„Wujek Karol. Kapłańskie lata Papieża” - streszczenie

Streszczenie w pigułce

Akcja rozpoczyna się tuż po II wojnie światowej, gdy młody ksiądz Karol Wojtyła wyrusza wraz ze Stanisławem Starowieyskim na studia do Rzymu. Po drodze zatrzymują się w Norymberdze, gdzie dowiadują się o procesach zbrodniarzy hitlerowskich. Równolegle toczy się wątek Rudolfa Hössa, byłego komendanta Auschwitz, który przed egzekucją w Wadowicach prosi o spowiedź. W Rzymie Wojtyła konfrontuje swoje wyobrażenia o Wiecznym Mieście z rzeczywistością, zwiedza katakumby i spotyka się z Ojcem Pio. Po powrocie do Polski trafia na swoją pierwszą parafię w Niegowici, a następnie do kościoła św. Floriana w Krakowie. Tam z pasją oddaje się duszpasterstwu akademickiemu, zyskując wśród studentów przydomek „Wujek”. Organizuje dla nich potajemne wycieczki w góry i na Mazury, chroniąc młodzież przed komunistyczną indoktrynacją. W tle narastają represje władz wobec Kościoła, w tym aresztowanie prymasa Stefana Wyszyńskiego. Wojtyła łączy pracę duszpasterską z naukową, wykładając etykę na KUL-u. Jego zaangażowanie zostaje dostrzeżone przez przełożonych. W 1958 roku otrzymuje nominację na biskupa pomocniczego w Krakowie. Utwór kończy się w przededniu Soboru Watykańskiego II, zwołanego przez nowo wybranego papieża Jana XXIII, w którym młody biskup ma wziąć aktywny udział.

Streszczenie szczegółowe

Prolog. Norymberga – Wadowice – Auschwitz

Historia rozpoczyna się jesienią 1946 roku. Karol Wojtyła i jego przyjaciel Stanisław (Staszek) Starowieyski jadą pociągiem przez Pragę, Norymbergę, Strasburg i Paryż do Rzymu. W przedziale czytają gazety. Wojtyła natrafia na artykuł Wyrok w Norymberdze, opisujący zakończony niedawno proces zbrodniarzy hitlerowskichSeria procesów sądowych zorganizowanych po II wojnie światowej, w których sądzono głównych przywódców III Rzeszy.. Tekst napisał jego mentor, ksiądz Piwowarczyk, założyciel Tygodnika PowszechnegoKatolickie pismo społeczno-kulturalne wydawane w Krakowie, odgrywające ważną rolę w kształtowaniu polskiej inteligencji.. Lektura wywołuje u Wojtyły falę wspomnień: ucieczkę na wschód we wrześniu 1939 roku, powrót do Krakowa zalanego swastykami, śmierć ojca oraz kluczową decyzję o porzuceniu aktorstwa na rzecz tajnego seminarium duchownego.

Podczas przesiadki w Norymberdze towarzysze zwiedzają Pałac Sprawiedliwości. Amerykański żołnierz, Stanley Widacki, oprowadza ich po sali rozpraw. Opowiada o losach skazanych, w tym o samobójstwie Hermanna Göringa. Ciała zbrodniarzy spalono w krematorium w DachauNiemiecki obóz koncentracyjny, w którym podczas wojny masowo więziono i mordowano duchownych katolickich., a ich prochy rozsypano z samolotu.

Równolegle w wadowickim więzieniu na wykonanie wyroku śmierci czeka Rudolf Höss. Były komendant obozu w Oświęcimiu prosi o spowiedź. Krakowski metropolitaBiskup stojący na czele prowincji kościelnej, mający władzę nad podległymi mu diecezjami., książę Adam Sapieha, wzywa jezuitę z Łagiewnik, księdza Władysława Lohna. Wybór nie jest przypadkowy. W czasie wojny Lohn próbował przedostać się do obozu, by spotkać uwięzionych tam współbraci. Został schwytany, ale Höss niespodziewanie kazał go wypuścić. Teraz zbrodniarz chce spłacić dług i prosi o sakrament pokutyW Kościele katolickim sakrament odpuszczenia grzechów, potocznie nazywany spowiedzią..

W drodze do więzienia Lohn rozmawia z wadowickim proboszczem, księdzem Prochownikiem. Ten ma ogromne wątpliwości co do szczerości nawrócenia Hössa. Pamięta słodkawy zapach palonych ciał, który wiatry przynosiły nad Wadowice z AuschwitzNajwiększy niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i ośrodek zagłady, zlokalizowany w Oświęcimiu.. Mimo to Lohn udziela skazańcowi rozgrzeszenia, a Prochownik przekazuje mu HostięOkrągły opłatek z przaśnego chleba, który w teologii katolickiej po konsekracji staje się Ciałem Chrystusa.. 16 kwietnia 1947 roku Höss zostaje stracony na terenie dawnego obozu. W swoich ostatnich zapiskach wyraża żal, ostrzega ludzkość przed powtórzeniem podobnego kataklizmu i prosi dzieci, by zachowały go w pamięci.

Po egzekucji proboszcz Prochownik spaceruje po Wadowicach. Wspomina ofiary wojny: Annę Huppertową, która zginęła w Bełżcu, oraz jej bliskich zagazowanych w Oświęcimiu. Myśli też o Jurku Klugerze, szkolnym koledze Wojtyły. Kiedy Karol odprawiał w Wadowicach swoją mszę prymicyjnąPierwsza msza święta odprawiana przez nowo wyświęconego kapłana, zazwyczaj w jego rodzinnej parafii., pytał o Jurka. Prochownik musiał mu wtedy powiedzieć, że szanse na jego odnalezienie są znikome.

Rozdział I. Quo vadis?

Wojtyła i Starowieyski docierają do Rzymu. Karol jest początkowo rozczarowany. Szukał w Wiecznym Mieście obrazów znanych z powieści Quo vadisPowieść historyczna Henryka Sienkiewicza z 1896 roku, opisująca Rzym za czasów cesarza Nerona i prześladowania pierwszych chrześcijan., a zastał głośną, tętniącą życiem metropolię. Dopiero z czasem zaczyna odkrywać duchową głębię miasta. Biorą udział w nabożeństwie w Bazylice Watykańskiej, podczas którego papież Pius XII beatyfikuje męczenników z czasów powstania bokserówZbrojne wystąpienie ludowe w Chinach na przełomie XIX i XX wieku, skierowane przeciwko cudzoziemcom i chrześcijanom.. Spacerując po placu Świętego Piotra, Staszek zachwyca się kolumnadą BerniniegoMonumentalna budowla otaczająca plac św. Piotra w Rzymie, zaprojektowana przez barokowego architekta Giovanniego Lorenzo Berniniego., podczas gdy Karol wciąż czuje się obco.

Przełomem okazuje się wizyta w katakumbachPodziemne cmentarze w starożytnym Rzymie, służące wczesnym chrześcijanom jako miejsca pochówku i kultu. św. Kaliksta przy Via Appia AnticaNajstarsza i najważniejsza droga rzymska, wzdłuż której chowano zmarłych i budowano katakumby.. Zwiedzają kryptę papieży oraz grobowiec św. Cecylii. Rzeźba śpiącej męczennicy przypomina Karolowi wawelski sarkofag królowej Jadwigi. Przewodnik opowiada legendę o Cecylii, która nawróciła swojego męża i setki żołnierzy, a kat nie potrafił jej zabić jednym ciosem. Mroczne korytarze przypominają Wojtyle czasy okupacji, gdy mianem katakumb określano jego mieszkanie przy ulicy Tynieckiej, gdzie odbywały się tajne próby Teatru RapsodycznegoKonspiracyjny teatr założony w Krakowie w 1941 roku przez Mieczysława Kotlarczyka, oparty na słowie i recytacji..

Podczas mszy w kościele św. Andrzeja Wojtyła spotyka niemieckiego seminarzystę modlącego się przy ołtarzu św. Stanisława Kostki. To skłania go do refleksji nad ludobójstwemZbrodnia polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów, grup etnicznych lub religijnych. i naturą zła. Później tłumaczy młodemu flamandzkiemu księdzu, dlaczego fascynacja komunizmem na Zachodzie wynika z naiwności. Opowiada o brutalnych rozbiciach manifestacji trzeciomajowych w Polsce, uświadamiając rozmówcy, z jak potężnym systemem opresji mierzą się Polacy.

Kolejne podróże kształtują duchowość Karola. W Subiaco zwiedza grotę św. Benedykta. Staszek opowiada anegdotę o tym, jak mnisi, przerażeni surowością ascetyCzłowiek dobrowolnie wyrzekający się dóbr materialnych i przyjemności życiowych w celu osiągnięcia doskonałości duchowej., próbowali podać mu zatrute wino, ale kielich pękł, gdy święty zrobił nad nim znak krzyża. To przypomina Wojtyle postać Jana Tyranowskiego.

Wojtyła i Starowieyski odwiedzają również San Giovanni Rotondo, gdzie uczestniczą w mszy odprawianej przez Ojca Pio. Spotkanie z charyzmatycznym stygmatykiemOsoba, na której ciele w sposób nadnaturalny pojawiają się rany odpowiadające ranom ukrzyżowanego Chrystusa. robi na Karolu kolosalne wrażenie. Przed wakacjami do Rzymu przyjeżdża kardynał Sapieha. Przywozi pieniądze i ponure wieści z kraju o sfałszowanych wyborach i terrorze. Zleca młodym księżom podróż po Europie, by podpatrywali nowoczesne formy duszpasterstwa. W Marsylii poznają dominikaninaKatolicki zakon żebraczy założony w XIII wieku, kładący szczególny nacisk na kaznodziejstwo i studia teologiczne. ojca Jacquesa Loewa, pracującego wśród robotników, a w Ars modlą się przy grobie św. Jana Marii Vianneya.

Rozdział II. Polskie drogi

Po powrocie z Rzymu Wojtyła zostaje skierowany do wiejskiej parafii w Niegowici. Choć koledzy traktują to jako degradację, on cieszy się z pracy wśród prostych ludzi. Szybko zjednuje sobie parafian. Pomaga mu między innymi Staszek Wyporek, który przepisuje jego pracę doktorską na maszynie. Kiedy chłopak wraca pobity z posterunku milicji za przynależność do katolickiej organizacji, młody wikary staje się dla niego oparciem. W tym samym czasie nowym prymasemHonorowy tytuł przysługujący najważniejszemu biskupowi w danym kraju, w Polsce tradycyjnie związany z arcybiskupstwem gnieźnieńskim. Polski zostaje Stefan Wyszyński.

Kolejnym etapem jest przeniesienie do krakowskiej parafii św. Floriana. Wojtyła błyskawicznie zdobywa zaufanie studentów Politechniki Krakowskiej. Jego wykłady i kazania przyciągają tłumy. Studenci są nim tak zafascynowani, że wysyłają delegację do kardynała Sapiehy z prośbą, by Wojtyła poprowadził rekolekcjeKilkudniowy okres poświęcony odnowie duchowej poprzez modlitwę, spowiedź i słuchanie nauk głoszonych przez kapłana. u św. Anny i na stałe zajął się duszpasterstwem akademickimDziałalność duszpasterska Kościoła skierowana specjalnie do środowiska studentów i wykładowców wyższych uczelni.. Zgoda zostaje wydana, a kościół pęka w szwach. Sukcesy młodego księdza zbiegają się jednak w czasie z brutalnymi prześladowaniami Kościoła przez władze komunistyczne.

Rozdział III. Wujek

Wojtyła nie unika trudnych konfrontacji. Odwiedza studenta, który wyśmiewa wiarę i uważa religię za truciznę. Zamiast się kłócić, ksiądz uważnie słucha, by lepiej poznać argumenty marksistów. Wychodząc, zostawia na stole otwarte Pismo Święte z zaznaczonym Kazaniem na górzeJedno z najważniejszych przemówień Jezusa zapisane w Ewangelii Mateusza, zawierające m.in. Osiem Błogosławieństw.. Sytuacja w kraju staje się dramatyczna. Trwają aresztowania biskupów i pokazowe procesy. W kwietniu 1950 roku kardynał Wyszyński podpisuje porozumienie z komunistami, co wywołuje falę krytyki w Watykanie, ale pozwala Kościołowi w Polsce przetrwać najgorszy czas.

Aby chronić młodzież przed inwigilacją, Wojtyła organizuje potajemne wycieczki w góry. To właśnie podczas wyjazdu do Zakopanego studenci zaczynają nazywać go Wujkiem. Używanie zwrotu „proszę księdza” w miejscach publicznych groziło aresztowaniem. Wkrótce Wojtyła przeprowadza się do skromnego pokoju przy ulicy Kanoniczej 19, by skupić się na pracy naukowej. Jego mieszkanie szybko staje się centrum spotkań młodzieży. Spokój burzy informacja o aresztowaniach w krakowskiej kuriiUrząd administracyjny diecezji, pomagający biskupowi w zarządzaniu sprawami Kościoła na danym terytorium.. Księża zostają oskarżeni o szpiegostwo i skazani na śmierć (wyroków na szczęście nie wykonano).

Mimo terroru, Wujek kontynuuje wyjazdy z młodzieżą, tworząc zgraną grupę nazywaną „Rodzinką” lub „Środowiskiem”. Wędrują po górach, pływają kajakami, dyskutują o filozofii i wierze. Pod koniec rozdziału nadchodzi wstrząsająca wiadomość: prymas Wyszyński został aresztowany za odmowę uznania dekretu, który dawał komunistom prawo mianowania biskupów.

Rozdział IV. Powołanie

Wojtyła łączy duszpasterstwo z karierą naukową. Po zamknięciu Wydziału Teologicznego na UJ, obejmuje Katedrę Etyki na KUL-uKatolicki Uniwersytet Lubelski, jedyna uczelnia w bloku wschodnim, która zachowała niezależność w czasach komunizmu.. Podczas jednej z wypraw w Bieszczady, „Rodzinka” zostaje zatrzymana przez wojsko, ponieważ podeszli zbyt blisko Komańczy – miejsca internowania prymasa Wyszyńskiego.

Przełom następuje w 1958 roku. Wojtyła zostaje wezwany z urlopu na Mazurach do Warszawy, a następnie do Krakowa. Dowiaduje się, że papież mianował go biskupem pomocniczymBiskup wyświęcony do pomocy biskupowi diecezjalnemu w zarządzaniu diecezją i pełnieniu posługi duszpasterskiej. arcybiskupa Baziaka. Kiedy prymas Wyszyński pyta o jego zawołanie biskupie, Wojtyła bez wahania odpowiada: Totus tuus (cały twójŁacińska dewiza Karola Wojtyły, oznaczająca całkowite oddanie się pod opiekę Matki Bożej.). Studenci cieszą się z awansu, ale obawiają się, że stracą swojego przewodnika. Wojtyła szybko rozwiewa ich wątpliwości, mówiąc:

Zapamiętajcie sobie raz na zawsze: Wujek pozostanie wujkiem.

Po śmierci Piusa XII na Stolicę Piotrową zostaje wybrany Jan XXIII. Mimo podeszłego wieku, nowy papież okazuje się niezwykle energiczny. Wprowadza rewolucyjne zmiany: upraszcza protokół, podnosi pensje świeckim pracownikom Watykanu i otwiera ogrody dla wiernych. Wojtyła widzi w tym wyraźne działanie Ducha ŚwiętegoW teologii chrześcijańskiej trzecia Osoba Trójcy Świętej, kierująca Kościołem i inspirująca wiernych..

Książka kończy się w 1962 roku. Arcybiskup Baziak i jego biskup pomocniczy Karol Wojtyła przygotowują się do wyjazdu do Rzymu na Sobór PowszechnyZgromadzenie wszystkich biskupów Kościoła katolickiego pod przewodnictwem papieża, decydujące o najważniejszych sprawach wiary i dyscypliny.. Zaczyna się zupełnie nowy rozdział w historii Kościoła i życiu przyszłego papieża.