Dżuma - bohaterowie

Doktor Bernard Rieux

Bernard Rieux to główny bohater i zarazem narrator powieści. Swoją tożsamość jako kronikarza wydarzeń ujawnia dopiero na ostatnich stronach książki. Jest lekarzem pracującym w Oranie. Jako pierwszy rozpoznaje zagrożenie epidemiczne i podejmuje walkę z dżumą, zanim władze w ogóle zdecydują się ogłosić alarm.

Rieux nie wierzy w Boga. Nie szuka metafizycznych uzasadnień cierpienia. Jego motywacją jest zwykła, codzienna powinność wobec chorych. Żona lekarza wyjechała do sanatorium tuż przed wybuchem epidemii. Umiera w trakcie trwania kwarantanny, odcięta od męża. Rieux znosi tę stratę w milczeniu. Nie pozwala sobie na publiczne okazywanie bólu. Jego postawa to laicki humanizmPostawa etyczna oparta na szacunku do człowieka i niesieniu pomocy, niewynikająca z nakazów religijnych. w najczystszej postaci. Pomaga, bo uważa, że trzeba pomagać. Nie oczekuje nagrody ani uznania.

Z Tarrou łączy go głęboka przyjaźń oparta na wzajemnym szacunku i wspólnym działaniu. Rieux nie jest herosem bez skazy. Bywa zmęczony, zrezygnowany, bliski rozpaczy. Nigdy jednak nie porzuca pracy. Jako narrator celowo usuwa siebie z centrum opowieści. Zależy mu na tym, by historia epidemii była świadectwem zbiorowym, a nie jednostkowym. Reprezentuje Camusowski ideał buntuW filozofii Camusa to niezgoda na zło, cierpienie i absurd świata, wyrażająca się w aktywnym działaniu.: świadomego, pozbawionego złudzeń, ale konsekwentnego.

Jean Tarrou

Jean Tarrou to przybysz z zewnątrz. Znalazł się w Oranie jeszcze przed wybuchem epidemii i pozostał w mieście po zamknięciu bram. Prowadzi szczegółowe notatki obserwatora. Rejestruje zachowania mieszkańców, drobne gesty i absurdalne sytuacje. Tworzy w ten sposób drugi, równoległy głos narracyjny powieści. Z własnej woli organizuje ochotnicze oddziały sanitarneOchotnicze grupy mieszkańców Oranu pomagające w izolacji chorych i utrzymaniu porządku podczas epidemii.. Angażuje się w walkę z dżumą bez żadnego formalnego zobowiązania.

Jego wewnętrzna historia jest dramatyczna. Jako młody człowiek odkrył, że jego ojciec – prokurator – wnosił o wyroki śmierci. Od tamtej pory Tarrou nosi w sobie obsesję winy. Uważa, że każdy człowiek nosi w sobie zarazę, czyli zdolność do wyrządzania zła. Jedynym sposobem na uczciwe życie jest dla niego nieustanna czujność wobec samego siebie.

Przyjaźń z Rieux to jeden z najważniejszych związków w powieści. Obaj mężczyźni rozumieją się bez zbędnych słów. Tarrou jako jedyny z głównych bohaterów umiera na dżumę. Odchodzi tuż przed końcem epidemii, w chwili gdy wydaje się, że jest już bezpieczny. Jego śmierć nadaje całej powieści szczególnie gorzki odcień.

Raymond Rambert

Raymond Rambert to paryski dziennikarz. Przyjechał do Oranu na krótkie zlecenie i utknął w mieście po zamknięciu granic. W przeciwieństwie do pozostałych bohaterów nie jest z Oranem w żaden sposób związany. Jego ukochana czeka na niego w Paryżu. Ucieczka staje się dla niego sprawą emocjonalnego przetrwania.

Przez długi czas robi wszystko, żeby opuścić miasto. Zabiega o przepustkę u władz, nawiązuje kontakt z przemytnikami, planuje nielegalny wyjazd. Jego postawa jest początkowo wyrazem skrajnego indywidualizmuPostawa stawiająca dobro, wolność i interesy jednostki ponad celami zbiorowości.. Twierdzi, że nie ma obowiązku umierać za cudzą sprawę.

Kiedy jednak ucieczka staje się wreszcie możliwa, Rambert rezygnuje z niej. Zostaje w Oranie i dołącza do formacji sanitarnych. Ta przemiana nie wynika z nagłego altruizmu. Dziennikarz po prostu rozumie, że nie można oddzielić swojego szczęścia od losu innych. Pod koniec epidemii wraca do ukochanej. Oboje wiedzą już jednak, że doświadczenie zarazy bezpowrotnie ich odmieniło.

Ojciec Paneloux

Ojciec Paneloux to jezuitaCzłonek zakonu katolickiego znanego z rygorystycznego wykształcenia teologicznego i działalności kaznodziejskiej. i jeden z najbardziej wpływowych kaznodziejów w Oranie. Na początku epidemii wygłasza płomienne kazanie. Tłumaczy w nim zarazę jako karę boską za grzechy mieszkańców. Jego retoryka jest twarda, triumfalistyczna i pełna teologicznej pewności siebie.

Punktem zwrotnym w jego postawie staje się śmierć małego syna sędziego Othona. Widok cierpiącego, niewinnego dziecka podważa jego dotychczasowy schemat interpretacyjny. Drugie kazanie Paneloux brzmi zupełnie inaczej. Ksiądz rezygnuje z formy oskarżycielskiej. Przechodzi z zaimka „wy” na „my”. Mówi o cierpieniu jako tajemnicy, którą trzeba przyjąć bez zrozumienia.

Ostatecznie Paneloux zapada na chorobę przypominającą dżumę. Odmawia pomocy lekarskiej, traktując swój los jako akt wiary. Umiera w niejednoznacznych okolicznościach. Lekarz zapisuje w jego kartotece: „przypadek wątpliwy”. Ta śmierć to jedno z najbardziej sugestywnych ujęć kryzysu wiary w całej powieści.

Joseph Grand

Joseph Grand to drobny urzędnik miejski. Jest skromny, niedoceniany i żyje na skraju ubóstwa. Od lat pracuje nad pierwszym zdaniem powieści, którą chce napisać. Nie może przejść dalej, bo żadna wersja nie wydaje mu się wystarczająco doskonała. Ta obsesja perfekcji jest jednocześnie komiczna i wzruszająca.

W czasie epidemii Grand bez wahania angażuje się w pracę formacji sanitarnych. Prowadzi statystyki zachorowań i zgonów. Wykonuje najbardziej żmudną, biurokratyczną część walki z dżumą. Rieux uważa go za prawdziwego bohatera. Nie dlatego, że Grand dokonuje wielkich czynów, lecz właśnie dlatego, że jest zwyczajny i mimo to nie rezygnuje. Urzędnik zapada na dżumę, ale cudownie zdrowieje. Jego pierwszym gestem po przebudzeniu jest spalenie wszystkich wersji pierwszego zdania. Po tym oczyszczeniu zaczyna pisać od nowa.

Cottard

Cottard to rentierOsoba utrzymująca się z dochodów płynących od posiadanego kapitału, nieruchomości lub papierów wartościowych. ukrywający się przed wymiarem sprawiedliwości. Powodem jest bliżej nieokreślona zbrodnia z przeszłości. Na początku powieści próbuje się powiesić. Jest człowiekiem zaszczutym, żyjącym w ciągłym strachu.

Paradoksalnie epidemia przynosi mu ulgę. Kiedy wszyscy boją się tak samo jak on, czuje się wreszcie częścią wspólnoty. W czasie zarazy dorabia się na czarnym rynkuNielegalny obrót towarami deficytowymi, który rozkwita w Oranie po zamknięciu bram miasta.. Kwitnie towarzysko, jest uśmiechnięty i pełen energii. Gdy dżuma ustępuje i miasto wraca do normalności, Cottard załamuje się. Traci ochronę, którą dawał mu chaos. Kończy dramatycznie: strzela z okna do przypadkowych przechodniów i zostaje obezwładniony przez policję. Jest jedyną postacią w powieści, która czerpie korzyści z epidemii. Koniec zarazy oznacza dla niego osobistą katastrofę.

Castel

Castel to starszy lekarz i kolega Rieux. Jako pierwszy wypowiada na głos słowo „dżuma” i rozpoznaje powagę zagrożenia. Przez całą epidemię pracuje nad opracowaniem surowicyPreparat krwiopochodny zawierający przeciwciała, nad którym Castel pracuje w prymitywnych warunkach.. Korzysta z prymitywnych środków dostępnych w odciętym mieście.

Jego wysiłki przynoszą rezultaty dopiero pod koniec powieści, kiedy szczepionka zaczyna dawać pierwsze efekty. Castel reprezentuje postawę naukowego uporu. Działa metodycznie, bez patosu, skupiony wyłącznie na konkretnym celu. Jest postacią drugoplanową, ale jego rola symboliczna ma ogromne znaczenie. Pokazuje, że walka z epidemią to nie tylko heroizm, lecz także cierpliwa, długotrwała praca.

Sędzia Othon

Sędzia Othon to surowy, chłodny urzędnik i ojciec rodziny. Początkowo sprawia wrażenie człowieka całkowicie pozbawionego ciepła i empatii. Epidemia dotyka go wyjątkowo boleśnie. Jego mały syn umiera na dżumę w straszliwych cierpieniach. Właśnie ta scena stanowi punkt kulminacyjny kryzysu wiary ojca Paneloux.

Po odbyciu kwarantanny w obozie izolacyjnymWydzielone miejsce, często na stadionie, gdzie przetrzymywano bliskich ofiar dżumy, by zapobiec rozprzestrzenianiu się bakterii., Othon decyduje się tam wrócić. Tym razem jako wolontariusz, żeby pomagać innym. Ta cicha przemiana czyni z niego jedną z bardziej poruszających postaci drugoplanowych powieści.

Gonzalès i przemytnicy

Gonzalès to jeden z pośredników, przez których Rambert próbuje zorganizować nielegalną ucieczkę z Oranu. Wraz z grupą drobnych przemytników i strażników granicznych tworzy sieć handlującą możliwością opuszczenia miasta. Postacie te reprezentują szarą strefęCzęść gospodarki funkcjonująca poza kontrolą państwa, oparta na nielegalnych transakcjach i przemycie. czasu epidemii. Nie są ani bohaterami, ani wyraźnymi czarnymi charakterami. Po prostu wykorzystują sytuację, żeby przeżyć i zarobić. Ich obecność pokazuje, że zaraza błyskawicznie tworzy własną gospodarkę i nowe hierarchie społeczne.

Marginalna rola kobiet

Kobiety w „Dżumie” są niemal nieobecne w głównej osi wydarzeń. Żona Rieux to osoba delikatna i chorowita, która tuż przed wybuchem epidemii wyjeżdża do sanatorium. Matka doktora uosabia cichą dobroć i wyrozumiałość. Inne postacie kobiece – żona Granda (Jeanne), narzeczona Ramberta czy pani Castel – istnieją w fabule wyłącznie jako wspomnienia.

Żadna z nich nie podejmuje samodzielnych działań. Funkcjonują jedynie w relacji do mężczyzn, jako ich partnerki lub obiekty tęsknoty.

Matka Rieux

Kobieta o niezwykle łagodnym i dobrym usposobieniu. Przyjeżdża do Oranu, aby prowadzić dom syna podczas nieobecności jego żony. Stanowi uosobienie spokoju, milczącego wsparcia i matczynej troski w najtrudniejszych momentach zarazy.

Żona Rieux

Opuszcza miasto na kilka dni przed wybuchem epidemii, udając się na leczenie do sanatoriumZakład leczniczy przeznaczony dla przewlekle chorych, w tamtych czasach najczęściej na gruźlicę.. Umiera z dala od męża tuż przed wygaśnięciem dżumy. Rieux nie zdążył się z nią pożegnać, co stanowi jego wielki, osobisty dramat.

Jeanne

Żona urzędnika Granda. Zmęczona monotonią życia i brakiem uwagi ze strony męża, odeszła od niego do innego mężczyzny.

Narzeczona Ramberta

Mieszkanka Paryża, z którą dziennikarz jest głęboko związany. To z powodu tęsknoty za nią Rambert początkowo za wszelką cenę próbuje uciec z Oranu. Po zakończeniu epidemii i otwarciu bram miasta przyjeżdża do niego pociągiem.

Mieszkańcy Oranu

Obok indywidualnych postaci Camus kreśli portret mieszkańców Oranu jako bohatera zbiorowegoSpołeczność lub grupa ludzi, która jako całość odgrywa w utworze literackim rolę równorzędną z postaciami indywidualnymi.. To społeczność poddana ekstremalnej próbie. Na początku epidemii reagują zaprzeczeniem i bagatelizowaniem zagrożenia. Potem pojawia się panika i rezygnacja. W końcu nadchodzi przytępienie i apatia, którą narrator nazywa „nawykiem rozpaczy”.

Część z nich podejmuje walkę, część spekuluje, a inni zamykają się w prywatnym bólu rozłąki z bliskimi. Ta zbiorowa figura jest równie ważna jak poszczególni protagoniści. Dżuma to w ujęciu Camusa przede wszystkim doświadczenie wspólnotowe, a nie zbiór odizolowanych, indywidualnych historii.