Plan wydarzeń
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Pani Parnelle krytykuje domowników
Matka Orgona opuszcza dom syna. Zarzuca całej rodzinie rozwiązłość i wychwala Tartuffe'a jako jedynego człowieka prawości.
Domownicy opisują Tartuffe'a
Doryna, Kleant i Elmira przedstawiają Tartuffe'a jako spryciarza. Przez pozory pobożności całkowicie opanował Orgona i rządzi domem jak gospodarz.
Powrót Orgona - rozmowa z Doryną
Orgon wraca z podróży. Zamiast pytać o zdrowie chorej żony, dopytuje wyłącznie o Tartuffe'a, kwitując każdą wiadomość o Elmirze westchnieniem: „Biedaczek”.
Kleant ostrzega Orgona
Szwagier Orgona, Kleant, próbuje przekonać go, że prawdziwa pobożność różni się od dewockiej maski. Orgon odrzuca argumenty i wychodzi zawołać Tartuffe'a.
Orgon postanawia wydać Mariannę za Tartuffe'a
Orgon ogłasza córce zerwanie jej zaręczyn z Walerym. Chce wydać ją za Tartuffe'a. Ta decyzja uruchamia główny konflikt rodzinny całej komedii.
Marianna nie protestuje - interwencja Doryny
Marianna jest zbyt zastraszona, by sprzeciwić się ojcu wprost. Służąca Doryna bezlitośnie wytyka jej bierność i radzi, jak skłonić Orgona do zmiany decyzji.
Kłótnia Marianny z Walerym
Walery, słysząc o planach teścia, przychodzi skonfrontować Mariannę. Para kłóci się z dumy. Doryna musi dosłownie chwytać oboje za ręce i godzić ich ze sobą.
Damis żąda działania od Doryny
Syn Orgona, Damis, chce sam rozliczyć się ze świętoszkiem. Doryna powstrzymuje go i planuje, by to Elmira porozmawiała z Tartuffe'em w cztery oczy.
Tartuffe wyznaje miłość Elmirze
Tartuffe w rozmowie z Elmirą porzuca maskę świętobliwości. Wyznaje jej namiętne uczucie, tłumacząc zuchwale, że grzech popełniony w tajemnicy grzechem nie jest.
Damis ujawnia wszystko ojcu
Damis podsłuchał wyznanie Tartuffe'a i natychmiast donosi o tym Orgonowi. Liczy, że ojciec przejrzy na oczy. Efekt jest jednak odwrotny od zamierzonego.
Orgon wydziedzicza Damisa i przepisuje majątek na Tartuffe'a
Orgon nie wierzy synowi i wypędza go z domu. Jako dowód zaufania do Tartuffe'a natychmiast wydziedzicza Damisa i przepisuje na oszusta cały swój majątek.
Kleant bezskutecznie rozmawia z Tartuffe'em
Kleant apeluje do Tartuffe'a, by wstawił się za Damisem. Świętoszek zbywa go ogólnikami o woli niebios i nie ustępuje ani na krok.
Marianna błaga ojca o zmianę decyzji
Marianna pada przed Orgonem na kolana. Prosi ze łzami, by nie zmuszał jej do małżeństwa z Tartuffe'em, lecz ojciec pozostaje nieugięty.
Elmira proponuje Orgonowi ukrycie się pod stołem
Elmira przekonuje męża, że sama udowodni mu nikczemność Tartuffe'a. Orgon ma schować się pod stołem i własnousznie usłyszeć, co świętoszek mówi do jego żony.
Tartuffe ponownie uwodzi Elmirę
Tartuffe, nie wiedząc o obecności Orgona, bez skrupułów ponawia zaloty do Elmiry. Otwarcie nakłania ją do zdrady, nie owijając niczego w bawełnę.
Orgon wychodzi spod stołu - przejrzał na oczy
Orgon wyłazi spod stołu i nakazuje Tartuffe'owi natychmiast opuścić dom. Świętoszek nie ucieka. Bezczelnie oświadcza, że to Orgon powinien się wynosić, bo dom należy już do niego.
Tartuffe donosi na Orgona do króla
Świętoszek ujawnia, że ma w rękach szkatułkę z kompromitującymi dokumentami politycznymi Orgona. Donosi na niego władzom, chcąc go całkowicie zniszczyć.
Komornik przynosi nakaz eksmisji
Do domu Orgona przybywa komornik Pan Lojal z nakazem natychmiastowego opuszczenia posesji. Powołuje się na prawa nowego właściciela, czyli Tartuffe'a.
Pani Parnelle poznaje prawdę
Nawet Pani Parnelle, dotychczasowa wielbicielka Tartuffe'a, w końcu musi przyznać synowi rację. Dopiero widok nakazu eksmisji ostatecznie otwiera jej oczy na zdradę świętoszka.
Tartuffe sprowadza oficera, by aresztować Orgona
Tartuffe pojawia się w domu Orgona razem z oficerem królewskim. Wydaje się, że triumf łotra jest przesądzony.
Oficer aresztuje Tartuffe'a - interwencja króla
Oficer ogłasza, że król rozpoznał w Tartuffe'ie notorycznego oszusta i nakazuje jego pojmanie. Orgon odzyskuje majątek, Marianna może poślubić Walerego, a porządek moralny zostaje przywrócony.
- Decyzja o wydaniu Marianny za Tartuffe'a - Orgon oficjalnie zrywa zaręczyny córki z Walerym. Zamienia prywatne zauroczenie w realny konflikt rodzinny.
- Wyznanie Tartuffe'a wobec Elmiry (akt III) - Świętoszek po raz pierwszy zdejmuje maskę dewota. Efektem jest jednak nie demaskacja, a wydziedziczenie Damisa.
- Przepisanie majątku na Tartuffe'a - Orgon w ataku ślepego zaufania pozbawia się prawnej kontroli nad własnym domem. Tartuffe natychmiast to wykorzystuje.
- Scena pod stołem - Orgon na własne oczy przekonuje się o obłudzie Tartuffe'a. Jest już za późno: majątek przepisany, dokumenty skradzione.
- Aresztowanie Tartuffe'a przez oficera królewskiego - Interwencja monarchy odwraca bieg wydarzeń. Przywraca sprawiedliwość, której rodzina nie mogła wyegzekwować własnymi siłami.