Granica - bohaterowie

Zenon Ziembiewicz

Zenon to główny bohater powieści. Śledzimy jego drogę od ambitnego studenta z prowincji do prezydenta miasta. Pochodzi z rodziny zubożałego szlachcica, Waleriana Ziembiewicza, który w majątku Boleborza prowadzi podwójne życie. Zenon świadomie dystansuje się od wzorców ojca, ale w praktyce dokładnie je powiela, wpadając w schemat boleborzańskiPowielanie przez Zenona niemoralnych zachowań ojca, polegających na romansach z kobietami z niższych sfer i cichym przyzwoleniu żony.. Jako młody człowiek wyznaje lewicowe ideałyW dwudziestoleciu międzywojennym postulaty sprawiedliwości społecznej, poprawy bytu robotników i równości klasowej.. Pisze artykuły krytykujące niesprawiedliwość społeczną. Każdy kolejny kompromis – małżeński, polityczny, zawodowy – oddala go od tych przekonań. Jego kariera opiera się na uległości wobec środowisk, które niegdyś potępiał.

Równolegle wikła się w romans z Justyną Bogutówną. Traktuje tę relację jako prywatną sprawę bez konsekwencji. Nałkowska pokazuje człowieka, który za każdym razem wybiera wygodę zamiast zasad, aż traci poczucie własnej tożsamości. Finał jego losów jest tragiczny. Po oblaniu kwasem przez Justynę traci wzrok, a ostatecznie popełnia samobójstwo, strzelając do siebie z rewolweru.

Justyna Bogutówna

Córka kucharki, dziewczyna z nizin społecznych. Zostaje kochanką Zenona. Ich relacja trwa kilka lat. Ziembiewicz traktuje ją jako epizod bez zobowiązań. Justyna angażuje się emocjonalnie i wiąże z nim życiowe nadzieje. Kiedy zachodzi w ciążę, Zenon daje jej pieniądze, dając do zrozumienia, że powinna usunąć ciążę. Ostatecznie porzuca ją i żeni się z Elżbietą Biecką.

Justyna stopniowo traci grunt pod nogami. Traci kolejne posady, popada w biedę, a ostatecznie w chorobę psychiczną. Jej upadek to bezpośrednia konsekwencja decyzji Zenona. Czyni to z niej ofiarę nierówności klasowychGłębokie podziały w społeczeństwie II RP, gdzie pochodzenie determinowało szanse życiowe i status prawny. oraz męskiego egoizmu. Finałowy czyn – oblanie Zenona kwasem – to wybuch rozpaczy człowieka doprowadzonego do ostateczności.

Elżbieta Biecka

Żona Zenona, wywodząca się z zamożnej mieszczańskiej rodziny. Jest siostrzenicą Cecylii Kolichowskiej. Na początku powieści jawi się jako zbuntowana, wrażliwa młoda kobieta. Odrzuca konwenanse swojego środowiska. Jej związek z Zenonem wydaje się oparty na autentycznym uczuciu i intelektualnej bliskości.

Z czasem Elżbieta musi skonfrontować się z rzeczywistością małżeństwa. Odkrywa zdradę, widzi kompromisy męża i jego moralny upadek. Godzi się na kolejne poniżenia. Trwa przy Zenonie z mieszaniny miłości, konwenansów i bezsilności. Zgadza się nawet na pomaganie jego kochance. Nałkowska kreuje ją na kobietę, która miała potencjał do samodzielności, lecz dała się uwięzić w roli uległej żony.

Cecylia Kolichowska

Ciotka Elżbiety Bieckiej i właścicielka kamienicy przy ulicy StaszicaPrzestrzeń w powieści pełniąca funkcję mikrokosmosu społecznego, ukazująca przekrój klasowy od bogatych właścicieli po biedotę w piwnicach.. W jej domu rozgrywa się znaczna część akcji powieści. Reprezentuje zamożne mieszczaństwo. Żyje w dobrobycie, całkowicie odizolowana od biedy lokatorów z piwnic własnej kamienicy.

Pełni funkcję uosobienia hipokryzji wyższych sfer. Troszczy się o pozory moralności. Nie dostrzega tragicznych warunków życia ludzi tuż za jej drzwiami. Jest zgorzkniała, samotna i nieszczęśliwa w życiu osobistym. Przeżyła dwa nieudane małżeństwa.

Walerian Ziembiewicz

Ojciec Zenona, zarządca majątku w Boleborzy. Człowiek słaby moralnie, niezdolny do konsekwentnego działania. Przez lata utrzymuje romanse z folwarcznymi dziewczętami. Jest to powszechnie wiadome w okolicy, lecz oficjalnie przemilczane przez rodzinę. Jego postawa staje się dla Zenona początkowo punktem buntu. Syn wypiera się podobieństwa do ojca. Krok po kroku odtwarza jednak jego wzorzec zachowań. Walerian ilustruje mechanizm determinizmu biologicznegoPogląd zakładający, że ludzkie zachowania i cechy charakteru są z góry uwarunkowane przez geny i dziedzictwo przodków. i społecznego.

Żancia Ziembiewiczowa

Matka Zenona. Kobieta, która przez całe życie znosi zdrady męża. Trwa przy nim z przywiązania i braku alternatyw. Cierpi w milczeniu, a jednocześnie chroni syna przed pełną wiedzą o ojcu. Naiwnie tłumaczy wybryki Waleriana jego naturą. Nałkowska czyni z niej przykład kobiety pochłoniętej przez tradycyjną rolę żony. Nie ma własnego głosu ani pragnień. Jej milcząca akceptacja sytuacji w Boleborzy podtrzymuje pozory ładu w ziemiańskim domu.

Karol Wąbrowski

Syn Cecylii Kolichowskiej z pierwszego małżeństwa i przyjaciel Zenona. Człowiek o wyrazistych poglądach, sympatyzujący z ruchem robotniczymOrganizacje i partie walczące o prawa pracownicze, często brutalnie tłumione przez władze sanacyjne.. Nie idzie na kompromisy moralne. Stanowi lustrzane odbicie Ziembiewicza. Obaj zaczynali z podobnymi ideałami, ale wybrali różne drogi.

Wąbrowski pozostaje wierny swoim przekonaniom, mimo że zmaga się z ciężką chorobą i żyje na marginesie społeczeństwa. Jego obecność udowadnia, że Zenon miał alternatywę. Konformizm prezydenta miasta był wygodnym wyborem, a nie dziejową koniecznością.

Bohaterowie drugoplanowi

Nałkowska zaludnia powieść rozbudowaną galerią postaci z różnych warstw społecznych. Tworzą one pełną panoramę polskiego społeczeństwa lat trzydziestych. Lokatorzy kamienicy Kolichowskiej – w tym tragicznie doświadczona rodzina GołąbskichBiedni lokatorzy z piwnicy Kolichowskiej. Ich los (choroby, śmierć dzieci) drastycznie kontrastuje z życiem wyższych sfer. – to milczące ofiary systemu. Żyją w skrajnej nędzy, ignorowani przez wyższe sfery.

Stara Bogutowa, matka Justyny, całe życie służy zamożnym. Jej córka powtarza ten los w jeszcze bardziej dramatycznym wymiarze. Z kolei Chomiakowa to złośliwa lokatorka kamienicy, uosabiająca drobnomieszczańskieWarstwa społeczna często kojarzona w literaturze z ciasnotą poglądów, zawiścią i skupieniem na pozorach. wady. Wszyscy ci bohaterowie są niezbędni dla społecznej wymowy utworu. Udowadniają, że los jednostki jest nierozerwalnie związany z jej przynależnością klasową.