckiej Wittemberdze, gdzie studiuje tytułowy książę. Uczelnia ta powstała setki lat po rzekomych wydarzeniach z dramatu.
Wybór Wittembergi nie był przypadkowy. W czasach Szekspira ten uniwersytet stanowił centrum myśli reformacyjnej i humanistycznej. Studiowanie tam czyni z Hamleta nowoczesnego intelektualistę, który zderza się z brutalnym, średniowiecznym światem duńskiego dworu.
Sztuka całkowicie odrzuca antyczną zasadę trzech jednościKlasyczna reguła teatru wymagająca ograniczenia akcji do jednego wątku, jednego miejsca i czasu nieprzekraczającego 24 godzin.. Czas płynie tu nieregularnie, a między poszczególnymi scenami występują długie przerwy.
Chronologia wydarzeń
Wydarzenia, które bezpośrednio śledzimy na scenie, zajmują łącznie 7 dni i 3 noce. Cała historia rozciąga się jednak na znacznie dłuższy okres:
- Akt I: Trwa 24 godziny. Rozpoczyna się nocą na murach zamku, a kończy świtem kolejnego dnia.
- Przerwa: Po pierwszym akcie następuje przeskok czasowy. DidaskaliaTekst poboczny w dramacie, wskazówki autora dotyczące wyglądu sceny, zachowania postaci czy czasu akcji. sugerują kilka tygodni, ale z dialogów wynika, że mijają około dwa i pół miesiąca.
- Akt II: Obejmuje zaledwie jeden dzień.
- Akt III: To kolejny dzień i noc aż do północy.
- Akt IV: Początkowe sceny (1-4) to kontynuacja tej samej nocy aż do poranka. Następnie pojawia się kilkudniowa przerwa, po której sceny 5-7 zajmują jeden dzień.
- Akt V: Zamyka historię w ciągu następnego dnia.
Miejsce akcji – mroczny zamek w Elsynorze
Głównym miejscem akcji jest zamek króla Danii w Elsynorze. Szekspir zamyka bohaterów w dusznych komnatach, na korytarzach i zimnych murach obronnych. Ta klaustrofobiczna przestrzeń potęguje paranoję i poczucie osaczenia. Hamlet sam nazywa Danię więzieniem.
Akcja rzadko opuszcza zamkowe mury. Wyjątkami są zaledwie dwie lokacje: równina przy drodze do portu (akt IV, scena 4) oraz cmentarz, gdzie odbywa się pogrzeb Ofelii (akt V, scena 1).
Pierwowzorem szekspirowskiego Elsynoru jest zamek Kronborg w duńskim mieście Helsingør. W XVI wieku stacjonowały tam angielskie trupy aktorskie. Szekspir prawdopodobnie nigdy tam nie był, ale znał dokładne opisy twierdzy od swoich kolegów po fachu.
Choć fizycznie tkwimy w Danii, dramat ma wymiar europejski. W dialogach nieustannie przewijają się inne państwa. Fortynbras maszeruje z wojskiem przez Danię, by walczyć o skrawek ziemi w Polsce. Laertes wyjeżdża do Francji. Pojawia się wątek poselstwa do Norwegii oraz podróży Hamleta do Anglii. Szekspir przemyca też w tekście liczne aluzje do współczesnego mu, XVI-wiecznego Londynu, puszczając oko do ówczesnej widowni.