Motyw naiwności i ślepej wiary

Motyw w skrócie

Naiwność w Świętoszku to aktywna postawa polegająca na celowym ignorowaniu rzeczywistości. Bohaterowie nie padają ofiarą oszusta z powodu niskiej inteligencji, ale z desperackiej potrzeby posiadania absolutnego autorytetu. Idealnym przykładem tego mechanizmu jest Pani ParnelleKonserwatywna i apodyktyczna matka głównego bohatera, ślepo zapatrzona w intruza.. Otwiera ona komedię, opuszczając dom w przekonaniu, że wszyscy domownicy są rozwięźli. Jedynym sprawiedliwym w jej oczach pozostaje fałszywy hipokrytaOsoba udająca szlachetność i religijność, by ukryć swoje prawdziwe, egoistyczne intencje.. To dogmatyczna wiara starszej kobiety, przekonanej o własnej nieomylności. Jej postawa obrazuje zjawisko zastępczego autorytetu. Człowiek zagubiony we własnym życiu moralnym chętnie oddaje odpowiedzialność komuś, kto oferuje gotową tożsamość pobożnego patrona.

Jak motyw się przejawia?

Scena z chorą żoną – „A Tartuffe?”

Zaraz po powrocie z podróży Orgon dowiaduje się od pokojówki DorynyBystra i pyskata służąca, pełniąca w sztuce rolę głosu zdrowego rozsądku. o poważnej chorobie swojej żony. Reakcja pana domu całkowicie przeczy logice. Po każdej informacji o gorączce i osłabieniu Elmiry, mężczyzna zadaje tylko jedno pytanie:

A Tartuffe?

Z ogromną ulgą przyjmuje wieści, że gość zjadł dwie kuropatwy i doskonale się wyspał. Gospodarz przestał dostrzegać własną rodzinę. Wyparcie faktów jest tu tak silne, że wszelkie próby uświadomienia mu absurdu tej sytuacji kończą się fiaskiem.

Wydziedziczenie syna i przepisanie majątku

Kiedy Damis próbuje ostrzec ojca przed zalotami oszusta wobec macochy, spotyka się z murem agresji. Oskarżony intruz stosuje klasyczny manewr manipulacyjny. Odgrywa scenę samobiczowania, nazywa siebie największym grzesznikiem i fałszywie przyznaje rację chłopakowi. Ten teatralny pokaz pokory działa na gospodarza niczym tarcza. Wzruszony do głębi ojciec natychmiast wyrzuca syna z domu. Chwilę później podejmuje fatalną w skutkach decyzję i przepisuje cały swój majątek na świętoszkowatego przybysza. Broniąc oszusta, bohater w rzeczywistości broni własnego ego i przekonania o swojej przenikliwości.

Mur racjonalnych argumentów

KleantSzwagier Orgona, pełniący w komedii funkcję rezonera, czyli wyraziciela poglądów samego autora. próbuje przemówić szwagrowi do rozumu. W długim dialogu tłumaczy różnicę między prawdziwą pobożnością a jej teatralnym naśladownictwem. Wskazuje, że człowiek szczerze wierzący nie obnosi się ze swoją wiarą i nie rzuca się w oczy demonstracyjną skromnością. Rozmówca słucha tych logicznych wywodów, ale nie zmienia zdania nawet na jotę. Etykietuje Kleanta jako wolnomyśliciela i ateistę. Ślepa wiara chroni się przed krytyką z góry, uznając każdego oponenta za osobę moralnie zepsutą.

Funkcja motywu

Molier uderza w mechanizm społecznej naiwności, który pozwala sprytnym manipulatorom przejmować kontrolę nad życiem innych. Ślepa dewocja staje się formą abdykacji z osobistej odpowiedzialności. Oddanie prawa do decydowania o losie córki MariannyCórka Orgona, zmuszana przez ojca do ślubu z niekochanym mężczyzną. pokazuje, jak dalece można zrezygnować z własnego osądu. Ktoś inny ma wziąć na siebie ciężar życiowych wyborów.

Komizm tej historii nie wyklucza jej powagi. Dopiero interwencja samego władcy, działającego jako deus ex machinaZabieg dramaturgiczny polegający na nagłym, sztucznym rozwiązaniu akcji przez interwencję siły wyższej., ratuje rodzinę przed całkowitą katastrofą. Naiwność nie jest niewinną słabością. To niebezpieczne narzędzie, które oddaje władzę w ręce cyników i skazuje racjonalne głosy na milczenie.