Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Z kolei warszawskich pozytywistów (Adam Wiślicki, Antoni Gustaw Bem, Walery Przyborowski, Piotr Chmielowski, Aleksander Świętochowski, Bolesław Prus, Józef Kotarbiński i Julian Ochorowicz) łączyło zazwyczaj pochodzenie z prowincji i fakt studiowania w warszawskiej Szkole Głównej. Ich głównym organem prasowym został „Przegląd Tygodniowy” założony w 1866 roku przez Wiślickiego. W skutek przemian społecznych i uwłaszczenia klasa inteligencji nie rozwijała się. Dostęp do urzędów został ograniczony. W takiej sytuacji pozytywiści sformowali swoje postulaty. Przede wszystkim krytycznie objaśniali obecne stanowisko społeczeństwa polskiego. Niewola według nich stwarzała okazję by zająć się cywilizacyjnymi i mentalnymi czynnikami społecznego rozwoju. Świętochowski pisał o potrzebie bezwarunkowego włączenia się w życie publiczne, a odrzuceniu “grobów” i “bluszczu oplatającego zwaliska i trumny”. Postulowano o pracę oświatowa na wsi, zajęcie się wioskową inteligencją oraz emancypację kobiet, jako istotnego czynnika samoedukacji społeczeństwa.

Manifest Świętochowskiego „My i wy” z 1871 roku był tak naprawdę sztubackim wyzwaniem. Świętochowski podkreślił różnice pokoleniowe będące przeszkodą w wyznawaniu tych samych racji. Posługiwał się górnolotnym, ogólnikowym stylem, nie szczędząc swych ideowych antagonistów:
„My jesteśmy młodzi, nieliczni, nie rządzący się widokami materialnych korzyści, uwolnieni z obowiązku hołdowania pewnym stosunkom i znajomościom, wypowiadamy swoje przekonania otwarcie, nie lękamy się sądu i kontroli, pragniemy ją rozciągnąć na wszystkich, pragniemy pracy i nauki w społeczeństwie, pragniemy wywołać siły nowe, zużytkować istniejące, skierować uwagę przed, a nie poza siebie – oto nasze wady. Wy jesteście starzy, liczni, krępowani między sobą tysiącem niewidzialnych nici, skradacie się ze swoimi zasadami nieśmiało, żądacie w literaturze spokoju, nieruchomości, każecie wszystkim patrzyć w przeszłość, szanować nawet jej błędy, chcecie, ażeby was, tak jak senatorów rzymskich, była zawsze jedna tylko liczba, ażeby was nikt nie sądził, nikt o nic nie upominał – oto wasza zasługa. Czy idąc tak odmiennymi drogami, możemy się spotkać kiedykolwiek i uszanować wzajemnie swoje cele? Nigdy! Wiemy to – między naszymi obozami popalone mosty, pozrywane groble”.
Ponadto autor manifestu postulował „zerwanie z kurczowym trzymaniem się przeżytków szlachetczyzny, tradycyjnego sposobu życia i gospodarowania” (T. Bujnicki, Pozytywizm, s. 62), a także skupienie się na racjonalizmie, materializmie, propagowanie idei Darwina, Colta, Milla czy Spencera. Dyskusję literacką na temat pozytywizmu rozpoczęła w 1866 roku Eliza Orzeszkowa w artykule „Kilka uwag nad powieścią”, pisząc o prymacie powieści tendencyjnej nad innymi odmianami tego gatunku.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Placówka - streszczenie
2  Gatunki literackie w pozytywizmie
3  Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela - opracowanie



Streszczenia książek
Tagi: