Zbrodnia i kara

Fiodor Dostojewski tworzył Zbrodnię i karę (oryg. Priestuplienije i nakazanije) w latach 1865–1866. Początkowy zarys fabuły z 1865 roku nosił tytuł Pijaniutcy. Pisarz planował początkowo stworzyć tekst skupiony wyłącznie na problemie alkoholizmu i degradacji społecznej. Z czasem przekształcił ten pomysł w wątek rodziny Marmieładowów i połączył go z historią zbuntowanego studenta planującego morderstwo.

Powieść reprezentuje nurt dziewiętnastowiecznego realizmuRealizm Kierunek literacki dążący do wiernego, obiektywnego odtwarzania rzeczywistości, oparty na szczegółowej obserwacji psychologicznej i społecznej.. Jej przesłanie i warstwa ideologiczna wykraczają jednak poza ramy epoki pozytywizmu. Autor skupił się na mrocznych zakamarkach ludzkiej psychiki, nadając dziełu wymiar uniwersalny.

Publikacja i polskie przekłady

Gotowy tekst ukazywał się w odcinkach na łamach czasopisma Russkij WiestnikRusskij Wiestnik Wpływowy rosyjski miesięcznik literacko-polityczny, w którym swoje najważniejsze powieści publikowali m.in. Tołstoj, Turgieniew i Dostojewski. przez cały 1866 rok. Pierwsze rosyjskie wydanie książkowe trafiło do rąk czytelników w 1867 roku, tuż po zakończeniu publikacji prasowej.

Polscy odbiorcy musieli poczekać na pełny przekład ponad dwadzieścia lat. Pierwsze polskojęzyczne wydanie w tłumaczeniu Bolesława Londyńskiego ukazało się w 1887 roku.

Bibliografia

• L. Grossman, Dostojewski, przeł. Seweryn Pollak, Czytelnik, Warszawa 1968.
• B. Urbankowski, Dostojewski – dramat humanizmów, Warszawa 1978.
• Z. Makowiecki, Słownik postaci literackich, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2000.
• Encyklopedia literatury światowej, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005.
• Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.