Motyw buntu przeciwko konwenansom

Motyw w skrócie

Bunt przeciwko konwenansom w powieści Goethego nie przypomina głośnej rewolucji na barykadach. To ciche, ale nieustanne uderzanie głową w mur społecznych oczekiwań. Werter, wykształcony mieszczanin o artystycznej duszy, trafia do świata rządzonego przez prawo urodzenia i perfekcyjną grę pozorów. Odrzuca ten porządek. Wierzy w autentyczność, szczerość uczuć i bezpośredni kontakt z naturą.

Napięcie między wewnętrzną prawdą bohatera a zewnętrzną fasadą napędza cały dramat. WilhelmPrzyjaciel Wertera i adresat jego listów, pełniący w powieści funkcję powiernika. pełni tu rolę niemego lustra. Werter spowiada się przed nim z kolejnych rozczarowań. Dzięki formie epistolarnejGatunek literacki, w którym narracja prowadzona jest w postaci listów. czytelnik obserwuje ten sprzeciw od środka. To gorączkowy zapis myśli człowieka, który nie potrafi dopasować się do otoczenia.

Jak motyw się przejawia?

Wyrzucenie z salonu hrabiego von C.

Werter pracuje jako sekretarz przy ambasadorze. Pewnego dnia zostaje zaproszony na kolację do hrabiego von C. Towarzystwo składa się wyłącznie z arystokracjiNajwyższa warstwa społeczna, czerpiąca przywileje z racji urodzenia i posiadanego majątku ziemskiego.. Kiedy goście zaczynają przybywać, chłód spojrzeń i zdumienie obecnością mieszczanina mówią same za siebie. Skonfundowany gospodarz dyskretnie prosi bohatera o opuszczenie przyjęcia.

Nazajutrz cała okolica huczy od plotek. Werter nie wybucha gniewem. Pisze z gorzką ironią, że szlachta traktuje reguły towarzyskie jak nienaruszalną granicę natury. Zrozumienie tego mechanizmu nie przynosi mu jednak żadnej ulgi.

Sielanka w Wahlheim i krytyka filistrów

Przed eskalacją dramatu bohater odnajduje spokój w małej wiosce Wahlheim. Obserwuje wiejskie życie z czułością malarza. Zachwyca się prostotą chłopek, bawi z dziećmi i rozmawia z parobkami. Zdecydowanie woli ich towarzystwo od przebywania w salonach.

Lokalne środowisko mieszczańskie określa mianem filistrówCzłowiek ograniczony, bez wyższych aspiracji duchowych, skupiony wyłącznie na dobrach materialnych i konwenansach.. Kiedy opisuje obiad u miejscowych notabli, bezlitośnie kpi z ich rozmów o awansach i małżeństwach „odpowiednich stanowi”. Dla tych ludzi świat dzieli się na zachowania stosowne i niestosowne. Werter nie mieści się w tej ciasnej siatce pojęć.

Uczucie wbrew porządkowi małżeńskiemu

Albert uosabia wszystko, czym główny bohater gardzi. Jest spokojny, pracowity i doskonale osadzony w społecznych strukturach. Związek Lotty z tym mężczyzną gwarantuje stabilność i jest powszechnie akceptowany.

Werter kocha kobietę wbrew zdrowemu rozsądkowi. Odwiedza dom małżonków, widzi Lottę przy codziennych obowiązkach i nie potrafi zrezygnować ze swoich pragnień. Społeczeństwo wymaga w takiej sytuacji wycofania się i znalezienia kogoś wolnego. Trwanie w tym układzie to jawne nieposłuszeństwo wobec obyczajów.

Funkcja motywu

Sprzeciw bohatera nie przynosi żadnej zmiany. Świat trwa w najlepsze. Sztywne podziały klasowe pozostają nienaruszone, a zakazane uczucie nie kruszy fundamentów instytucji małżeństwa. Goethe stawia brutalną diagnozę: konwenanse tworzą pancerz, o który jednostka może się jedynie rozbić.

Motyw ten demaskuje oświeceniowyEpoka literacka i kulturowa XVIII wieku, kładąca nacisk na potęgę rozumu, naukę i edukację. optymizm. Ówczesna epoka głosiła, że wiedza i talent gwarantują szacunek. Werter czyta HomeraStarożytny grecki epik. Jego dzieła były dla Wertera symbolem pierwotnej, nieskażonej cywilizacją natury., maluje i filozofuje. To jednak nie wystarcza w systemie nagradzającym wyłącznie pochodzenie.

Samobójstwo stanowi ostateczną odmowę kompromisu. Życie w tym świecie wymagałoby założenia maski salonowej uprzejmości lub całkowitego wycofania. Żadna z tych dróg nie wchodziła w grę. Śmierć staje się jedyną formą buntu, której społeczeństwo nie potrafi zneutralizować.