Doryna - charakterystyka
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Doryna — charakterystyka w skrócie
Doryna to pokojówka Marianny, córki zamożnego mieszczanina Orgona, i jedna z kluczowych postaci w komedii Moliera „Świętoszek”. Pełni funkcję rezonera, czyli postaci wyrażającej punkt widzenia autora i głos zdrowego rozsądku, demaskując hipokryzję tytułowego bohatera. Kieruje nią głęboka troska o dobro rodziny, której służy, oraz sprzeciw wobec manipulacji i obłudy. Zachowuje się bezkompromisowo i odważnie, otwarcie nazywając Tartuffe'a oszustem, mimo ryzyka utraty posady. W toku utworu Doryna nie przechodzi wewnętrznej przemiany, lecz konsekwentnie broni prawdy i rozsądku.
- Pochodzenie
służąca
- Wygląd
Molier nie pozostawił szczegółowego opisu fizycznego Doryny, ale jej wygląd i temperament doskonale oddaje zachowanie na scenie, świadczące o jej energiczności i fizycznej nieustępliwości.
- Charakter
sprytna, odważna, szczera, rezoner, asertywna, pragmatyczna
- Co nim kieruje
Doryną kieruje troska o rodzinę Orgona i chęć zdemaskowania obłudnego Tartuffe'a, by zapobiec jego szkodliwym wpływom i uratować szczęście Marianny i Walerego.
- Przemiana
Doryna nie przechodzi przemiany, pozostaje konsekwentna w swoich poglądach i działaniach przez cały utwór.
- Typ bohatera
rezoner
Wizytówka bohatera
- Imię: Doryna.
- Rola w utworze: pokojówka Marianny (córki Orgona).
- Status społeczny: służąca, przedstawicielka niższych warstw społecznych.
- Funkcja w fabule: demaskatorka kłamstw Tartuffe'a, motor napędowy intrygiNiejawne działanie postaci mające na celu pokrzyżowanie planów innych bohaterów i osiągnięcie własnych korzyści., obrończyni młodych zakochanych.
Wygląd i cechy zewnętrzne
Molier nie pozostawił szczegółowego opisu fizycznego Doryny, ale jej wygląd i temperament doskonale oddaje zachowanie na scenie. To kobieta niezwykle energiczna, ruchliwa i wyrazista w gestykulacji. W słynnej scenie z drugiego aktu, gdy Orgon trzykrotnie próbuje ją spoliczkować, służąca stoi nieruchomo z zaciętą miną, by za chwilę znów wypalić ciętą ripostę. Ta krótka pantomimaPrzedstawienie historii lub emocji wyłącznie za pomocą ruchu ciała, gestów i mimiki, bez użycia słów. mówi o jej fizycznej nieustępliwości więcej niż najdokładniejszy opis kostiumu.
Portret psychologiczny
Zdrowy rozsądek jako główna broń
Doryna nie bawi się w filozoficzne rozważania. Obserwuje rzeczywistość i nazywa rzeczy po imieniu. Kiedy Orgon wraca do domu i dowiaduje się o chorobie swojej żony, Elmiry, dopytuje wyłącznie o samopoczucie tytułowego świętoszkaOsoba fałszywie pobożna, manifestująca swoją wiarę na pokaz, ukrywająca pod nią wady.. Pokojówka metodycznie relacjonuje mu gorączkę i wymioty pani domu, kwitując każde absurdalne pytanie Orgona o biednego człowieka kolejnym medycznym szczegółem. Ten powtarzający się schemat rozmowy to mistrzowski dowcip sytuacyjny, ale też bezlitosna diagnoza ślepoty pana domu. Doryna doskonale rozumie mechanizm manipulacji i bawi się swoim rozmówcą.
Odwaga i bezkompromisowa szczerość
Służąca nie ma żadnego społecznego zaplecza, aby mówić swojemu chlebodawcy prawdę prosto w oczy. Robi to jednak bez cienia wahania. Wprost nazywa Tartuffe'a obłudnikiem i zakłamancem, który przejął kontrolę nad umysłem Orgona. W realiach XVII-wiecznej FrancjiOkres panowania Ludwika XIV, w którym obowiązywała ścisła hierarchia społeczna i absolutna władza króla oraz głowy rodziny. taka zuchwałość mogła kosztować utratę posady, a nawet surowszą karę. Doryna ma tego świadomość, ale uznaje, że skrajna głupota wymaga natychmiastowej interwencji.
Doryna pełni w sztuce funkcję rezonera (z fr. raisonneur). To postać, która w klasycznej komedii wyraża punkt widzenia samego autora, komentuje wydarzenia z dystansem i reprezentuje głos zdrowego rozsądku. Molier złamał tu konwencję – zamiast mędrca czy arystokraty, na rezonera wybrał prostą służącą.
Spryt i zmysł taktyczny
Kiedy Marianna biernie godzi się na zaaranżowane małżeństwo z intruzem, Doryna przejmuje inicjatywę. Wymyśla plany, przekonuje, a kiedy trzeba – ostro prowokuje. W akcie drugim celowo zostawia pokłóconych ze sobą Mariannę i Walerego samych. Gdy młodzi trwają w urażonym milczeniu, pokojówka chwyta ich za ręce i fizycznie zmusza do zgody. Ktoś z samego dołu drabiny społecznej dosłownie bierze w swoje ręce los arystokratów.
Mistrzyni komizmu słownego
Język Doryny to najpotężniejsze źródło humoru w całej komedii. Jej kwestie są dosadne, pełne trafnych porównań i niespodziewanych puent. Najlepszym dowodem jest scena, w której Tartuffe każe jej zasłonić dekolt chustką, twierdząc, że widok nagich ramion budzi w nim grzeszne myśli.
Doryna reaguje z rozbrajającą ironią: stwierdza, że on musi być niezwykle podatny na pokusy, skoro byle kawałek ciała tak na niego działa, bo ona sama mogłaby patrzeć na niego nagiego od stóp do głów i nie poczuć absolutnie nic.
Ten typ humoru uderza bezpośrednio w hipokryzję i stanowi sedno komediowej techniki Moliera.
Ocena postaci
Uważam Dorynę za najciekawszą i najbardziej żywą postać w całym Świętoszku. Jej bezczelność nie wynika ze złośliwości, ale z głębokiej troski o rodzinę, której służy. Imponuje mi jej odporność na manipulację – podczas gdy wykształcony Orgon daje się wodzić za nos prymitywnemu oszustowi, prosta dziewczyna od razu widzi prawdę. Moim zdaniem Molier stworzył w ten sposób ponadczasowy symbol buntu przeciwko autorytetom zbudowanym na kłamstwie. Doryna udowadnia, że mądrość nie zależy od pochodzenia czy dyplomów, a asertywność i cięty język to świetna broń przeciwko hipokryzjiDwulicowość, fałsz; udawanie szlachetnych intencji lub moralności, których się w rzeczywistości nie posiada., niezależnie czy oglądamy klasyczną komedię, czy współczesną farsęOdmiana komedii o błahej fabule, oparta na komizmie sytuacyjnym, przerysowanych postaciach i szybkim tempie akcji.. Dla współczesnego czytelnika to bohaterka niezwykle bliska – przypomina kogoś, kto potrafi głośno krzyknąć, że król jest nagi.