Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Częściej niż do Comte`a nawiązywano do Johna Stuarta Milla – empirysty, uważającego, że źródłem wiedzy jest doświadczenie. Był przekonany, że dobre jest to, co jest pożyteczne. Bronił wolności jednostki, występował w obronie praw kobiet. Z filozofii przyrody odwoływano się do ewolucjonisty – Herberta Spencera. Jego teoria była indukcyjna – wnioski ogólne wyprowadzane były z nauk szczegółowych. Cechował ją także poznawczy minimalizm.

Z zasadniczych tendencji myśli zachodnioeuropejskiej polscy pozytywiści przejęli z pewnością postawę antyromantyczną i zwrot do tradycji oświecenia. Stosunek pozytywistów do minionej epoki był złożony, tak jak złożone były jego poszczególne grupy i etapy rozwoju. Generalnie pozytywizm trwał w świecie idei jako przejaw racjonalnego, antypozytywistycznego i antytradycjonalistycznego stosunku do rzeczywistości. Pozytywiści nie atakują całego romantyzmu, a bardziej jego części składowe – model poety niezaangażowanego w sprawy społeczne, niechęć do postępu cywilizacji, nadmierną uczuciowość i pesymizm. Opozycja “młodzi – starzy” również nie oddawała w pełni sporu międzyepokowego, ponieważ w łonie jednego pokolenia byli antagoniści i zwolennicy pozytywizmu. Pozytywiści nie mieli zaufania do żadnej poezji i najczęściej z dystansem odnosili się do epigonów minionej epoki. Realistyczne nastawienie filozofii pozytywistycznej odrzucało metafizykę i historiozofię romantyczną. (mesjanizm, poświęcenie). Świat idei absolutnych i świat ducha przestały być przedmiotem naukowego wywodu. Zerwaniem z romantyzmem było również przeniesienie zainteresowania z emigracji na kraj, z życia duchowego na życie materialne, ze sfery prywatnej w sferę publiczną.

W okresie pozytywizmu możemy mówić o dwóch ideologiach – konserwatywnej i pozytywno-liberalnej. Wśród pierwszych najbardziej charakterystyczną grupę stanowili zgromadzeni wokół krakowskiego “Przeglądu Polskiego” stańczycy. Obok programowych artykułów ukazywała się seria pamfletów politycznych, krytykująca polskie życie polityczne – „Teka Stańczyka”. Konserwatyści jasno określali negatywną część swych poglądów: odrzucili idee niepodległościowe i krytykowali konspiracyjne działania. Według Józefa Szujskiego pragnęli konserwować „siebie samych, nasz kapitał materialny i moralny, naszą przyszłość w ludzie, aby stał się narodem, naszą przeszłość, aby iść wedle słów praw jej i upomnień, i znowu nasz rozum, aby go wykształcić nauką (…), naszą wolę, aby jej nie puszczać na fale fatalizmu (…)”. Z kolei młodzi konserwatyści warszawscy, skupili się wokół wydawanej przez Mścisława Godlewskiego od 1876 roku “Niwy”. Warszawscy konserwatyści byli mniej krytyczni wobec przeszłości Polski, podkreślali związek między polskością a katolicyzmem, przyszłość wiązali z klasą ziemiańską.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie „Pani Bovary”
2  Sztuka polskiego i światowego pozytywizmu
3  Spór „młodych” i „starych”



Streszczenia książek
Tagi: