klp.plAkcja powieści zamyka się w wyraźnych ramach chronologicznych. Rozpoczyna się w styczniu 1655 roku, a kończy jesienią 1657 roku. Sienkiewicz spiął fabułę klamrą kompozycyjną. Punktem wyjścia i dojścia jest przyjazd Andrzeja Kmicica na Żmudź, do LaudyLauda Zaścianek szlachecki na Żmudzi, zamieszkany przez drobną szlachtę wierną rodowi Billewiczów.. Na pierwszych kartach książki poznajemy go jako porywczego watażkę, który zajeżdża do Wodoktów, by poznać swoją narzeczoną. W finale ten sam bohater wraca w to samo miejsce. Jest już jednak zupełnie innym człowiekiem – zrehabilitowanym, choć wycieńczonym i rannym obrońcą ojczyzny.
Wątek miłosny na tle wielkiej historii
Głównym spoiwem potężnej, wielowątkowej fabuły jest relacja Kmicica i Oleńki. Życie uczuciowe bohaterów nierozerwalnie splata się z wielką polityką i wojną. Sienkiewicz płynnie łączy losy postaci fikcyjnych z autentycznymi wydarzeniami historycznymi. Początkowe rozdziały przypominają kronikę rodzinną i powieść obyczajową. Z czasem, gdy wybucha wojna ze Szwecją, utwór nabiera cech pełnoprawnej powieści historycznejpowieść historyczna Gatunek epiki, w którym świat przedstawiony umieszczony jest w epoce odległej od czasów autora, a fikcja przeplata się z faktami..
Rytm i dynamika akcji
Pisarz nadał „Potopowi” specyficzny, wewnętrzny rytm. Fabuła faluje – momenty druzgocących klęsk przeplatają się z triumfami polskiego oręża. Opisy bitew, podjazdów czy oblężeń twierdz rozrastają się do rozmiarów samodzielnych, epickich epizodów.
Dobrze wiedzieć
Sienkiewicz pisał „Trylogię” z myślą o pokrzepieniu serc Polaków żyjących pod zaborami. Dlatego kompozycja opiera się na schemacie upadku i odrodzenia – naród na skraju przepaści ostatecznie mobilizuje siły i odnosi zwycięstwo nad najeźdźcą.
Akcja toczy się błyskawicznie. Bohaterowie nieustannie podróżują po ogarniętym wojną kraju. Zmieniają sojusze, wpadają w zasadzki, a ich prawdziwe motywacje często wychodzą na jaw w najmniej spodziewanym momencie.
Chronologia i techniki sensacyjne
Wydarzenia ułożone są chronologicznie, zgodnie z ciągiem przyczynowo-skutkowym. Gdy kilka ważnych rzeczy dzieje się w tym samym czasie, narrator relacjonuje je po kolei. Czasami fabuła zbiega się w jednym punkcie. Podczas oblężenia Warszawy w jednym miejscu gromadzą się niemal wszystkie kluczowe postacie powieści.
Konstruując intrygę, Sienkiewicz czerpał ze schematów wypracowanych przez Waltera ScottaWalter Scott Szkocki pisarz z przełomu XVIII i XIX wieku, uznawany za twórcę nowożytnej powieści historycznej.. Sięgnął też po chwyty znane z literatury awanturniczej i sensacyjnej. Tekst obfituje w:
- porwania i brawurowe ucieczki,
- przebrania i ukrywanie tożsamości (Kmicic jako Babinicz),
- krwawe pojedynki (starcie Kmicica z Wołodyjowskim),
- nagłe ocalenia w obliczu pewnej śmierci.
Autor często zawiesza akcję w najbardziej napiętym momencie, zmuszając czytelnika do niecierpliwego oczekiwania na rozwiązanie wątku.
Autor: