Pozytywizm na świecie

Pozytywizm zapisał się na trwałe do historii literatury i kultury jako wiek realizmu, powieści, nauki oraz propagowania sportu i zdrowego stylu życia. Zestawienie najważniejszych publikacji, utworów muzycznych, malarskich, czyli tekstów kultury oraz najbardziej istotnych wydarzeń politycznych, społecznych oraz cywilizacyjnych pozwoli w pełni zrozumieć bogactwo epoki. 1863 · Francuski malarz, Edouard Manet maluje jeden ze swych najsłynniejszych obrazów - Śniadanie na trawie – i wystawia go w Salonie Odrzuconych, czym wywołuje ogromne poruszenie wielbicieli malarstwa. Ukazuje w nim patrzącą wyzywająco na widza nagą kobietę (prostytutkę) siedzącą obok dwóch modnie ubranych mężczyzn. Modelami uwiecznionymi przez artystę byli Gustave (jego brat) oraz przyszły szwagier Ferdinand Leenhoff, a słynną prowokujacą damą - prostytutka - Victorine Meurent. · Kolejnym dziełem Maneta jest obraz zatytułowany Olimpia, ukazujący tę samą prostytutkę - Victorine Meurent, ubraną tym razem w starannie dobraną biżuterię i pantofelki. · Georges Bizet, francuski kompozytor tworzy dzieło operowe Poławiacze pereł. · Francuski filozof, historyk i krytyk literacki Hippolyte Taine pisze Historię literatury angielskiej. · Ernest Renan, francuski pisarz, historyk, filolog i filozof oddaje do druku książkę, której celem była „systematyczna <> osoby Chrystusa i ukazanie go wyłącznie jako człowieka”. W Żywocie Jezusa Renan dowodzi, że Chrystus nie był Bogiem, nie uważał się za niego. · John Stuart Mill, angielski filozof, politolog i ekonomista wydaje swe dzieło, zatytułowane O zasadzie użyteczności i będące kwintesencją jego poglądów. 1864 · Powstaje I Międzynarodówka (Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników) - organizacja międzynarodowa łącząca partie polityczne popierające podobne idee. 1865 · Richard Wagner, niemiecki kompozytor właściwy przede wszystkim epoce romantyzmu, wystawia w Monachium swą operę Tristan i Izolda. 1866 · Wybucha wojna prusko-austriacka, nazywana wojną siedmiotygodniową (ze względu na czas trwania), a zapoczątkowana sporem państw o przewodnictwo w Związku Niemieckim oraz konfliktem o Szlezwik i Holsztyn. · W Kraju Zabajkalskim rozpoczyna się powstanie polskich zesłańców, budujących drogę niedaleko chińskiej granicy nad jeziorem Bajkał. · Fiodor Dostojewski publikuje swą powieść psychologiczną i polifoniczną - Zbrodnia i kara. · Alfred Nobel, szwedzki przemysłowiec i naukowiec odkrywa dynamit. 1867 · Powstaje konstytucyjna monarchia austro-węgierska będąca od tej pory państwem związkowym w Europie Środkowej. · Twórca marksizmu, filozof i ekonomista Karol Marks publikuje Kapitał, t. 1 – dzieło najpełniej wyrażające jego poglądy na ekonomię polityczną. · Dramatopisarz norweski Henryk Ibsen oddaje w ręce czytelników swoją sztukę Peer Gynt. · Iwan Siergiejewicz Turgieniew, rosyjski przedstawiciel realizmu krytycznego publikuje Dym. W tej powieści podejmuje tematykę społeczną, opowiadając o sytuacji na wsi po uwłaszczeniu chłopów. 1868 · Fiodor Dostojewski wydaje czteroczęściową powieść zatytułowaną Idiota i opowiadającą o perypetiach Lwa Nikołajewicza Myszkina. Gdy pisarz tworzył historię swego bohatera, pisał w jednych z listów: „Chodzi mianowicie o przedstawienie absolutnie doskonałego człowieka. Moim zdaniem nie może być nic trudniejszego, zwłaszcza w naszych czasach. (...) Już dawniej idea ta pojawiała mi się w głowie jako pewien przebłysk obrazu artystycznego, nie chciałem jednak, aby stanowiła tylko część czegoś, potrzebowałem jej jako całości”. 1869 · Zostaje wynaleziony okresowy układ pierwiastków (Dmitrij Mendelejew). · Rosjanin Lew Tołstoj, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu w literaturze europejskiej, publikuje czterotomowe dzieło, będące obrazem życia rosyjskiego w dobie napoleońskiej. Tytułuje je: Wojna i pokój. · Gustaw Flaubert, francuski powieściopisarz wydaje książkę Szkoła uczuć. · Rozpoczyna się budowa Kanału Sueskiego (nadzorowana przez francuskiego dyplomatę i przedsiębiorcę Ferdynanda de Lesseps). 1870 · Początek wojny prusko-francuskiej, której bezpośrednią przyczyną była sprawa tzw. depeszy emskiej. Konflikt został wywołany również próbą osadzenia na tronie Hiszpanii księcia pruskiego, Leopolda von Hohenzollern-Sigmaringen oraz dążeniem Prus do zjednoczenia Niemiec pod swoim panowaniem. · Niemiecki kompozytor Richard Wagner wystawia swą operę, zatytułowaną Walkiria. · Heinrichowi Schliemannowi, niemieckiemu archeologowi amatorowi udaje się odkryć Troję (a dokładniej tzw. skarb Priama). 1871 · Początek zrywu rewolucyjnego ludności Paryża, nazwanego Komuną Paryską. Bierze w nim udział zarówno inteligencja, jak i robotnicy. · Powstaje Cesarstwo Niemieckie, nazywane II Rzeszą Niemiecką, którego kanclerzem zostaje Otto von Bismarck. · Prapremiera czteroaktowej opery Aida z muzyką Giuseppe Verdiego i librettem Antonia Ghislanzoniego. · Jeden z najważniejszych XIX-wiecznych biologów i jeden z pierwszych badaczy ewolucji, Karol Darwin publikuje swe dzieło O pochodzeniu człowieka. · Edward Burnett Taylor przyczynia się do rozwoju nauki o kulturze i wydaje Cywilizację pierwotną, w której formułuje program nauki o kulturze oraz rozwija studia szczegółowe. · Fiodor Dostojewski publikuje Biesy, powieść o prowincjonalnym mieście rosyjskim, interpretowaną jako pamflet na ruch rewolucyjny oraz powieść z kluczem. · Emil Zola, francuski przedstawiciel naturalizmu zaczyna publikować cykl Rougon-Macquartowie. Historia naturalna i społeczna rodziny za Drugiego Cesarstwa, liczący 20 tomów. Analizuje w nim w sposób naukowy stosunki społeczne epoki II Cesarstwa. 1872 · Filozof Herbert Spencer publikuje Wstęp i pogląd ogólny na filozofię pozytywną. · Iwan Turgieniew przedstawia czytelnikom swą nowelę Wiosenne wody. 1875 · Odbywa się premiera czteroaktowej opery Georgesa Bizeta Carmen, do libretta Henriego Meilhaca i Ludovica Halévy'ego. 1876 · Zostaje wynaleziony telefon (dzięki pomysłowości szkockiego nauczyciela muzyki, Alexandra Bella). · Rosyjski kompozytor Piotr Czajkowski układa muzykę do baletu Jezioro łabędzie. · Francuski pisarz, wybitny twórca i teoretyk poezji symbolicznej Stephane Mallarme publikuje swój głośny wiersz, zatytułowany Popołudnie fauna, rozpoczynający się słowami: „Te nimfy, tak bym chciał uwiecznić je. / Tak lekka Ich ciał karnacja jasna, iż w przestwór ucieka / Ucichły w snach puszystych. Kocham li złudzenie? (…)”. 1877 · Wybucha X wojna rosyjsko-turecka, spowodowana rosyjską ekspansją w kierunku Morza Czarnego i Bałkanów. · Lew Tołstoj pisze kontrowersyjną jak na owe czasy powieść psychologiczną Anna Karenina, opowiadającą losy nieszczęśliwej miłości tytułowej bohaterki do oficera Wrońskiego. · Emil Zola publikuje swą powieść W matni, będącą siódmą częścią cyklu Rougon-Macquartowie. 1878 · Koniec wojny rosyjsko tureckiej i podpisanie pokoju w San Stefano, na mocy którego między innymi utworzono księstwo Bułgarii. · Zorganizowanie konferencji w Berlinie przez główne mocarstwa europejskie w celu rewizji warunków traktatu pokojowego w San Stefano, nazwanej kongresem berlińskim. · Zostaje wynaleziony fonograf (T. A. Edison) - jedno z pierwszych urządzeń służących do zapisu i odtwarzania dźwięku. · Piotr Czajkowski komponuje muzykę do Eugeniusza Oniegina – trzyaktowej opery na podstawie utworu Puszkina. 1879 · Tomasz Edison konstruuje żarówkę elektryczną. · Norweg Henryk Ibsen publikuje dramat Nora, w którym ukazuje konflikt między konwencjonalną mieszczańską moralnością a prawem kobiety do stanowienia o samej sobie. 1880 · Niemiecki lekarz i bakteriolog Robert Koch odkrywa prątki gruźlicy. · Emil Zola wydaje studium zatytułowane Powieść eksperymentalna.. · Powstaje naturalistyczna „Grupa Medanu”, która zajęła się rozwijaniem estetycznej wykładni dla dzieła literackiego. Działa w niej między innymi Emil Zola i Gay de Maupassant. 1881 · W wyniku udanego zamachu bombowego ginie car Rosji Aleksander II. Zastępuje go Aleksander III. · Filozof Hipolit Taine publikuje swe najważniejsze dzieło Filozofia sztuki. 1882 · Anglia zajmuje Egipt. · Edward Taylor wydaje zbiór swych poglądów – Antropologię. 1884 · Niemiecki filozof Fryderyk Nietzsche publikuje książkę Tako rzecze Zaratustra, w której głosi śmierć Boga, wolę mocy, nadczłowieka i wieczny powrót. · Henryk Ibsen wydaje dramat Dzika kaczka – studium prawdy i kłamstwa. · Joris Karl Huysmans, francuski pisarz skandalista, kojarzony z dekadentyzmem oddaje czytelnikom swą najgłośniejszą powieść - A rebours (Na wspak). 1885 · Gottlieb Daimler i Karl Benz tworzą model silnika samochodowego. · Emil Zola publikuje powieść Germinal, która przez badaczy zyskała tytuł jednej z najlepszych powieści napisanych w języku francuskim. Opowiada o strajku górników w północnej Francji, widzianego zarówno z perspektywy robotników, jak i burżuazji. 1886 · Fryderyk Nietsche ogłasza filozoficzne dzieło Poza dobrem i złem. · Artur Rimbaud, przedstawiciel francuskich symbolistów i dekadentów, publikuje zbiór swych wierszy, zatytułowany Iluminacje. 1887 · W Paryżu powstaje „placówka artystycznego realizmu” - „Thétre Libre” („Teatr Wyzwolony”), założony przez André Antoine’a, zamierzającego walczyć z rutyną i komercjalizmem. · Twórca dramatów, powieści, esejów i utworów poetyckich, malarz i fotograf. uznawany za ojca współczesnego teatru, przedstawiciel naturalizmu i prekursor ekspresjonizmu August Strindberg wydaje swój naturalistyczny dramat Ojciec. 1888 · Vincent van Gogh, holenderski malarz, którego twórczość należy do kierunku zwanego postimpresjonizmem przedstawia obraz Kawiarnia w nocy. 1889 · Wystawa powszechna w Paryżu, na której odsłonięto zbudowaną specjalnie z tej okazji Wieżę Eiffla jako „przykład możliwości technicznych tamtego okresu oraz symbol potęgi gospodarczej i naukowo-technicznej Francji w tym okresie”. · Powstanie II Międzynarodówki - międzynarodowego stowarzyszenia partii i organizacji socjalistycznych, walczącego o prawa robotnicze i dążącego do przekształcenia stosunków społecznych zgodnie z założeniami socjalizmu. 1890 · Norweski pisarz Knut Hamsun publikuje powieść Głód, będącą naturalistycznym opisem fizycznego głodu. · Maurice Maeterlinck, belgijski dramaturg, poeta, eseista, piszący w języku francuskim, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1911 wydaje głośny dramat Ślepcy. 1891 · Szwedzka pisarka Selma Lagerlf ogłasza utwór Gsta Berlig. 1893 · Prusy i Rosja podpisują rozejm. · W Paryżu umiera filozof Hipolit Taine. 1894 · Na tron wstępuje ostatni car Rosji - Mikołaj II. · Claude Debussy komponuje muzykę do choreograficznego obrazu Popołudnie fauna. · Edvard Munch, norweski malarz i grafik przedstawia swój olejny obraz Melancholia. · Angielski pisarz urodzony w Indiach Joseph Rudyard Kipling wydaje swą opowieść dla dzieci i młodzieży, zatytułowaną Księga dżungli. 1895 · Skonstruowanie i opatentowanie kinematografu przez francuskich chemików braci Lumiere. Pierwsza publiczna projekcja dotyczyła filmu Wyjście robotników z fabryki. Obejrzało go 35 osób. · George Herbert Wells publikuje swą powieść Wehikuł czasu, dzięki czemu zyskuje sobie miano pioniera gatunku science fiction. · Joseph Conrad wydaje swą debiutancką powieść Szaleństwo Almayera 1896 · Włoski kompozytor muzyki operowej Giacomo Puccini pisze Cyganerię. Opera liczy cztery fragmenty ukazujące obrazy z życia francuskiej cyganerii artystycznej w epoce balzakowskiej. 1897 · Anton Czechow, rosyjski nowelista i dramatopisarz, ogłasza utwór Wujaszek Wania. · Edgar Allan Poe, przedstawiciel romantyzmu w literaturze angielskiej publikuje swe głośne Nowele. 1898 · Wynalezienie radiotelegrafu (włoski fizyk i konstruktor Guglielmo Marconi). · Malarz Paul Cezanne specjalizujący się w technice kubistycznej i impresjonistycznej ogłasza obraz Kąpiące się. · George Herbert Wells publikuje utwór Wojna światów. · Irlandzki dramaturg i prozaik George Bernard Shaw wydaje zbiór zatytułowany Sztuki przyjemne i nieprzyjemne. 1899 · Lew Tołstoj publikuje powieść krytyczno-społeczną Zmartwychwstanie. 1900 · Joseph Conrad ogłasza powieść Lord Jim. · Dwudziestopięcioletni niemiecki prozaik i eseista Tomasz Mann publikuje Buddenbrooków – sagę o świetności i upadku możnego mieszczańskiego rodu.