Czy Werter to ofiara własnej wrażliwości, czy egoista niszczący życie innych? Rozprawka
Spis treści
Temat i teza
Temat: Czy Werter to ofiara własnej wrażliwości, czy egoista niszczący życie innych?
Teza: Werter jest przede wszystkim egoistą, a jego hiperwrażliwość służy jako usprawiedliwienie dla działań krzywdzących Lottę i Alberta. Choć bohater cierpi autentycznie, jego całkowite skupienie na własnych emocjach sprawia, że w imię miłości narusza granice innych, ostatecznie obarczając ich winą za swoją śmierć.
Wydane w 1774 roku Cierpienia młodego Wertera wywołały w Europie falę naśladownictwa, nierzadko kończącą się tragicznie. Główny bohater powieści uosabia sentymentalnyPrąd literacki z końca XVIII wieku, stawiający w centrum uczucia, naturę i indywidualizm bohatera. ideał człowieka czującego głębiej, zdolnego do skrajnych uniesień pod wpływem sztuki i natury. Taka kreacja postaci prowokuje do oceny moralnej jego czynów. Analiza zachowania Wertera wobec Lotty i Alberta pokazuje, że jego rzekome uwięzienie we własnej wrażliwości to w rzeczywistości głęboki narcyzm. Bohater świadomie ignoruje potrzeby innych, traktując swoje cierpienie jako absolutny priorytet.
Podstawowym dowodem na egoistyczną postawę Wertera jest jego stosunek do relacji Lotty i Alberta. Młodzieniec od samego początku wie o zaręczynach ukochanej. Mimo to celowo buduje z nią coraz bardziej intymną więź. W listach do swojego przyjaciela, WilhelmaAdresat większości listów Wertera, pełni w powieści rolę powiernika i głosu rozsądku., tłumaczy swoje postępowanie potęgą uczucia, które rzekomo wymyka się wszelkim konwencjom. Werter nie zastanawia się nad komfortem psychicznym Lotty. Zakłada po prostu, że jego ból daje mu prawo do ingerowania w cudzy związek. Taka postawa obnaża całkowitą niezdolność do empatii i przyjęcia perspektywy drugiego człowieka.
Obrońcy bohatera mogliby argumentować, że Werter jest bezwolną ofiarą własnego temperamentu, a intensywność jego przeżyć wyklucza racjonalne działanie. Epoka gloryfikowała przecież hiperwrażliwośćSkrajna, wyolbrzymiona reakcja emocjonalna na bodźce zewnętrzne, typowa dla bohaterów preromantycznych., traktując ją jako dowód wyższości duchowej. Ta linia obrony upada jednak w zderzeniu z konkretnymi, przemyślanymi decyzjami bohatera. Werter wraca do WahlheimuFikcyjna miejscowość (wzorowana na Garbenheim), w której Werter poznaje Lottę i spędza najszczęśliwsze chwile., choć doskonale wie, że powinien ostatecznie zerwać kontakt z małżeństwem. Prosi Alberta o pożyczenie pistoletów pod pretekstem podróży. To nie jest nagły impuls rozpaczy. To zaplanowana manipulacja.
Goethe w dużej mierze oparł postać Wertera na własnych doświadczeniach – jego nieszczęśliwej miłości do Charlotte Buff, która była już zaręczona z Johannem Christianem Kestnerem. W przeciwieństwie do swojego bohatera, pisarz potrafił jednak wycofać się z tego trójkąta i przepracować emocje poprzez literaturę.
Najbardziej destrukcyjny wpływ Wertera na otoczenie ujawnia się podczas jego ostatniego spotkania z Lottą. Młodzieniec czyta jej fragmenty Pieśni OsjanaMistyfikacyjny epos szkocki autorstwa Jamesa Macphersona, pełen mrocznego, melancholijnego nastroju., celowo dobierając teksty o śmierci i rozstaniu, aby wywołać u niej skrajne emocje. Następnie całuje ją wbrew jej wyraźnej woli. Kobieta jest przerażona i żąda, by opuścił dom. Werter odchodzi, ale swój ostateczny akt konstruuje tak, by maksymalnie obciążyć ukochaną i jej męża. Strzela do siebie z broni pożyczonej od Alberta. W ten sposób na zawsze wiąże ich ze swoją śmiercią. Lotta zapada na ciężką chorobę, a jej mąż musi żyć z brzemieniem współwiny.
Wrażliwość Wertera – jego zachwyt nad naturą, ból egzystencjalny i poczucie obcości w świecie sztywnych konwencji społecznych – jest autentyczna. Nie stanowi ona jednak alibi dla wyrządzanych krzywd. Bohater niszczy spokój Lotty, destabilizuje jej małżeństwo i swoim samobójstwem zrzuca na niewinnych ludzi ciężar odpowiedzialności. Goethe wykreował postać tragiczną, która zmusza czytelnika do refleksji nad cienką granicą między głębią uczuć a toksycznym narcyzmem. Werter tę granicę przekracza, udowadniając, że miłość pozbawiona szacunku dla drugiego człowieka staje się siłą wyłącznie niszczącą.
Komentarz
Powyższa rozprawka to świetny przykład pracy maturalnej, która unika streszczania lektury na rzecz wnikliwej analizy problemu. Egzaminator doceni jasne postawienie tezy już we wstępie oraz konsekwentne jej udowadnianie w kolejnych akapitach. Tekst sprawnie wykorzystuje konkretne sceny z powieści (powrót do Wahlheimu, lektura Osjana, pożyczenie pistoletów) jako dowody w argumentacji. Mocnym punktem jest wprowadzenie kontrargumentu związanego z założeniami sentymentalizmu i skuteczne jego obalenie. Całość cechuje się dojrzałym słownictwem i logiczną kompozycją, co gwarantuje wysoką punktację w kryteriach merytorycznych i strukturalnych.