Bohaterowie
Zestawienie postaci dramatu Williama Szekspira ukazuje skomplikowaną sieć dworskich intryg, w której lojalność nieustannie ściera się ze zdradą. Główny bohater mierzy się z ciężarem pomszczenia ojca, podczas gdy otaczający go dworzanie realizują własne, często tragiczne w skutkach cele. Analiza poszczególnych sylwetek pozwala zrozumieć psychologiczne motywacje, które doprowadziły do upadku duńskiej rodziny królewskiej.
Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek
Czas czytania: 8 min
Hamlet
Tytułowy bohater to duński królewicz, którego świat nagle lega w gruzach. Jego stryj zamordował króla-ojca, przejął władzę w państwie i błyskawicznie poślubił matkę chłopaka, Gertrudę. Hamlet dowiaduje się o zbrodni od ducha zmarłego władcy. Zjawa żąda zemsty. Od tego momentu królewicz rozpoczyna dramatyczne poszukiwanie prawdy, próbując udowodnić winę stryja.
Hamlet jest postacią wybitnie wrażliwą i refleksyjną. Doskonale rozumie, że musi wymierzyć sprawiedliwość, ale wewnętrzne rozterki nieustannie opóźniają jego działanie. Zamiast od razu zabić Klaudiusza, analizuje każdy krok. Aby uśpić czujność wrogów, zaczyna udawać obłędStan zaburzeń psychicznych; w dramacie szekspirowskim często stanowi maskę ułatwiającą bohaterowi działanie.. Jego porywczość, nagłe zmiany nastroju i niezrozumiałe dla dworzan wypowiedzi stają się idealnym kamuflażem.
Królewicz czuje głęboki żal do matki. Zarzuca jej zdradę pamięci ojca i zbyt szybkie zamążpójście. Aby ostatecznie potwierdzić winę stryja, Hamlet organizuje przedstawienie teatralne odtwarzające scenę bratobójstwaZbrodnia polegająca na zabiciu własnego brata, w literaturze często nawiązująca do biblijnej historii Kaina i Abla.. Reakcja Klaudiusza zdradza wszystko. Sytuacja komplikuje się, gdy Hamlet przypadkowo zabija Poloniusza. Zostaje wysłany do Anglii na pewną śmierć, ale udaje mu się zawrócić. Po powrocie dowiaduje się o samobójstwie ukochanej Ofelii. Ginie w zaaranżowanym przez stryja pojedynku z Laertesem, tuż po tym, jak sam zadaje śmiertelny cios mordercy swojego ojca.
Ofelia
Młodziutka córka szambelanaWysoki urzędnik dworski dbający o bezpieczeństwo władcy i zarządzający jego pokojami. Poloniusza i siostra Laertesa. Jest niewinna, piękna i szczerze zakochana w Hamlecie. Odwzajemnia jego uczucie, ale brakuje jej asertywności. Ślepo słucha rad ojca i brata, którzy każą jej uważać na męskie zaloty i chronić własną cnotę. W swojej dziewczęcej naiwności oddaje ojcu miłosne listy od królewicza, a ten natychmiast donosi o wszystkim królowi.
Ofelia to postać głęboko tragiczna, rozdarta między posłuszeństwem wobec rodziny a miłością. Pod naciskiem ojca zrywa kontakt z Hamletem. Zostaje wmanipulowana w dworską intrygę – zgadza się na spotkanie z ukochanym, podczas gdy Klaudiusz i Poloniusz podsłuchują ich zza kotary. Hamlet, przeczuwając podstęp, brutalnie ją odtrąca, kierując w jej stronę ostre aluzje erotyczneUkryte, nie wprost wyrażone odniesienia do sfery seksualnej, często ukryte w grze słów..
Dziewczyna nie rozumie gry Hamleta. Jest święcie przekonana, że królewicz naprawdę stracił zmysły, i obwinia za to samą siebie. Prawdziwy dramat następuje po śmierci Poloniusza. Wrażliwa psychika Ofelii nie wytrzymuje – bohaterka popada w autentyczny obłęd. Błąka się po zamku, śpiewa niepokojące piosenki i rozdaje dworzanom kwiaty.
Fałszywy to sługa, który uwiódł córkę swego pana.
Jej życie kończy się w rzece pod zamkiem. Z relacji królowej wynika, że Ofelia wpadła do wody i nie próbowała się ratować. Spokojnie, ze śpiewem na ustach, poszła na dno. Grabarze przygotowujący jej mogiłę wprost sugerują, że popełniła samobójstwo, a chrześcijański pochówek zawdzięcza wyłącznie swojemu wysokiemu urodzeniu.
Kwiaty, które obłąkana Ofelia rozdaje dworzanom, mają głęboką symbolikę. Rozmaryn oznacza pamięć, bratki – myśli, koper i orliki – pochlebstwo i niewierność, a ruty – żal i skruchę. Dziewczyna podświadomie dopasowuje rośliny do grzechów poszczególnych postaci.
Klaudiusz
Stryj Hamleta i obecny król Danii. Zdobył tron dzięki morderstwu brata i szybkiemu ślubowi z wdową po nim. To polityk do szpiku kości – przebiegły, dyplomatyczny i bezwzględny. Uosabia makiawelizmPostawa polityczna zakładająca, że cel uświęca środki, dopuszczająca zdradę i podstęp w walce o władzę.. Szybko orientuje się, że bratanek stanowi dla niego śmiertelne zagrożenie.
Klaudiusz jest mistrzem stwarzania pozorów. Wobec Hamleta udaje troskliwego ojczyma, a za jego plecami knuje intrygi. Chętnie korzysta z usług szpiegów i donosicieli. Przekonuje Gertrudę, że jej syn zwariował i musi wyjechać do Anglii (gdzie wydał już tajny wyrok śmierci na królewicza). Choć w jednej z intymnych scen modlitwy widzimy, że dręczą go wyrzuty sumienia, nie zamierza zrezygnować ze zdobytej władzy. Ostatecznie manipuluje Laertesem, namawiając go do walki zatrutym floretemLekka broń biała używana do pchnięć, popularna w pojedynkach szermierczych.. Ginie z rąk Hamleta, gdy jego własny plan obraca się przeciwko niemu.
Horacy
Najbliższy przyjaciel Hamleta ze studiów w Wittenberdze. Jest jedyną osobą na duńskim dworze, której królewicz w pełni ufa. Horacy wyróżnia się spokojem, racjonalnością i wiernością. Nie bierze udziału w dworskich spiskach. Reprezentuje stoicyzmPostawa życiowa polegająca na zachowaniu spokoju i równowagi duchowej niezależnie od okoliczności. – jego wypowiedzi są zawsze krótkie, rzeczowe i trzeźwe.
Dla Hamleta jest idealnym powiernikiemZaufana osoba, której powierza się najskrytsze tajemnice i myśli.. Tylko z nim główny bohater rozmawia szczerze, odrzucając maskę szaleńca. W finale tragedii, widząc śmierć przyjaciela, Horacy chce popełnić samobójstwo na wzór starożytnych Rzymian. Hamlet powstrzymuje go resztką sił, nakazując mu przeżyć, by mógł opowiedzieć światu prawdziwą historię duńskiego dworu.
Poloniusz
Główny doradca króla, ojciec Laertesa i Ofelii. To człowiek napuszony, gadatliwy i przesadnie dbający o formę. Jego retorykaSztuka pięknego, przekonującego mówienia; u Poloniusza przeradza się w pustą formę pozbawioną treści. jest tak ozdobna i pozbawiona treści, że irytuje nawet samą królową. Hamlet uwielbia obnażać jego głupotę poprzez ostre potyczki słowne.
Poloniusz to urodzony szpieg. Podsłuchiwanie i donoszenie uważa za najlepszą metodę rozwiązywania problemów. Kontroluje własne dzieci – czyta prywatne listy Ofelii, a za Laertesem wysyła do Francji szpiega, by ten rozsiewał plotki i badał moralność syna. Jego nadgorliwość i służalczość wprowadzają do dramatu komizm postaciRodzaj komizmu wynikający z przerysowanych cech charakteru lub zachowania bohatera.. Ginie absurdalnie – przebity mieczem przez Hamleta, gdy podsłuchuje rozmowę królewicza z matką zza arrasu.
Laertes
Syn Poloniusza, młody i porywczy szlachcic. Większość czasu spędza we Francji, do Danii przybywa jedynie na ważne uroczystości. Słynie z odwagi i doskonałych umiejętności szermierczych. Bardzo troszczy się o siostrę, ostrzegając ją przed zgubnymi skutkami romansu z następcą tronu.
Gdy dowiaduje się o morderstwie ojca, natychmiast wraca do kraju. Wpada w furię, podburza tłum i wdziera się do zamku. Realizuje klasyczny motyw zemstyJeden z głównych motorów napędowych akcji w tragediach renesansowych, wymuszający na bohaterze krwawy odwet. – działa szybko i bezrefleksyjnie, co stanowi całkowite przeciwieństwo postawy Hamleta. Zaślepiony gniewem, daje się łatwo zmanipulować Klaudiuszowi. Zgadza się na nieuczciwy pojedynek z użyciem zatrutej broni. Przed śmiercią uświadamia sobie błąd, wybacza Hamletowi i demaskuje zdradę króla.
Laertes i Fortynbras to w literaturze tzw. postacie kontrastowe (folie) dla Hamleta. Wszyscy trzej stracili ojców i pragną zemsty. Jednak podczas gdy Hamlet nieustannie zwleka i filozofuje, Laertes i Fortynbras natychmiast przechodzą do czynów.
Rosencrantz i Guildenstern
Dawni koledzy uniwersyteccy Hamleta. Przybywają na dwór na wyraźne wezwanie Klaudiusza, by szpiegować przyjaciela i odkryć przyczynę jego szaleństwa. Cechuje ich całkowita dwulicowośćNieszczerość i obłuda; prezentowanie innej postawy w zależności od sytuacji i rozmówcy.. Ślepo wykonują rozkazy władcy, nie rozumiejąc przy tym błyskotliwych aluzji Hamleta. Królewicz szybko demaskuje ich zdradę, porównując siebie do fletu, na którym ci nieudolni muzycy próbują zagrać.
Duch ojca (Stary Hamlet)
Zamordowany król Danii. Został otruty przez brata, który wlał mu truciznę do ucha podczas snu w ogrodzie. Ponieważ zmarł bez rozgrzeszenia, jego dusza cierpi męki. Jako zjawaDuch zmarłej osoby; w teatrze elżbietańskim częsty element wprowadzający grozę i napędzający akcję. nawiedza mury zamku w Elsynorze. Ukazuje się strażnikom, ale rozmawia wyłącznie z synem. Żąda od Hamleta krwawej zemsty na Klaudiuszu, jednocześnie zakazując mu krzywdzenia matki – jej osąd pozostawia Bogu.
Gertruda
Matka Hamleta i królowa Danii. Kobieta słaba, bierna i łatwowierna. Szybko po śmierci męża poślubia jego brata, co w oczach Hamleta ociera się o kazirodztwoStosunki seksualne między bliskimi krewnymi; w epoce Szekspira małżeństwo z wdową po bracie uznawano za grzech.. Szekspir nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy Gertruda wiedziała o morderstwie pierwszego męża. W szczerych rozmowach z synem obwinia się jedynie za zbyt pośpieszny ślub. Nie potrafi zrozumieć rozterek Hamleta. Ginie tragicznie, wypijając zatrute wino, które Klaudiusz przygotował dla jej syna.
Fortynbras
Młody książę Norwegii. Jego ojciec zginął w uczciwym pojedynku ze Starym Hamletem, przez co Norwegia straciła część terytoriów. Fortynbras pragnie odzyskać ziemie zbrojnie, ale powstrzymuje go stryj, który układa się z duńskim dworem. Młody książę kieruje się honorem i racją stanuNadrzędny interes państwa, któremu powinny być podporządkowane inne cele i normy.. Pojawia się w Elsynorze w finale dramatu, tuż po śmierci całej rodziny królewskiej. Przejmuje władzę w Danii, obiecując przywrócenie porządku i oddając hołd zmarłemu Hamletowi.