Kultura starożytnej Grecji
Podwaliny starożytnej Grecji ukształtowały się na długo przed powstaniem Aten i Sparty, opierając się na dziedzictwie dwóch wielkich ośrodków: Krety i Myken. Kultura minojska przyniosła monumentalne pałace i nierozszyfrowane do dziś pismo, podczas gdy surowsza cywilizacja mykeńska dała początek greckiemu panteonowi bóstw. Te dwie wczesne tradycje, określane łącznie mianem kultury egejskiej, stanowią fundament całego europejskiego antyku.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Kultura minojska (kreteńska)
Historia Krety dzieli się na dziewięć okresów, które historycy grupują w trzy główne epoki. Nazwa całej kultury pochodzi od mitycznego władcy wyspy – króla Minosa.
- 3000–2000 p.n.e.Okres wczesnominojski
Początki osadnictwa i intensywny rozwój rzemiosła na Krecie.
- 2000–1600 p.n.e.Okres średniominojski
Budowa pierwszych wielkich pałaców, rozwój handlu morskiego.
- 1600–1200 p.n.e.Okres późnominojski
Szczyt potęgi, a następnie upadek cywilizacji po inwazji z zewnątrz.
Kreteńczycy wznosili gigantyczne pałace pozbawione murów obronnych. Najsłynniejszy z nich znajdował się w Knossos i przeszedł do legendy jako mityczny labirynt. Inne ważne ośrodki to Fajtos i Malia. Budowle te pełniły funkcje administracyjne, gospodarcze, a być może także religijne. Mieszkańcy wyspy posługiwali się początkowo hieroglifami, a następnie stworzyli pismo linearne A, którego badaczom do dziś nie udało się odczytać.
Słynęła z doskonałego rzemiosła i malarstwa freskowegoTechnika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku, popularna w pałacach kreteńskich., przedstawiającego m.in. sceny z bykami i motywy morskie.
Kreta dała Grekom wiele znanych postaci mitycznych, takich jak król Minos, Ariadna czy porwana przez Zeusa Europa.
Świetność Krety trwała do XVI wieku p.n.e. W kolejnym stuleciu pojawiły się oznaki kryzysu. Około 1450 roku p.n.e. pałac w Knossos został zburzony i odbudowany w znacznie skromniejszej formie. Ostateczny cios kulturze kreteńskiej zadali w 1200 roku p.n.e. DorowieJedno z głównych plemion greckich, którego inwazja z północy przyczyniła się do upadku dawnych kultur egejskich., podbijając większość wyspy.
Kultura mykeńska
Ośrodek w Mykenach na Półwyspie Argolidzkim rozwijał się w latach 1600–1200 p.n.e. Wiedzę o tej cywilizacji zawdzięczamy niemieckiemu archeologowi Heinrichowi Schliemannowi, który w 1876 roku odkrył tam szczątki potężnego zamku obronnego. W przeciwieństwie do otwartych pałaców kreteńskich, budowle mykeńskie miały charakter militarny. Do twierdzy prowadziła słynna Brama Lwic, a w pobliżu znajdowały się monumentalne grobowce.
Odkryty przez Schliemanna Skarbiec Atreusa, nazywany potocznie Grobem Agamemnona, ma ogromne znaczenie dla polskiej literatury. To właśnie zwiedzanie tej budowli zainspirowało Juliusza Słowackiego do napisania wiersza „Grób Agamemnona”, w którym poeta surowo rozlicza się z wadami polskiej szlachty i upadkiem powstania listopadowego.
Sztuka mykeńska była znacznie surowsza od kreteńskiej. Mykeńczycy posługiwali się pismem linearnym BNajstarsze odczytane pismo greckie, używane głównie do prowadzenia rejestrów gospodarczych i wojskowych.. To właśnie na glinianych tabliczkach zapisanych tym pismem odnaleziono najstarsze wzmianki o bogach, którzy później weszli w skład klasycznego panteonu greckiego. Wymieniono tam m.in. Zeusa, Herę, Posejdona, Demeter oraz Erynie.